Чуулганы үдээс хойших хуралдаанаар, Гадаад зээллэгийн ашиглалт, үр ашгийг нэмэгдүүлэх тухай хуулийн төслийг хэлэлцэх эсэх асуудлаар гишүүд асуулт асууж, хариулт авч байна.
УИХ-ын гишүүн А.Ариунзаяа:
-Би энэ хуулийг дэмжихгүй байна. Би Г.Тэмүүлэн гишүүнтэй хамт Төсвийн байнгын хорооны даргаар ажиллаж байсан хүн, Сангийн яаманд ч ажиллаж байсан. Г.Тэмүүлэн гишүүнтэй, мөн Хөгжлийн банканд хамт ажиллаж байсан, Д.Цогтбаатар нартай санал нэг байна.
Энэ бол ерөөсөө Монгол Улсын Үндсэн хууль, Төсвийн тухай хууль, Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулиудыг зөрчсөн асуудал. Үүн дээр УИХ-ын Тамгын газар, мөн УИХ өөрөө анхаарч, асуудал гаргаж тавих ёстой.
Энэ санаа хэзээ анх төрсөн бэ гэвэл, өнгөрсөн жил “алдагдалгүй төсөв батална” гэсэн давлагааны дараахан гарч ирсэн. “Одоо эдгээр зээл, төслүүдийг яаж явуулах вэ” гэж бодоод ийм “мэргэн” санаа сэдсэн байх. Гэхдээ төсвөөс гаргачихъя гэж болохгүй шүү дээ.
Давхар, давхар төсвийг бид яаж цэгцэлж ирсэн юм бэ. Тэгээд юуны тулд Хөгжлийн банкийг байгуулсан юм бэ? Хөгжлийн банкаараа дамжуулаач, тэгэх бүрэн боломжтой.
Эдгээр гурван төслийг онцлоод байна. Энэ гурван төслийн эсрэг байгаа хүн нэг ч байхгүй. Бүгд чухал. Эрдэнэбүрэний усан цахилгаан станц ч тэр, тойрог зам ч тэр, газрын тос боловсруулах үйлдвэр бүр ч чухал. Гэхдээ Алтанцэцэг захирал боломж гарвал яагаад гацаад байгааг нь тайлбарлах хэрэгтэй. Энэ нь зээлтэй холбоотой асуудал биш, манай дотоодын төрийн албан хаагчдын хойрго байдлаас болж нэлээд гацаж, хойшилсон.
Үүнийг Сангийн яамнаас асуух ёстой. Мэдээж Сангийн яам үүнийг дэмжиж байгаа, яагаад гэвэл төсвөө “цэвэрлэх” гээд байгаа хэрэг. Гэхдээ биднээс хамаагүй юм шиг болгож болохгүй.
Ер нь бол энэ бол цэвэр бүртгэлийн асуудал юм байна лээ. Би өмнө нь Б.Жавхлан сайдтай энэ талаар ярьж байсан. Орлогын талдаа зээлийг бүртгэдэггүй, зөвхөн зарлагын талдаа бүртгэдэг. Тэгээд тавигдсан хязгаартаа тулчихаар “болохгүй” гээд байдаг.
Шийдэл нь гэвэл аккруэл суурьтай бүртгэл рүү шилжих ёстой гэж ярьж байгаа. Үүнийг 5-6 жилийн хугацаанд хийнэ, хугацаа орно гэж байна. Тэгвэл тэр ажлаа хэзээ эхлэх вэ? Хэзээнээс бид бүх төсвөө зөв бүртгэлтэй болгож эхлэх юм бэ?
Өөрөөсөө холдуулчихлаа, хашаанаасаа давуулчихлаа гээд бүх зүйл цэвэр, сайхан болчихсон мэт ойлгож болохгүй.
Бүртгэлийн энэ шилжилтийг хийж амжаагүй байж, эдгээр мега төслүүдийн санхүүжилтийг өөр аргаар, тухайлбал Хөгжлийн банкаар дамжуулж болохгүй юм уу?
Энэ хуулийн төсөл нэгдүгээрт Засгийн газрын эрх мэдэлд халдсан, хоёрдугаарт хуулиуд зөрчсөн, гуравдугаарт гурван төслийг онцлон авч байгаа нь туйлын буруу. Үүний араас дараа дараагийн асуудлууд ч гарч ирнэ.
Өнөөдөр бид хоёр зээлийг соёрхон баталлаа. Маш чухал асуудлууд. Харин ирэх оны төсөвт энэ хууль хүч түрж батлагдвал төрийн төсөвт яаж нөлөөлөх вэ. Төсвийн тодотгол хийх үү? Асар их орон зай гараад ирэх нь байна.
Тиймээс зөв байцгаая. Нэг улс юм бол төсвөө УИХ өөрөө мэдэж, хариуцлагатай байх ёстой. Би энэ хуулийн төслийг дэмжихгүй байна. Өөр гарц, өөр шийдлээр шийдэх боломж байна уу гэдгийг Сангийн яамнаас асуумаар байна. Та бүхэн төрийн мөнгө, санхүүг яаж зохицуулах гэж байгаа юм бэ.
Чуулганы үдээс хойших хуралдаанаар, Гадаад зээллэгийн ашиглалт, үр ашгийг нэмэгдүүлэх тухай хуулийн төслийг хэлэлцэх эсэх асуудлаар гишүүд асуулт асууж, хариулт авч байна.
УИХ-ын гишүүн А.Ариунзаяа:
-Би энэ хуулийг дэмжихгүй байна. Би Г.Тэмүүлэн гишүүнтэй хамт Төсвийн байнгын хорооны даргаар ажиллаж байсан хүн, Сангийн яаманд ч ажиллаж байсан. Г.Тэмүүлэн гишүүнтэй, мөн Хөгжлийн банканд хамт ажиллаж байсан, Д.Цогтбаатар нартай санал нэг байна.
Энэ бол ерөөсөө Монгол Улсын Үндсэн хууль, Төсвийн тухай хууль, Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулиудыг зөрчсөн асуудал. Үүн дээр УИХ-ын Тамгын газар, мөн УИХ өөрөө анхаарч, асуудал гаргаж тавих ёстой.
Энэ санаа хэзээ анх төрсөн бэ гэвэл, өнгөрсөн жил “алдагдалгүй төсөв батална” гэсэн давлагааны дараахан гарч ирсэн. “Одоо эдгээр зээл, төслүүдийг яаж явуулах вэ” гэж бодоод ийм “мэргэн” санаа сэдсэн байх. Гэхдээ төсвөөс гаргачихъя гэж болохгүй шүү дээ.
Давхар, давхар төсвийг бид яаж цэгцэлж ирсэн юм бэ. Тэгээд юуны тулд Хөгжлийн банкийг байгуулсан юм бэ? Хөгжлийн банкаараа дамжуулаач, тэгэх бүрэн боломжтой.
Эдгээр гурван төслийг онцлоод байна. Энэ гурван төслийн эсрэг байгаа хүн нэг ч байхгүй. Бүгд чухал. Эрдэнэбүрэний усан цахилгаан станц ч тэр, тойрог зам ч тэр, газрын тос боловсруулах үйлдвэр бүр ч чухал. Гэхдээ Алтанцэцэг захирал боломж гарвал яагаад гацаад байгааг нь тайлбарлах хэрэгтэй. Энэ нь зээлтэй холбоотой асуудал биш, манай дотоодын төрийн албан хаагчдын хойрго байдлаас болж нэлээд гацаж, хойшилсон.
Үүнийг Сангийн яамнаас асуух ёстой. Мэдээж Сангийн яам үүнийг дэмжиж байгаа, яагаад гэвэл төсвөө “цэвэрлэх” гээд байгаа хэрэг. Гэхдээ биднээс хамаагүй юм шиг болгож болохгүй.
Ер нь бол энэ бол цэвэр бүртгэлийн асуудал юм байна лээ. Би өмнө нь Б.Жавхлан сайдтай энэ талаар ярьж байсан. Орлогын талдаа зээлийг бүртгэдэггүй, зөвхөн зарлагын талдаа бүртгэдэг. Тэгээд тавигдсан хязгаартаа тулчихаар “болохгүй” гээд байдаг.
Шийдэл нь гэвэл аккруэл суурьтай бүртгэл рүү шилжих ёстой гэж ярьж байгаа. Үүнийг 5-6 жилийн хугацаанд хийнэ, хугацаа орно гэж байна. Тэгвэл тэр ажлаа хэзээ эхлэх вэ? Хэзээнээс бид бүх төсвөө зөв бүртгэлтэй болгож эхлэх юм бэ?
Өөрөөсөө холдуулчихлаа, хашаанаасаа давуулчихлаа гээд бүх зүйл цэвэр, сайхан болчихсон мэт ойлгож болохгүй.
Бүртгэлийн энэ шилжилтийг хийж амжаагүй байж, эдгээр мега төслүүдийн санхүүжилтийг өөр аргаар, тухайлбал Хөгжлийн банкаар дамжуулж болохгүй юм уу?
Энэ хуулийн төсөл нэгдүгээрт Засгийн газрын эрх мэдэлд халдсан, хоёрдугаарт хуулиуд зөрчсөн, гуравдугаарт гурван төслийг онцлон авч байгаа нь туйлын буруу. Үүний араас дараа дараагийн асуудлууд ч гарч ирнэ.
Өнөөдөр бид хоёр зээлийг соёрхон баталлаа. Маш чухал асуудлууд. Харин ирэх оны төсөвт энэ хууль хүч түрж батлагдвал төрийн төсөвт яаж нөлөөлөх вэ. Төсвийн тодотгол хийх үү? Асар их орон зай гараад ирэх нь байна.
Тиймээс зөв байцгаая. Нэг улс юм бол төсвөө УИХ өөрөө мэдэж, хариуцлагатай байх ёстой. Би энэ хуулийн төслийг дэмжихгүй байна. Өөр гарц, өөр шийдлээр шийдэх боломж байна уу гэдгийг Сангийн яамнаас асуумаар байна. Та бүхэн төрийн мөнгө, санхүүг яаж зохицуулах гэж байгаа юм бэ.
