-Хоёр том туулайнаас жилдээ нэг кг ноолуур ашиглана гэж үзвэл 340 туулайнаас 60 гаруй кг ноолуур ашиглах боломж бий-

Молтогчин туулай бол амархан өсч үрждэг богино хугацаанд үр ашгаа өгдөг эрчимтэй хөгжүүлж болох цорын ганц салбар юм. Эмэгтэй молтогчны хээлийн хугацаа нь 30 хоног үргэлжилж нэг удаад л гэхэд 6-8 заримдаа 15-18 бүжин гаргадаг.

Молтогчин туулайн мах нь зөөлөн, шүүслэг, шингэц сайн, холестрин бага агуулдаг чанараараа тахианы махтай төстэй бөгөөд уураг болон өөхний хэмжээгээр тахианы махнаас илүү. Нэг туулайнаас 1.5-2 кг мах гарна. Туулайн мах нь хөхүүл хүүхэдтэй болон элэг цөс, зүрх судасны өвчтэй хүмүүст эмчилгээний хоол болгон хэрэглэдэг.

Махыг нь хатааж, утахад өөрийнх нь амт болон тэжээллэг чанар алддаггүй онцлогтой. Одоо дэлхий дахинд туулайн махны хэрэгцээ өдрөөс өдөрт улам өсч байна. Дэлхий дээр арьс, ноолуур, махны гэх мэт нийт 60 гаруй үүлдрийн туулай үржүүлж байна. Туулайн ноолуураар сайн чанарын нарийн эсгий, цэмбэ, бүрх малгай зэрэг бүтээгдэхүүнүүдийг хийж болно.

Молтогчин туулайн арьсаар хийсэн үслэг эдлэл нь гоёмсог үзэмжтэй, дулаан хөнгөн, чанарын хувьд ч сайн байдаг. Үүнийг бидний хэрэглэж ирсэн "Сээгий" хэмээх малгайгаар жишиж ойлгож болно. 80-аад онд эд мооданд орж байсан энэ малгай одоогийн зах зээлд ч үнээ алдаагүй ээ. Ийм малгай 80.0-100.0 мянган төгрөгийн үнэтэй. Нэг малгайд 3-4 ширхэг арьс ордог.

Хэрэв нэг айл таван эмэгчин туулай тэжээж үржүүлвэл жилдээ 250-300 арьс ашиглаж нэг арьсыг 3000 төгрөгөөр худалдаж борлуулж болно. Үүн дээр 300 туулайн гулууз махыг нэг кг-ыг нь 500 төгрөгөөр үнэлбэл 250 шахам мянган төгрөг болно. Дээр нь хоёр том туулайнаас жилдээ нэг кг ноолуур ашиглана гэж үзвэл 340 туулайнаас 60 гаруй кг ноолуур ашиглах боломж бий. Энэ бүхнээс үзэхэд туулай үржүүлсэнээр хичнээн хэмжээний ашиг олж болох нь тодорхой. Та энэ бүгдийг дахин нэг тооцоод үзээрэй. Амьдралд тань хэрэглэгдэхүйц ашиг олж болж байвал өсгөөд үзээрэй.

Чацарганы үрээс тосыг хэрхэн гаргаж авах вэ?

Манайхан чацарганы шүүсийг шахаж амин дэмт ундаа бэлтгэдэг атлаа үрийг нь хайхралгүй хаядаг. Тэгвэл үрээс нь гэрийн нөхцөлд энгийн аргаар тос гаргах боломжтой юм байна.

Үүний тулд нарийн ширхэгтэй даавуу юм уу давхарласан самбай уутанд жимснээс нь бага багаар хийж сайн шахахад шүүс нь ялгарч үр, хальс навч, нахиа үлдэнэ.

Түүнийгээ вандан дээр дэлгэж хатаагаад навч, нахиа, хальсыг нь дэвж хийсгээд үлдсэн үрээ нүдэж нунтаглан өөрийнх нь жинтэй эсвэл талтай нь тэнцэх хэмжээний наранцэцгийн тосонд хийж үе үе хутган, дулаан байранд 2-3 долоо хоног тавихад доод талд нь тунадас дээгүүр нь тослог шингэн ялгармагц хамж аваад л та байгалийн цэвэр чацарганы тостой болно.

30 торой буюу 2.000 кг мах

Гахайн аж ахуй нь бусад мал аж ахуйгаас нэлээд онцлогтой байдаг аж. Хурдан өсөлттэй учраас жилд хоёроос доошгүй, зарим үед гурван удаа төллөдөг. Гахай нь зургаан cap болоход 90-100 кг болтол таргалж чаддаг юм байна. Тиймээс ихэвчлэн махны чиглэлээр өсгөдөг. Гахай хурдан өсдөг амьтан аж. Нэг мэгжнээс жилд 30 торой буюу 1.500-2.000 кг мах авч болохоос гадна хээл тээх хугацаа нь гурван cap, гурван долоо хоног гэнэ.

100 кг жинтэй гахайг нядлахад 70-75 кг мах гаргадаг. Гахайн аж ахуйн үндсэн ашиг шим нь мах, өөх дээр нь алагласан мах орно. Үүний зэрэгцээ гахайн гэдсийг хиамны үйлдвэрлэлд, цусаар нь техникийн альбумин цусны гурил хийж ашиглана. Гахайн элэг, дэлүү, уушиг, зүрх, хэлийг боловсруулж хүнсний үйлдвэрт олон төрлийн нөөш бэлтгэдэг болсон. Гахайн хялгасаар сойз, багс, олсон утас хийхээс гадна хаягдал хялгасыг нь авто машины болон эмээлийн суудал чигжихэд ашигладаг аж.

Гахай нь ургамлын болон амьтны гаралтай ямар ч тэжээл иддэг онцлогтой. Цайны газар, хүнсний үйлдвэрийн хаягдал, мал нядалгааны болон сүүний үйлдвэрийн хаягдал, үр тариа ногооны илүүдэл зэрэг хямд бөгөөд бусад мал идэхгүй тэжээлийг ч иддэгээрээ онцлог. Max нь амт чанар сайтай, зөөлөн, шүүслэг тул хиам, зайдас хийхэд илүү тохиромжтой байдаг. Гадар өөхийг нь давслах, махыг нь утаж боловсруулах, өөрөөр хэлбэл давслах, утах, чанах зэрэг аргаар бүтээгдэхүүн хийх нь бусад малын махнаас илүү үнэлэгдэнэ.