Канадын Ерөнхий сайд Марк Карни АНУ-тай хийж байсан худалдааны хэлэлцээг зогсоож, Вашингтоны сүүлийн мөчид санал болгосон нөхцөлүүдийг “шударга бус, эдийн засгийн хувьд ашиггүй бөгөөд аливаа хэлэлцээрийн найдвартай байдалд эргэлзээ төрүүлсэн” гэж мэдэгдлээ.

Тэд хэт ихийг шаардсан ч хэт багыг санал болгосон

Карни наймдугаар сарын 21-нд хэлэлцээг зогсоох шийдвэр гаргасан бөгөөд Канадын хэлэлцээний багийг Оттава руу буцаахыг үүрэг болгосон байна. Түүний хэлснээр хоёр улс сүүлийн хэдэн долоо хоногт тохиролцоонд нэлээд ойртсон байсан ч АНУ сүүлийн мөчид шинэ нөхцөлүүд тавьсан нь Канадын хувьд хүлээн зөвшөөрөх боломжгүй болсон аж.

Карни хэлэлцээний нөхцөл байдлыг ингэж дүгнэжээ. Тэрбээр Канад ямар ч үнээр хамаагүй гэрээ байгуулах бус, харин Канадын бизнес эрхлэгчид, ажилчдад ашигтай, урт хугацаанд найдаж болохуйц шударга хэлэлцээр байгуулах зорилготой байсан гэж онцолсон байна.

АНУ-ын шинэ нөхцөл юу байсан бэ?

Канадын талын тайлбараар хоёр улс ган, хөнгөн цагаан, автомашин зэрэг стратегийн салбарын тарифыг бууруулах боломжийг хэлэлцэж байжээ. Канад АНУ-ын зарим тарифыг бууруулсан тохиолдолд өөрийн хариу тарифыг цуцлахад бэлэн байсан байна.

Мөн Канадын тал АНУ-ын бараа бүтээгдэхүүнийг Канадын зах зээлд нэвтрүүлэхтэй холбоотой зарим хязгаарлалтыг зөөлрүүлэх, тэр дундаа Америкийн согтууруулах ундааг мужуудын дэлгүүрүүдэд дахин борлуулах боломжийг дэмжихээр ярилцаж байжээ.

Гэвч Вашингтоны сүүлийн үеийн шаардлагууд Канадын гол салбарууд, үндэсний бүрэн эрх, франц хэл болон соёлын хамгаалалттай холбоотой асуудалд хэт их дарамт үзүүлсэн гэж Карни үзсэн байна. Канад эдгээр асуудлыг хэлэлцээрийн хүрээнд буулт хийх зүйл гэж үзээгүй аж.

АНУ 50 хувийн тариф тогтоов

Хэлэлцээ нуран унасны дараа АНУ наймдугаар сарын 22-ноос Канадын ойролцоогоор 20 тэрбум ам.долларын бараа бүтээгдэхүүнд 50 хувийн тариф хэрэгжүүлж эхэлсэн байна. Үүнд хоккейн хэрэгсэл, хувцас, цемент, шар айраг зэрэг олон төрлийн бараа багтжээ. Энэ нь Канадын АНУ руу хийдэг нийт экспортын ойролцоогоор 5 хувийг хамарч байгаа ч хоёр улсын худалдааны харилцаанд улс төр, эдийн засгийн томоохон дарамт үүсгэж байна.

Карни үүний хариуд Канад АНУ-ын тарифыг “доллар тутамд доллар” зарчмаар адил хэмжээгээр хариу тариф тавина гэж мэдэгдсэн. Хариу арга хэмжээ нь есдүгээр сарын 8-наас хэрэгжихээр төлөвлөгджээ.

Худалдааны дайн дахин хурцдаж байна

Хоёр улсын худалдааны хэлэлцээ тасарсан нь АНУ, Канадын харилцааг сүүлийн хэдэн арван жилийн хамгийн хурц үе рүү түлхэж байна. Канадын экспортын ихээхэн хэсэг АНУ-ын зах зээлд чиглэдэг бөгөөд хоёр улсын жилийн худалдааны хэмжээ ойролцоогоор 900 тэрбум ам.долларт хүрдэг.

АНУ-ын Худалдааны төлөөлөгч Жэймисон Грир харин хэлэлцээ нуран унасанд Канадын талыг буруутгаж, Оттава сүүлийн мөчид шаардлагаа өөрчилсөн гэж мэдэгджээ. Ийнхүү хоёр тал хэлэлцээр бүтэлгүйтсэн шалтгааныг харилцан өөр өөрөөр тайлбарлаж байна.

Мөн АНУ Канадын автомашин, автомашины эд анги болон гангийн импортод ирэх оны нэгдүгээр сараас 50 хувийн тариф хэрэгжүүлэхээр мэдэгдсэн нь худалдааны зөрчлийг улам хурцатгах төлөвтэй байна.

Карни харин Канадын эдийн засгийг АНУ-ын зах зээлээс хэт хамааралтай байлгахгүй байх бодлогоо эрчимжүүлнэ гэж мэдэгдсэн. Тус улс шинэ экспортын зах зээл нээж, худалдааны түншүүдээ төрөлжүүлэх, дотоодын эдийн засгийн чадавхаа нэмэгдүүлэх чиглэлд анхаарч ажиллахаар төлөвлөж байна.

Ийнхүү АНУ, Канадын худалдааны хэлэлцээний мухардал нь зөвхөн тарифын маргаан бус, хоёр улсын олон жилийн эдийн засгийн харилцааны цаашдын чиглэлийг тодорхойлох томоохон сорилт болж байна.

Эх сурвалж: BBC