Төсвийн, Эдийн засгийн байнгын хорооны хамтарсан хуралдаан /2026.05.26/ эхэллээ. 

Хурлаар ирэх оны улсын төсвийн хүрээний мэдээлэл, 2028 оны улсын төсвийн төсөөллийг гурав дахь удаа хэлэлцэж байна.  ЭЗХЯ болон Сангийн яамны удирдлагууд УИХ-ын гишүүдийн асуултад хариулж байна.      

УИХ-ын гишүүн Д.Пүрэвдаваа "Бүхэл бүтэн улс байж эдийн засгаа 2-3 жилээр урьдчилж төлөвлөж чаддаггүй" гэж шүүмжлэв. 

УИХ-ын гишүүн С.Эрдэнэбат "Сайд нар, яамны дарга нар багш, эмчийн цалинг нэмээд л байдал хэцүүдлээ гээд байх юм. Үүнийг зогсоох хэрэгтэй байна. Багш, эмчийн цалинг тийм их нэмээгүй шүү дээ. Асуудлыг бүрэн шийдээгүй. Энэ онд төсвийг тодотгох уу? Иргэдийн амьдрал яаж сайжрах вэ?" гэж асуув. 

УИХ-ын гишүүн Н.Алтанхуяг "Багш эмчийн цалинг нэмэх нь Боловсролын сайдын ганцаараа хийх асуудал огт биш. Сангийн сайд заавал оролцоно. Гэтэл та нар П.Наранбаяр сайдыг золигт гаргачихсан. Зах зээлийн эдийн засагт махны үнийг төр тогтоохгүй гэж солиорсон. 2500 тонн мах хайсан. Махны үнээ ч хянаж чадахгүй байна. Та нарын оруулж ирсэн бүх хуулийг баталдаг ч амьдрал дээрдсэнгүй" гэв. 

ЭЗХ-ийн дэд сайд С.Даваасүрэн махны үнэ ирэх саруудад буурах хүлээлттэй байна гэв.    

Одоо НӨАТ-ын тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг хэлэлцэж байна. Энэ төслийг өмнөх Ерөнхий сайд Г.Занданшатарын Засгийн газар УИХ-д өргөн барьсан. Энэ хууль ирэх 10.01-нээс хэрэгжиж эхэлнэ. Иргэдийн авдаг НӨАТ-ын буцаан олголтыг 2-оос 5 хувь болгон нэмснээр улсын төсөвт 1.8 их наяд төгрөгийн ачаалал, дарамт үүсэх тул хуулийг хүчингүй болгоно гэж Сангийн яам үзжээ. 

Сангийн яамны Төсвийн бодлого, төлөвлөлтийн газрын М. Санжаадорж, энэ онд эдийн засагт үүсаэн хүндрэл нь инфляц 10 хувьд хүрлээ. Ирэх 2 жилд инфляц өндөр байхаар байна. Иймд өнгөрсөн онд баталсан хуулийг хүчингүй болгох шаардлага үүссэн. Тэтгэврийг ирэх онд нэмэхдээ энэ оны инфляцтай харгалзуулан нэмнэ. Харин цалинг инфляцтай уялдуулан нэмэхгүй. Урд хөршид шатахууны үнээ манай ханшаар 600 төгрөгөөр нэмчихлээ. Тэгэхээр тус улсаас худалдан авдаг бидний импортын барааны үнэ энэ хэрээр өснө. НӨАТ-ын босгыг 50 сая төгрөг байгааг 400 сая төгрөг болгон өсгөсөн.

ЭЗХ-ийн дэд сайд С.Даваасүрэн: НӨАТ-ын буцаан олголтын хувийг нэмснээр иргэдийн хэрэглээг дэмжинэ. Бага орлоготой иргэдийн үүнээс хүртэх өгөөж төдийлөн өсөхгүй, харин өндөр дүнтэй худалдан авалт хийдэг иргэд илүү буцаан авалт авна.           
УИХ-ын гишүүүн Ж.Ганбаатар: Миний үндсэн мэргэжил нягтлан бодогч, НӨАТ-ын буцаан олголтыг нэмэхдээ системээ эвдэхгүйгээр шийдэх боломжтой. Та нар маш их хүлээлт үүсгэсэн шүү дээ. Ирэх аравдугаар сард НӨАТ-ын буцаалт нь 2 дахин өснө гэж хүмүүс болож суугаа. Жилийн өмнө Сангийн яамныхан энэ хуулийг оруулж ирсэн атлаа өнөөдөр өөрчилнө гэв.

Тухайн үед Г.Занданшатар даргад болохгүй гэдгээ хэлэхгүй яагаа вэ? Та нар төрийн албан хаагчид, улс төрч биш. Нийгмийн сүлжээг дагаж, ажиллаж болохгүй. 

Сангийн яамны Төсвийн бодлого, төлөвлөлтийн газрын М. Санжаадорж, энэ онд эдийн засагт үүссэн хүндрэл нь инфляц 10 хувьд хүрлээ. Ирэх 2 жилд инфляц өндөр байхаар байна. Иймд өнгөрсөн онд баталсан хуулийг хүчингүй болгох шаардлага үүссэн. Тэтгэврийг ирэх онд нэмэхдээ энэ оны инфляцтай харгалзуулан нэмнэ. Харин цалинг инфляцтай уялдуулан нэмэхгүй. 

ЭЗХ-ийн дэд сайд С.Даваасүрэн: НӨАТ-ын буцаан олголтын хувийг нэмснээр иргэдийн хэрэглээг дэмжинэ. Бага орлоготой иргэдийн үүнээс хүртэх өгөөж төдийлөн өсөхгүй, харин өндөр дүнтэй худалдан авалт хийдэг иргэд илүү буцаан авалт авна.           
УИХ-ын гишүүн Ж.Ганбаатар: Миний үндсэн мэргэжил нягтлан бодогч, НӨАТ-ын буцаан олголтыг нэмэхдээ системээ эвдэхгүйгээр шийдэх боломжтой. Та нар маш их хүлээлт үүсгэсэн шүү дээ. Ирэх аравдугаар сард НӨАТ-ын буцаалт нь 2 дахин өснө гэж хүмүүс бодож суугаа. Жилийн өмнө Сангийн яамныхан энэ хуулийг оруулж ирсэн атлаа өнөөдөр өөрчилнө гэв.

Тухайн үед Г.Занданшатар даргад болохгүй гэдгээ хэлэхгүй яагаа вэ? Та нар төрийн албан хаагчид, улс төрч биш. Нийгмийн сүлжээг дагаж, ажиллаж болохгүй. 

УИХ-ын гишүүн Ж.Батжаргал: Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулийг засах шаардлагатай. Энэ хуульд олон түгжээс гацаа бий.

УИХ-ын гишүүн Х.Ганхуяг: Төсвийн тогтвортой байдлын зөвлөлийн дүгнэдтийг би хүлээн зөвшөөрөхгүй. Эдийн засгаа урьдчилж харж чадаагүй гэв. Украины дайн, Ормузын хоолойн дайныг хэн мэдэж байсан юм. Биднээс шалтгаалаагүй шүү дээ. Сангийн яамны дарга нар сайд нь юм хэлэнгүүт дэмжээд, нөгөө сайд нь өөр зүйл хэлэнгүүт  бас л за гэдэг. Жилийн өмнөхөөс 180 градус эргэсэн байна. Жилийн өмнө та нар ЖДҮ эрхлэгчдээ дэмжинэ гэж хуулийг батлуулсан. Гэтэл одоо НӨАТ-ын буцаан олголтыг 5 хувь болгочивол тансаг хэрэглээг дэмжинэ гэнэ үү? Ийм байж болох юм уу? Би энэ хуулийг дэмжихгүй.

Сангийн яам: Мах, сүү, гурил, ногоо гэх мэт олон хүнсийг НӨАТ-аас чөлөөлсөн. Орлого багатай иргэдийн хамгийн их худалдан авдаг бараануудыг НӨАТ-аас чөлөөлсөн тул тэдний авдаг буцаан олголт төдийлөн өсөхгүй. Тэдний орлого буцаад зардал болж гардаг. Харин өндөр орлоготой иргэдийн авдах НӨАТ-ын буцаан олголт илт өснө. НӨАТ-ын буцаалт жилд нийт 270 орчим тэрбум төгрөг байдаг. Буцаан олголтыг 2-оос 5 хувь болговол 1.6 их наяд төгрөг болж өснө.       

УИХ-ын гишүүн Х.Булгантуяа: Манай улсын нийт өрхийн 30 хувь нь тэтгэвэр халамжаар амьдардаг. Ажил хийдэггүй эдгээр өрхийн орлогыг хэрхэн хамгаалах вэ? Бусад улсад тухайн хүн хэлэн хүнийг тэжээж байгааг харгалзан татвар ногдуулдаг. Харин манайд "Чи 10 сая төгрөгийн цалинтай" гээд л татвар ногдуулж байна. Гэтэл тэр хүний эхнэр нь ажилгүй, 4 хүүхэдтэй байвал яах вэ?