Олон сая жилийн тэртээх амьд биесийн оршин байсны баталгаа нь тэдгээрийн чулуужсан үлдвэр, гадаад хэлбэр дүрсний дардас болон хөлийн мөр зэргээр илэрдэг. Монгол Улсын газар нутгаас тогтоогдсон үлэг гүрвэлийн мөрт газрууд нь ихэвчлэн манай орны өмнөд хэсэгт оршдог.

Шинжлэх Ухааны Академийн Палеонтологийн хүрээлэнгийн судлаач Б.Майнбаяраар ахлуулсан судалгааны баг анх удаа монгол орны төвийн бүсээс буюу Төв аймгийн Эрдэнэсант сумын нутагт илэрсэн үлэг гүрвэлийн цуваа мөрийг судалж үр дүнг олон улсын Ichnos сэтгүүлийн 3-р сарын дугаарт хэвлүүллээ.

Тус мөрт газрын талаарх мэдээлэл 1950-иад онд гүйцэтгэсэн судалгааны тэмдэглэлд товч дурдагдсан боловч илэрсэн мөр нь үлэг гүрвэлийнх эсэх нь эдүгээг хүртэл эргэлзээтэй байсаар иржээ.

Энэхүү мөрт газар нь хоёр бүлгийн үлэг гүрвэлийн хөлөөс бий болсон хэмээн судлаачид үзэж байна. Эдгээр мөрний бөөгнөрөл нь ургамал идэшт, аварга биет завропод  хэмээх үлэг гүрвэлийн үүсгэсэн 2 ширхэг мөрт зам (19 ширхэг мөртэй) болон махан идэшт үлэг гүрвэлүүдийн үүсгэсэн 5 ширхэг мөрт зам (12 ширхэг мөртэй)-аас бүрддэг.

Одоогоос 120 орчим сая жилийн тэртээ тус бүс нутагт амьдарч байсан аварга биетэй, ургамал идэшт үлэг гүрвэлүүд нь нуурын эрэг орчмын шаварлаг чулуулаг дээгүүр бэлчиж байсан бөгөөд тэдгээрийг даган махан идэшт, том биетэй үлэг гүрвэлүүд агнан амьдарч байсныг илтгэж байгаа нь Цэрдийн галавын түрүү үеийн идэш тэжээлийн гинжин хэлхээ буюу үлэг гүрвэлийн төрөл зүйлийн харилцан шүтэлцээг харуулж байгаагаараа онцлог юм.

Эх сурвалж: Монголын Шинжлэх Ухааны Академи, Палеонтологийн хүрээлэн