Энэ хүүг Жаргалын Цацрал гэдэг. Одоо 20 настай. Харийн нутагт “бор зүрхээрээ” амьдарч, суралцаж, ирээдүйд өөр­төө болон эх орондоо хэрэгтэй хүн болно гэсэн зорилготой яваа олон зуун монгол хүүхдийн нэг.

Баттулга багшийн “Ха­­раацай” багт есөн нас­тай­гаасаа эхлэн бөмбөг өшиглөж, өсвөрийн, идэр­чүүдийн улсын аварга болж, улсынхаа шигшээд багтан Хойд Солонгосын үеийнхнийхээ эсрэг нөхөр­сөг тоглолтод оролцож явсан банди. Хэдэн жилийн өмнө Япон явсан гээд су­раг тасарсан энэ хүүтэй таарч хэдэн хором “буу халлаа.”

-За миний дүү нутагтаа сайхан амарч байна уу. Хэзээ, яагаад хүрээд ирэв дээ?
-Сайхан амарч байна. Ирээд 10-аад хонож байна. Баруун өвдгөндөө хагалгаа хийлгээд, дээр нь хоёрдугаар курсийн хичээл дуусч, ам­ралт эхэлсэн гэх шалтгаан­тайгаар гэртээ ирчихээд бай­на. Уг нь хөл зүгээр байсан бол баг­тайгаа тоглочихно, заваар нь ажил хийгээд хэд гурван юм олчих ёстой бай­сан ч эрүүл мэнд ийм боло­хоор хүрээд ирлээ.

-Цацрал аа, чи чинь хо­рооллын “есийн” талбай дээр ах нартайгаа тоос ма­нар­гаад гүйж байдаг бай­сан. Хэзээ Япон явчихав аа?
-Наймдугаар анги төгсөх жил Япон улсаас хоёр багш ирээд хөлбөмбөгийн дунд сургуульд хүүхэд элсүүлж авна гэсэн. Тэгээд 100-гаад хүүхэд сорилгод орж, гүйлт, жонглёр, цохилт хийлгэж, зохион бичлэг бичүүлсэн. Тулгаа багшийн удирдлагад нэлээд хэдэн жил бөмбөг өшиглөчихсөн байсны нэмэр үү, хөлбөмбөгийн холбоо­ныхны дэмжлэг байсан уу, бүү мэд. Хэд хоногийн дараа “Чи тэнцлээ, Япон явна аа” л гэсэн. Яг тэр үед Японд нэг лут ханиад дэлгэрч, хоёр гурван сар хөл хорио тог­тоосон тул 2002 оны долду­гаар сарын 16-нд явсан.

-Хэдэн настай байсан гэсэн үг вэ?
-14-тэй юм уу даа.

-Японд анх очсон, хэл ус яаж сурсан, элдэв зов­лон жаргалынхаа талаар жаа­хан дэлгэрэнгүй яриач?
-Тэр сорилтод Багануу­рын Баттулга гэдэг хүүхэд бид хоёр тэнцээд Нигишэ багшийн хамт Шизүокэ хотын биеийн тамирын дунд сур­гуульд оч­сон. Энэ хот бол Японы мун­даг хөлбөм­бөгч­дийг төрүүл­сэн том хот л доо. Наката, Оно, Хасэбе гээд сайн сайн хөлбөмбөгчид эндээс “хүн” болж гарсан гэнэ лээ. Би ч огт япон хэл мэ­дэхгүй яана даа гэж бодож байсан чинь харин азаар манай сургуульд жүдо­гийн, каратэгийн гэх ангийн монгол ах нар сураад, амьд­раад байж байсан. Япон чинь хи­чээлийн шинэ улирал дө­рөв­дүгээр сард эхэлдэг. Нө­гөө лут ханиадаас болоод хэдэн сар хоцорч ирсэн тул есдү­гээр ангиа гүйцэх гэж эхэндээ чамлахааргүй зов­сон доо.

-Дүү, тухайн үеийнхээ нэг өдрийн амьдралаа та­нил­цуулаач?
-Хөлбөмбөг, бейс­болын­хон өглөө 5.30-д босоод цаг орчим гүйнэ. Тэгээд 6.45-аас долоо болтол суултад сууна.

-Уучлаарай, суулт гэдэг чинь юу билээ?
-Яагаав нөгөө Японы ту­гийг мандуулж, төрийн дуу­лал эгшиглэх үед дагаж дуу­лаад хагас өвдөглөн суухыг хэлж байгаа юм. Япончууд уламж­лал, хүндлэх ёс зэ­рэгтээ айхтар. Дөнгөж ирээд хэл ч сураагүй байхад эелдэг байх, тусархаг байх, идэвх­тэй байх гэх зэрэг 10 үндсэн зарчмыг япон, англи, хятад хэл дээр шууд харанхуй цээжлүүлж байлаа ш дээ.

-За тэгээд…
-Өглөөний унд, ус цас гээд дараа нь дөрвөн цаг хүртэл ерөнхий боловсролын хичээл орно. Дараа нь хүүх­дүүд өөр өөрийнхөө чиглэ­лээр зургаан цаг хүртэл бэлт­­гэлтэй. Өдрийн хоол, дахиад бэлтгэл, оройн хоол хэлний бэлтгэл гэсээр шө­нийн 12 цаг болно. Ийм л давтамжтай гурван жил өн­гөрсөн.

-Хөлбөм­бө­гөө тэгээд хэзээ нь тог­лодог билээ?
-Өдөр бүр л тоглож байна гэсэн үг шүү дээ. Өдөртөө 10-аад километр гүйгээд ирэ­хээр дорхноо амьсгаа за­дарч, ядрахаа больчихно. Дээр нь тогтмол техникийн дасгал хийгээд байхаар цо­хилт энээ тэрээ ч сайжраад л байсан. Нэг япон, нэг бра­зил багштай сургуулийнхаа шигшээд баг­таж хоёр жил их гайгүй тогло­сон. Манай багш намайг “Чи надаас битгий холдоорой. Чи юм дуулгана шүү” гээд л их урам өгдөг байсан. Даанч дунд сургууль төгсөх жил зүүн хөлийн өвдөг хавдаад их хөндүүр бол­чихсон. Тэгээд л эхний ха­галгаандаа оров оо. Эмч на­майг мэргэжлийн хөл­бөмбөгт орж болохгүй, хөлгүй болно гээд сэтгэлээр унтраа­чих­сан. Нэгэнт хамаагүй хөлбөмбөг тоглож болохгүй юм бол амьдралаа бодъё гэж бодоод дунд сургуулиа төг­сөөд одоо энд сурч буй их сургуульд шалгалт өгч, тэн­цээд ор­чихсон байхгүй юу.

-Чи тэгээд хэний дэмж­лэг­тэй дээд сургуульд ор­чи­хов доо?
-Өө, тэр энэний дэмжлэг юу байхав. Hi-school-ээ онц төгссөн тул хэд хэдэн сур­гуу­лиас урилга ирсэн юм. Гэх­дээ төлбөрийг нь бодож байж энэ сургуульд орсон. Оита хотын (Кюүшюү арал дээр байдаг) Ниппон Бүнри их сургууль гэдэг. Монголоор яаж орчуулахыг нь сайн мэ­дэхгүй байна. Энэ сургуульд олон улсын эдийн засагч гэдэг мэргэжлээр суралцаж, сая хоёрдугаар курсээ төгс­сөн.

-Дээд сургуульд ороод хөлбөмбөгөө бүрмөсөн хаячихав уу?
-Үгүй, яалаа гэж. Харин ч хөл гайгүй болоод ирэхээр нь улам их тоглож эхэлсэн. Манай энэ сургууль бас л спортын түүх замнал арвин­тай юм билээ. Намайг хөл­бөм­­бөгийн дунд сургууль төгссөн гэдгийг сонссон юм байлгүй. Шууд шалгаад сур­гуулийнхаа багт авсан. Ма­най сургуулийн баг чинь Японы хөлбөмбөгийн лигийн гурав дахь шатанд нь тог­лодог байхгүй юу. Харин ч дунд сургуулийг бодвол илүү чанга бэлтгэлтэй, жинхэнэ лигийн тэмцээнд оролцдог баг. Даанч энэ багт удаан тоглохоор ажил хийж, сур­галтынхаа төлбөрийг олох цаг хугацаа байхгүй болж эхэлсэн. Би чинь сурна, тог­лоно, ажил хийнэ гэсэн гур­ван үүрэгтэй болохоор дунд нь амрах, унтах цаг зав байх­гүй болоод ирлээ. Тэгээд арай бэлтгэл бага хийлгэдэг багт орж, чө­лөөт цагаа ихэс­­гэ­хээс өөр арга байхгүй болсон. Гэхдээ миний яг одоо тоглож байгаа баг тийм ч муу биш. Би чинь яг өөрийн­хөө лигт гоол+пас системээр гуравт бичигдэж, багтаа бол нэг номерт нь байсан байхгүй юу. 50 метрт 5.4-5.6 секунд гүйдэг овоо гайгүй болж бай­тал зүүн өвдөг болохоо больж, өнгөрсөн нэг сард дахиад л хагалгаанд орлоо. Тэгээд л одоо ийм байдалтай нутагтаа байж байна даа.

-Хөлбөмбөгийн ка­рьерт цэг тавигдсан гэсэн үг үү?
-Үгүй шүү. Би хөл­бөмбөг­төө хайртай. Эмч намайг дөрөвдүгээр сараас зөөлхөн тоглож эхэлж болно гэсэн. Тэгэхээр шинэ улирал эхлэ­хээр тоглоно л гэж бодож бай­гаа. Бас найман сард зуны амрал­таараа ирж, Тулгаа багшийнхаа ачийг хариулж, “Хараацай” багийн хамт Мон­голын лигт тоглох санаа бай­на. Гэхдээ бүтэх эсэхийг одоо хэлээд ч яахав дээ.

-Чи багтаа ямар байр­лалд тоглодог билээ?
-Би 12 номертой, зүүн жигүүрийн довтлогчийн байр­лалд тоглодог. Уг нь би баруун хөлтэй л дээ. Эхэндээ зүүн талаас довтлоход хэцүү бай­сан. Гэхдээ одоо энэ байр­лалдаа дасаад байгаа. Зүү­нээс талбайн төв рүү бөмбөг хөөгөөд гүйхэд баруун хө­лөнд их эвтэйхэн сууж өгдөг юм.

-За миний дүү баахан л чиний тухай, хөлбөм­бө­гийн тухай ярилаа. Нэгэн монгол кинонд гардагчлан гэр бүлийн талаар юу билээ гээд асуучихъя?
-Хэ, хэ. Ганцаараа. Ган­цаа­раа ч гэж дээ аав, ээж, эгч­тэйгээ амьдардаг. Аавыг минь Жаргал, ээжийг Энхту­яа гэдэг. Хоёулаа төрийн бай­гуул­лагад ажилладаг. Нэг тийм жирийн л дулаахан айл даа, манайх.

-Хоёулаа ярилцлагаа ингээд дуусгая даа. Дүүдээ эрүүл саруул байж, хүссэн зорилгодоо хүрэхийг ерөөе.
-Баярлалаа.

Олимпийн эрх авах тэм­­­­цээнд явах гэсэн юм. Хэдийг өгөөч гээд пүүс компанийн хаалга сахисан тамирчид байдаг ш дээ. Яахав, яваад эрхээ аваад олимпод очиж ес, арав­дугаар байранд орж үүрэг нь дуусгавар болно. Гэ­тэл энэ хүү шиг аав, ээжийн дэмжлэгээс өөр туслалцаа үгүй ч Швед, Америк зэрэг улсад бо­ломжийн хэм­жээнд хөл­бөм­бөг тоглож буй хүүх­дүүд мэр сэр дуул­дах л юм. Японы “J” ли­гийн аль нэг багийн сэл­гээнд ч болту­гай багтаад тоглох ахул Монголын маань нэр хүнд олимпийн дэвжээний ес, аравдугаар байраас илүү их дуур­саг­дана даа. Ча­далтай сан бол иймэрхүү хүүхдүүдэд тус­лах сан…