Өнгөрсөн 2011 онд Засгийн газраас 98 дугаар тогтоол гарган 2011 оноос өмнө төрсөн Монгол Улсын бүх иргэнд “Эрдэнэс Тавантолгой” компанийн хувьцааг үнэ төлбөргүй шилжүүлэхээр шийдвэрлэжээ. Иргэдэд хувьцаа гэж юу болох, ямар үр өгөөжтэй талаар мэдлэг боловсрол тааруу байсан ч иргэний шинэчилсэн бүртгэлд хамрагдвал энэ 1072 хувьцааг авах юм байна гэсэн ухуулгыг төрөөс хийсэн.

Тиймээс ч иргэний шинэчилсэн бүртгэлд иргэд маш богино хугацаанд идэвхтэй бүртгүүлсэн байдаг. 2012 оны сонгуулийн өмнөхөн өндөр настан болон хөгжлийн бэрхшээлтэй зарим иргэдийн 1072 хувьцааг нэг сая төгрөгөөр сольж өгсөн нь иргэдэд итгэл төрүүлэв. Нэмээд бас оюутнуудын сургалтын төлбөрийг 1072 хувьцаанаас суутгаж төлсөн нь эрх баригчдын амласан 1072 хувьцаа нь хоосон зүйл биш юм байна гэсэн ойлголтыг улам төрүүлж чадсан.

БАЙДАЛ ХЭРХЭН ӨРНӨВ?

Эх орны хишиг гэх 1072 хувьцааг нэг сая төгрөг хэмээн Төрийн ордонд үнэ тогтоосон байдаг. Тиймээс дээрх хувьцааны анхдагч болон хоёрдогч зах зээлийн арилжааг нээлээ гэж бодоход хувьцааны үнийг хөрөнгө оруулагч нарт хэрхэн тайлбарлах нь өнөөг хүртэл бүрхэг. Хамгийн гол нь “Эрдэнэс Тавантолгой” компанийн үндсэн үйл ажиллагаа болох нүүрсний экспорт зогсонги байдалд орсноос хувьцааны нэгж үнэлгээ буурах эрсдэлд ороод байна.

Өнгөрсөн хэд хоногийн турш “Хувьцаа эзэмшигч хөрөнгө оруулагчдын эрхийг хамгаалах төв”-ийн гүйцэтгэх захирал А. Алтаншагай олон нийтийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр 1072 хувьцааг эргэлтэд оруулах, өмчлөх эрхийн хүрээнд олгогдсон арилжих, бэлэглэх, өв залгамжлуулах эрхийг нээхийг хүссэн иргэдийн өргөдлийг холбогдох төрийн байгууллагуудад шилжүүлж байгаа талаар мэдээлэл хийв.

Үүнтэй зэрэгцээд олон нийтийн дунд 1072 хувьцааг 850 мянган төгрөгөөр худалдан авч байна гэх цуу яриа ч гарсан бололтой. Өрхийн амьжиргаагаа арайхийн залгуулж буй иргэдэд энэ цуу яриа гэрлийн хурдаар тархаж хэдхэн хоногийн дотор 1072 хувьцаагаа баталгаажуулж авах иргэдийн урсгал огцом нэмэгдэв. Үүнтэй холбоотойгоор Санхүүгийн Зохицуулах Хороо мэдэгдэл гаргасан ч асуудал шийдэгдэхгүй.

АСУУДЛЫГ ХЭРХЭН ШИЙДЭХ ВЭ?

Энэ нь төрийн эрх баригчдаас хамаарна. Нэгэнт цаг хугацаа нь тулсан хэмээн одоогийн Засгийн газарт 1072 хувьцааг амилуулах техникийн болон эдийн засаг, санхүүгийн боломж байгаагүй гэлцдэг. Таван жилийн туршид ярьсан зүйлийг сүүлийн хоёр сард хийнэ гэдэг нь зангууны үлгэр.

Харин 2016 оны УИХ-ын сонгуульд оролцох намуудаас, тэр дундаа сонгуульд ялж Засгийн газар байгуулах нам, эвсэл энэхүү 1072 хувьцааг амилуулах үүргийг хүссэн хүсээгүй шууд хүлээнэ. Сонгуулийн үеэр ч иргэдээс ирэх асуулт 1072 хувьцаатай холбогдоно. Тиймээс 1072 хувьцааг амилуулах бодитой шийдэл, гарцыг олоход төрийн эрх барих улс төрийн хүчнүүд толгойгоо ажиллуулах хэрэгтэй болж байна.

Д.Ангар /Хөрөнгийн зах зээлийн шинжээч/