Монгол Улсын эдийн засгийн 92.8 хувийг уул уурхайн салбар дангаараа бүрдүүлдэг. Иймээс цаашид эдийн засгаа солонгоруулж, уул уурхайн бус салбараа хөгжүүлэн, экспортын цар хүрээгээ тэлэх зайлшгүй шаардлага манай улсад бий.

Энэ талаар өнөөдөр болсон “Олон улсын худалдааны хэрэгслийг ашиглан экспортоо нэмэгдүүлэх боломж” сэдэвт хэлэлцүүлгийн үеэр Худалдаа аж үйлдвэрийн тэнхимийн төлөөллүүд байр сууриа илэрхийллээ.

ЭКСПОРТЫН ЗАХ ЗЭЭЛД НИЙЦСЭН БҮТЭЭГДЭХҮҮН ХӨГЖҮҮЛЭЛТ ДУТМАГ БАЙНА

Улаанбаатар хотын худалдааны танхимын гүйцэтгэх захирал Б.Хаш-Эрдэнэ хэлэхдээ, бид боломжит бүтээгдэхүүнээ экспортод гаргаж, тоо хэмжээ болон үнийн дүнг нэмэгдүүлье гэвэл зах зээлээ зөв сонгож, тухайн улсын тавьсан шаардлагад нийцсэн бүтээгдэхүүн хөгжүүлэх хэрэгтэй. Гэтэл одоогийн байдлаар хөдөө аж ахуйн гаралтай бүтээгдэхүүний экспортын хөгжүүлэлт сул, масс үйлдвэрлэлийн чадавх дутмаг байна.

Мөн жижиг ААН-үүд бүтээгдэхүүнээ гадаадын зах зээл рүү шууд экспортлох боломжгүй. Том компаниудаа дагаж экспортод шилжинэ. Иймээс одоогийн нөхцөл байдлаа бодитоор үнэлж, шат дараатай хөгжих шаардлагатай.

Хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүний экспортод тулгардаг түүхий эдийн чанар гол бэрхшээл болдог. Тухайлбал, маханд антибиотикийн үлдэгдэл их байдаг.

Монгол малын арьс шир, түүхий эд хамгийн сайн гэж өөрсдийгөө хөөргөхийн оронд бодит нөхцөл байдлаа хүлээн зөвшөөрч, шаардлагад нийцүүлэн хөгжүүлэх цаг ирсэн гэв.

Хөдөө аж ахуйн салбарын үйлдвэрлэл харьцангуй бүтээмж багатай, зардал өндөртэй тул тодорхой хэмжээнд хөнгөлөлттэй зээл, санхүүгийн дэмжлэг үзүүлэх шаардлагатайг ч салбарын төлөөллүүд хэлж байлаа. 

МҮХАҮТ-ын гүйцэтгэх захирал Ц.Магнайбаатар хэлэхдээ, нийт бизнесийн дийлэнхийг жижиг, дунд аж ахуйн нэгжүүд бүрдүүлдэг. Гэвч улс төрийн тогтворгүй байдал, хууль эрх зүйн тодорхойгүй орчин, татварын дэмжлэггүй байдал, хямд эх үүсвэртэй зээлийн хомс байгаа зэрэг нь бизнесийн өсөлтийг хязгаарлаж байна.

Жижиг дунд үйлдвэрлэлийн зээлийн хүртээмж бизнес эрхлэгчдийн хүсэж байгаа хэмжээнд байхгүй байна. Өнгөрсөн жил жижиг дунд үйлдвэрлэлийг дэмжих зээлийн багцыг нэмж батлаагүй. Өнгөрсөн зээлийн эргэн төлөлтөөс санхүүжүүлсэн.

Хүнсний хувьсгал, Цагаан алт хөтөлбөрүүдээр хөдөө аж ахуй, ноос ноолуурын салбарыг тодорхой дэмжиж байна. Үйл ажиллагаа нь харьцангуй тогтворжсон аж ахуй нэгжүүдийг дэмжиж, томроход нь дэмжлэг болохуйц бодлого. Харин цаашид жижиг дунд үйлдвэр эрхлэгчдийг дараагийн шатанд гаргаж экспортыг нэмэгдүүлэхэд анхаарч ажиллах шаардлагатай гэв.