Ус цаг уур, орчны шинжилгээ бол энгийн нүдээр хийх ажиглалт, бас багажийн хэмжилт, мөн автомат төхөөрөмжийн буюу хиймэл оюун ухааны технологи, судалгаа зэрэг олон арга, хэрэгсэл, технологийг хавсран шингээсэн эдийн засаг, нийгэмд ач тустай цогц нэгэн ажил үйлс, үйл ажиллагаа билээ. 

Монгол улсын нутаг дэвсгэр дээрх цаг агаар, уур амьсгалын байдлын тухай анхны мэдээлэл манай эриний  өмнөх 72 онд Хүннү улсын нутагт их цас унаж, “нэг өдрийн зуур хоёр алд илүү болж хүн мал их л хөлдөж үхэв, арван хувиас  нэг хувь харин эс олж эгэв", мөн эртний  Хятадын сударт МЭӨ 68, 46 он, манай эриний 1248, 1254, 1303, 1337, 1340, 1372, 1450 онд Монгол нутагт үлэмж их хүчтэй ган, зуд болж байсныг түүхийн сурвалж бичгүүдэд тэмдэглэн үлдээжээ.

Эзэн Чингисийн үед, 1248 онд болсон их гангийн тухай түүхэнд “… Халхын төв хэсэгт их ган болж, хээрийн өвс ногоо аяндаа ноцож, үхэр, адуу арав тутмаас найм  ес нь үхэж, хүн амьтан амь зуулга үгүй болсон  ” хэмээн өгүүлсэн байдаг.

• Анхны багажийн шинжилгээний ажиглалтыг 1869-1909 онуудад Өргөөд 2-3 жилийн завсарлагаатай,
• 1879-1880 онуудад мөн Улиастайд түр станц,
• 1895-1897 онуудад Ховдод түр станц байгуулан тус тус ажиллаж байсан  гэх түүхэн баримт сэлт байдаг.

1924 оны гуравдугаар сарын 23-д Монгол улсын “Судар бичгийн хүрээлэнгийн эрхлэх үйлдвэрийн товчоо”-г дарга О.Жамъян, гишгүүдтэйгээ хоёрдугаар удаа хуралдаж батлан тогтоожээ. Эл товчооны нэгдүгээр ангийн хоёрын 4-т усыг шинжлэх, 6-д тэнгэрийн цаг уурын шинжлэх зорилгыг хураангуйлан  тодорхойлсон байна. 

Мөн Судар бичгийн хүрээлэнд “ Соронзон орон, цаг уур судлалын салаа “ байгуулснаар Монгол улсын Ус цаг уурын албан үүссэн түүхтэй аж.

Эх сурвалж: Ус цаг агаар, орчны мэдээ мэдээлэл