Монгол Улс “Алсын хараа-2050” урт хугацааны хөгжлийн бодлогын хүрээнд 2030 он гэхэд улсын тусгай хамгаалалттай газар нутгийн хэмжээг нийт нутаг дэвсгэрийн 30 хувьд хүргэх зорилт тавин ажиллаж байна. Энэхүү зорилт нь зөвхөн газар нутгийг хамгаалах асуудал бус биологийн олон янз байдлыг хадгалах, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сөрөг нөлөөллийг бууруулах, экологийн тэнцвэрт байдлыг хангах үндэсний хэмжээний бодлогын нэг хэсэг юм.
Одоогийн байдлаар Монгол Улсын нийт нутаг дэвсгэрийн 20.8 хувь буюу 32.5 сая га талбай улсын тусгай хамгаалалтад хамрагдаад байна. Үүнд дархан цаазат газар, байгалийн цогцолборт газар, байгалийн нөөц газар, дурсгалт газар гэсэн дөрвөн ангиллын хамгаалалттай бүсүүд багтаж байгаа юм.
Сүүлийн жилүүдэд дэлхий даяар биологийн олон янз байдал хурдацтай буурч, цөлжилт, газрын доройтол, уур амьсгалын өөрчлөлтийн нөлөө эрчимжиж буйтай холбоотойгоор улс орнууд байгалийн унаган төрхөө хамгаалах бодлогод илүү анхаарах болсон. Монгол Улсын хувьд өргөн уудам газар нутаг, нүүдлийн соёл иргэншил, ховор амьтан ургамлын тархац бүхий онцлог экосистемтэй орны хувьд тусгай хамгаалалттай газар нутгийн сүлжээг нэмэгдүүлэх шаардлага тулгарч буйг салбарынхан онцолдог.
Тухайлбал, цоохор ирвэс, мазаалай, хавтгай, аргаль хонь зэрэг дэлхийд ховордсон амьтдын амьдрах орчин нь тусгай хамгаалалттай бүс нутгуудтай шууд холбоотой байдаг. Мөн ой, усны эх, мөсөн гол, нүүдлийн шувуудын амьдрах орчныг хамгаалах нь зөвхөн байгаль хамгааллын асуудал бус урт хугацаандаа хүний амьдрах орчны аюулгүй байдалтай холбоотой гэж үздэг байна.
Энэ хүрээнд улсын болон орон нутгийн хамгаалалттай газрын уялдаа холбоог сайжруулах, экологийн ач холбогдол өндөр бүсүүдийг үе шаттайгаар улсын тусгай хамгаалалтад авах ажлыг өрнүүлсээр байна. Мөн хамгаалалттай бүсийн менежментийг сайжруулах, нутгийн иргэдийн оролцоог нэмэгдүүлэх, аялал жуулчлалыг байгальд ээлтэй байдлаар хөгжүүлэх бодлого давхар хэрэгжиж буй.
Мэргэжилтнүүдийн үзэж буйгаар тусгай хамгаалалттай газар нутгийн хэмжээг нэмэгдүүлэх нь дан ганц тоон үзүүлэлт биш бөгөөд хамгаалалтын чанар, хяналт, менежмент, иргэдийн мэдлэг ойлголт хамгийн чухал хүчин зүйл болдог байна. Иймээс олон нийтийн байгаль хамгааллын талаарх ойлголтыг нэмэгдүүлэх, тусгай хамгаалалттай газар нутгийн ач холбогдлыг таниулах судалгаа, мэдээллийн ажлыг эрчимжүүлэх шаардлагатай байгааг онцолж байна.
Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн хэмжээг 2030 он гэхэд 30 хувьд хүргэхтэй холбоотой бодлогын баримт бичгүүдээс хүргэж байна.
- Биологийн олон янз байдлын тухай конвенц
- “Алсын хараа-2050” Монгол Улсын урт хугацааны хөгжлийн бодлого
- Монгол Улсын Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн тухай хууль
Өөрөөр хэлбэл, Монгол Улс Биологийн олон янз байдлын тухай конвенц-д нэгдэн орсны хүрээнд 2030 он гэхэд тусгай хамгаалалттай газар нутгийн хэмжээг нэмэгдүүлэх үүрэг, амлалтыг үе шаттай хэрэгжүүлж буй юм.
Монгол Улс “Алсын хараа-2050” урт хугацааны хөгжлийн бодлогын хүрээнд 2030 он гэхэд улсын тусгай хамгаалалттай газар нутгийн хэмжээг нийт нутаг дэвсгэрийн 30 хувьд хүргэх зорилт тавин ажиллаж байна. Энэхүү зорилт нь зөвхөн газар нутгийг хамгаалах асуудал бус биологийн олон янз байдлыг хадгалах, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сөрөг нөлөөллийг бууруулах, экологийн тэнцвэрт байдлыг хангах үндэсний хэмжээний бодлогын нэг хэсэг юм.
Одоогийн байдлаар Монгол Улсын нийт нутаг дэвсгэрийн 20.8 хувь буюу 32.5 сая га талбай улсын тусгай хамгаалалтад хамрагдаад байна. Үүнд дархан цаазат газар, байгалийн цогцолборт газар, байгалийн нөөц газар, дурсгалт газар гэсэн дөрвөн ангиллын хамгаалалттай бүсүүд багтаж байгаа юм.
Сүүлийн жилүүдэд дэлхий даяар биологийн олон янз байдал хурдацтай буурч, цөлжилт, газрын доройтол, уур амьсгалын өөрчлөлтийн нөлөө эрчимжиж буйтай холбоотойгоор улс орнууд байгалийн унаган төрхөө хамгаалах бодлогод илүү анхаарах болсон. Монгол Улсын хувьд өргөн уудам газар нутаг, нүүдлийн соёл иргэншил, ховор амьтан ургамлын тархац бүхий онцлог экосистемтэй орны хувьд тусгай хамгаалалттай газар нутгийн сүлжээг нэмэгдүүлэх шаардлага тулгарч буйг салбарынхан онцолдог.
Тухайлбал, цоохор ирвэс, мазаалай, хавтгай, аргаль хонь зэрэг дэлхийд ховордсон амьтдын амьдрах орчин нь тусгай хамгаалалттай бүс нутгуудтай шууд холбоотой байдаг. Мөн ой, усны эх, мөсөн гол, нүүдлийн шувуудын амьдрах орчныг хамгаалах нь зөвхөн байгаль хамгааллын асуудал бус урт хугацаандаа хүний амьдрах орчны аюулгүй байдалтай холбоотой гэж үздэг байна.
Энэ хүрээнд улсын болон орон нутгийн хамгаалалттай газрын уялдаа холбоог сайжруулах, экологийн ач холбогдол өндөр бүсүүдийг үе шаттайгаар улсын тусгай хамгаалалтад авах ажлыг өрнүүлсээр байна. Мөн хамгаалалттай бүсийн менежментийг сайжруулах, нутгийн иргэдийн оролцоог нэмэгдүүлэх, аялал жуулчлалыг байгальд ээлтэй байдлаар хөгжүүлэх бодлого давхар хэрэгжиж буй.
Мэргэжилтнүүдийн үзэж буйгаар тусгай хамгаалалттай газар нутгийн хэмжээг нэмэгдүүлэх нь дан ганц тоон үзүүлэлт биш бөгөөд хамгаалалтын чанар, хяналт, менежмент, иргэдийн мэдлэг ойлголт хамгийн чухал хүчин зүйл болдог байна. Иймээс олон нийтийн байгаль хамгааллын талаарх ойлголтыг нэмэгдүүлэх, тусгай хамгаалалттай газар нутгийн ач холбогдлыг таниулах судалгаа, мэдээллийн ажлыг эрчимжүүлэх шаардлагатай байгааг онцолж байна.
Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн хэмжээг 2030 он гэхэд 30 хувьд хүргэхтэй холбоотой бодлогын баримт бичгүүдээс хүргэж байна.
- Биологийн олон янз байдлын тухай конвенц
- “Алсын хараа-2050” Монгол Улсын урт хугацааны хөгжлийн бодлого
- Монгол Улсын Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн тухай хууль
Өөрөөр хэлбэл, Монгол Улс Биологийн олон янз байдлын тухай конвенц-д нэгдэн орсны хүрээнд 2030 он гэхэд тусгай хамгаалалттай газар нутгийн хэмжээг нэмэгдүүлэх үүрэг, амлалтыг үе шаттай хэрэгжүүлж буй юм.
