gogo logo
  •  Мэдээ  
    •   Улс төр
    •   Эдийн засаг
    •   Эрүүл мэнд
    •   Соёл урлаг
    •   Спорт
    •   Нийгэм
    •   Бизнес
    •   Боловсрол
    •   Дэлхийд
    •   Технологи
    •   SOS
    •   Мөрөөдлийнхөө зүг
    •   Ногоон дэлхий
    •   GoGo ил тод байдал
    •   Өнөөдрийн вакцин ирээдүйн хамгаалалт
    •   Мобиком 30 жил
  •  GoGo булан  
    •   GoGo Cafe
    •   Гарааны бизнес
    •   Соёлын довтолгоо
    •   СEO
    •   Элчин сайд
    •   GoGo асуулт
    •   Мега төсөл
    •   ГУТАЛ
    •   Хүний түүх
    •   Мэддэг мэдээлдэг байя
    •   35 мм-ийн дуранд
    •   Гаднынхны нүдээр Монгол
    •   Маргааш ажилтай
  •  Үзэх  
    •   Фото
    •   Видео
    •   Зурган өгүүлэмж
  •  Хэв маяг  
    •   Подкаст
    •   Хүмүүс
    •   Гэртээ тогооч
    •   Аялал
    •   Зөвлөгөө
    •   Хоол зүйч
    •   Миний санал болгох кино
    •   Миний санал болгох ном
  • English
  • Цаг агаар
     9
  • Зурхай
     4.13
  • Валютын ханш
    $ | 3573₮
Цаг агаар
 9
Зурхай
 4.13
Валютын ханш
$ | 3573₮
  • Мэдээ 
    • Улс төр
    • Эдийн засаг
    • Эрүүл мэнд
    • Соёл урлаг
    • Спорт
    • Нийгэм
    • Бизнес
    • Боловсрол
    • Дэлхийд
    • Технологи
    • SOS
    • Мөрөөдлийнхөө зүг
    • Ногоон дэлхий
    • GoGo ил тод байдал
    • Өнөөдрийн вакцин ирээдүйн хамгаалалт
    • Мобиком 30 жил
  • GoGo булан 
    • GoGo Cafe
    • Гарааны бизнес
    • Соёлын довтолгоо
    • СEO
    • Элчин сайд
    • GoGo асуулт
    • Мега төсөл
    • ГУТАЛ
    • Хүний түүх
    • Мэддэг мэдээлдэг байя
    • 35 мм-ийн дуранд
    • Гаднынхны нүдээр Монгол
    • Маргааш ажилтай
  • Үзэх  LIVE 
    • Фото
    • Видео
    • Зурган өгүүлэмж
  • Хэв маяг 
    • Подкаст
    • Хүмүүс
    • Гэртээ тогооч
    • Аялал
    • Зөвлөгөө
    • Хоол зүйч
    • Миний санал болгох кино
    • Миний санал болгох ном
  • English
gogo logo   Бидний тухай gogo logo Сурталчилгаа байршуулах gogo logo Редакцийн ёс зүй gogo logo Нууцлалын бодлого gogo logo Холбоо барих
gogo logo
Цаг агаар
 9
Зурхай
 4.13
Валютын ханш
$ 3573₮
icon Онцлох
icon Шинэ
icon Тренд
  Буцах

Яагаад: ҮХЦ шууд маргаан үүсгэсэн үндэслэл, мөн шийдвэрлэх процессын тухай

Б.Мягмардорж
Улс төр
2025-10-22
39
Twitter logo
Б.Мягмардорж
39
Twitter logo
Улс төр
2025-10-22
Яагаад: ҮХЦ шууд маргаан үүсгэсэн үндэслэл, мөн шийдвэрлэх процессын тухай

Аравдугаар сарын 17-ны өдөр УИХ-аас Ерөнхий сайд Г.Занданшатарыг огцруулах тогтоол баталсан билээ. Харин, үүнтэй холбоотой Үндсэн хуулийн цэц маргаан үүсгэсэн төдийгүй цэцийн их суудлын хуралдаанаар нээлттэй хэлэлцэхээс болсны зэрэгцээ Ерөнхийлөгч мөн хориг тавьж буйгаа мэдэгдэж, танилцуулсан. Эдгээртэй холбоотой хууль зүйн үндэслэлийг уг нийтлэлээр дэлгэрүүлэн хүргэе.

Үндсэн хуулийн цэцэд маргаан үүсгэсэн тухай, мөн цэцийн их суудлын хуралдаанаар хэлэлцэх болсон тухайд:

Хэн, ямар үндэслэлээр цэцэд хандав?
Ерөнхий сайд Г.Занданшатар 10 сарын 17-ны өдөр Үндсэн хуулийн цэцэд хандан хүсэлт гаргажээ. Тодруулбал, “Монгол Улсын Их Хурлын дэд дарга, гишүүн Х.Булгантуяа Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Дөчин гуравдугаар зүйлийн 1, Далдугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг зөрчсөн эсэх” асуудлаар анх хандсан байна. Цэцийн вэб сайтад 10 сарын 20-ны өдөр оруулсан мэдээллээс харвал “Ерөнхий сайдыг огцруулах асуудлыг хэлэлцсэн Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы 2025 оны 10 дугаар сарын 17-ны өдрийн нэгдсэн хуралдаан” Үндсэн хууль зөрчсөн эсэхийг хянуулахаар хандсан байна.

Улмаар, УИХ-ын дээрх өдрийн хуралдаанаар Ерөнхий сайдыг огцруулах тухай 95 дугаар тогтоол баталагдан гарсан тул уг тогтоол Үндсэн хуулийг зөрчсөн эсэхийг хянуулахаар “хүсэлтийн шаардлага” – аа нэмэгдүүлсэн буюу ихэсгэсэн байна.

Үндсэн хуулийн Жаран зургадугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 1 дэх заалтад “хууль, зарлиг, Улсын Их Хурал, Ерөнхийлөгчийн бусад шийдвэр, түүнчлэн Засгийн газрын шийдвэр, Монгол Улсын олон улсын гэрээ Үндсэн хуульд нийцэж байгаа эсэх;” гэж заасан нь цэцээс УИХ-ын шийдвэр (буюу тогтоол) Үндсэн хууль зөрчсөн эсэхийг хянах агуулгатай.

Түүнчлэн, мөн хэсгийн 3 дахь хэсэгт “Ерөнхийлөгч, Улсын Их Хурлын дарга, гишүүн, Ерөнхий сайд, Засгийн газрын гишүүн, Улсын дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгч, Улсын ерөнхий прокурор Үндсэн хууль зөрчсөн эсэх;” гэж заасан нь цэцээс УИХ-ын дарга, УИХ-ын гишүүний үйл ажиллагаа Үндсэн хууль зөрчсөн эсэхийг хянах агуулагтай.

Өөрөөр хэлбэл, Үндсэн хуулийн цэцийн хяналтын обьектыг хэлбэрээр нь дээрх дурдагдсан байдлаар буюу “шийдвэр” болон “үйл ажиллагаа” – нд хяналт тавих гэж ангилж болдог ба Ерөнхий сайдын зүгээс энэ хүрээнд тус өдрийн УИХ-ын гишүүн, УИХ-ын дэд дарга Х.Булгантуяагийн үйл ажиллагааг болон тус өдрийн УИХ шийдвэр/тогтоолыг Үндсэн хууль зөрчсөн эсэхийг хянуулахаар цэцэд хүсэлт гаргасан байна.

Цэц яагаад шууд маргаан үүсгэв?
Үндсэн хуулийн цэцэд маргаан хянан шийдвэрлэх ажиллагааны тухай хууль (“ҮХЦМХШАтХ”)-ийн 15 дугаар зүйлийн 15.3 дахь хэсэгт зааснаар Цэц маргаан хянан шийдвэрлэх ажиллагааг зөвхөн өргөдөл, мэдээлэл, хүсэлтээр үүсгэн явуулдаг. Иргэд цэцэд хандахдаа “өргөдөл” болон “мэдээлэл” гаргадаг бол Ерөнхийлөгч, Улсын Их Хурал, Ерөнхий сайд, Улсын дээд шүүх, Улсын ерөнхий прокурор зэрэг албан тушаалтнууд цэцэд хандахдаа “хүсэлт” гаргадаг (ҮХЦМХШАтХ 16.1). Уг агуулгыг мөн Үндсэн хуулийн Жаран зургадугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт тодорхой баталгаажуулсан байдаг.

Тэгвэл, дээрх үндэслэлээр Г.Занданшатар цэцэд хандан “хүсэлт” гаргажээ (жич: УИХ-ын 95-р тогтоолд заасанчлан дараагийн Ерөнхий сайд томилогдох хүртэл Г.Занданшатар Ерөнхий сайдыг ажил, үүргийг үргэжлүүлж байгааг энд дурдах нь зүйтэй болов уу).

ҮХЦМХШАтХ-ийн 21 дүгээр зүйлийн 3 дахь хэсэгт “Цэцэд хандах эрх бүхий байгууллага, албан тушаалтнаас гаргасан хүсэлтийг хүлээн авсан Цэцийн гишүүн маргаан шууд үүсгэж шалгана.” гэж заасны дагуу Ерөнхий сайд Г.Занданшатарын гаргасан хүсэлтийн дагуу цэц шууд маргаан үүсгэж шалгах хуулийн зохицуулалттай байна.

Өөрөөр хэлбэл, цахим орчин зарим хүмүүсийн бичиж, тайлбарлаж буй шиг цэц хэн нэгний нөлөөнд орсны улмаас Ерөнхий сайд Г.Занданшатарын хүсэлтээр шууд маргаан үүсгэж шалгаагүй, харин холбогдох хуулийн зохицуулалт нь ийм болохыг эндээс харж болно.

Цэцийн хуралдаан 10 сарын 22-нд товлогдсон тухай:
УИХ-ын гишүүн П.Сайнзоригын зүгээс цэц ийнхүү үүсгэсэн маргаанаа яаралтай буюу 22-ны өдөр шийдвэрлэх гэж байгаатай шүүмжлэлтэй хандаж “Онц болон дайны байдал зарласан, түүнчлэн цэрэг хөдөлгөх шийдвэртэй холбогдсон маргаан” – тай адилтгаж үзэж байна гэж шүүмжилсэн.

ҮХЦМХШАтХ-ийн 23 дугаар зүйлийн 23.3 дахь хэсэгт зааснаар “Онц болон дайны байдал зарласан, түүнчлэн цэрэг хөдөлгөх шийдвэртэй холбогдсон маргаан” – ыг хянан шийдвэрлэх бэлтгэл ажиллагааг 3 хоногийн дотор гүйцэтгэх зохицуулалттай байдаг.

Харин, дээрхээс гадна, мөн зүйлийн 23.4 дэх хэсэгт “Онц хүндрэлтэй, яаралтай шийдвэрлэх асуудлыг хянан хэлэлцэх хуралдааны бэлтгэлийг хангахын тулд Цэцийн даргын тогтоолоор хоёр буюу хэд хэдэн гишүүнийг томилон ажиллуулж болно.” гэж мөн заасан байдаг.

10 сарын 20-ны өдөр цэцээс вэб сайт дээрээ уг маргааны талаар мэдээлэхдээ “уг маргаан нь онц хүндрэлтэй, яаралтай шийдвэрлэх асуудал тул Үндсэн хуулийн цэцийн их суудлын хуралдаанд хэлэлцүүлэх бэлтгэл ажиллагааг нэн даруй гүйцэтгэж дуусгалаа.” гэж тайлбарласан.

Өөрөөр хэлбэл, П.Сайнзориг гишүүний шүүмжлээд байгаа шиг ҮХЦМХШАтХ-ийн 23.3-т зааснаар буюу онц болон дайны байдал зарласан, эсхүл цэрэг хөдөлгөх шийдвэртэй адилтгаж байгаа бус, харин уг хуулийн 23.4 дэх хэсэгт заасны дагуу яаралтай шийдвэрлэх асуудал гэж үзэн бэлтгэл ажлыг шуурхай хангасан гэдэг нь цэцийн тайлбараас харагдаж байна.

Үүнийг ч буруутгах, эсхүл үндэслэлгүй гэж шүүмжлэх аргагүй. Тухайлбал, цэц маргаан шийдвэрлэтэл дараагийн Ерөнхий сайдыг томилж болох эсэх, хэрвээ томилогдвол мөн Ерөнхий сайдын асуудал хэрхэн шийдвэрлэгдэх эсэх зэргээс гадна улсын төсвийн тухай хэлэлцүүлэг, улс төрийн нөхцөл байдал зэрэг олон, олон хүчин зүйлсийг харвал уг асуудлыг яаралтай шийдвэрлэвэл зохих асуудал гэж үзэх үндэслэлтэй харагдаж байгаа юм.

Цэц уг асуудлыг их суудлын хуралдаанаар шийдвэрлэх болсон тухайд:
ҮХЦМХШАтХ-ийн 3 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт “Цэц энэ хуулийн 13 дугаар зүйлийн 2,3 дахь хэсэгт заасан албан тушаалтан Үндсэн хууль зөрчсөн эсэх, түүнийг огцруулах болон эгүүлэн татах үндэслэл байгаа эсэх асуудлыг их суудал буюу 7-9 гишүүний бүрэлдэхүүнтэй хянан шийдвэрлэнэ.” гэж заажээ.

Харин, мөн хуулийн 13 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт “Цэц дор дурдсан албан тушаалтан Үндсэн хууль зөрчсөн эсэх тухай асуудлаар гарсан маргааныг хянаж дүгнэлт гаргана:” гээд, уг хэсгийн 2 болон 3 дахь хэсэгт УИХ-ын дарга болон УИХ-ын гишүүн зэргийг тусгасан байна. Иймд, цэц уг асуудлыг их суудлын хуралдаанаар хэлэлцэхээр болжээ.

Цэцийн шийдвэр гаргах бүрэлдэхүүн буюу гишүүдийн тоо, шийдвэр гаргасны дараах процесс:
ҮХЦМХШАтХ-ийн 3 дугаар зүйлийн 3.2 дахь хэсэгт зааснаар “их суудал” 7-9 гишүүний бүрэлдэхүүнтэй байна гэжээ. Харин, хуулийн 3 дугаар зүйлийн 3.3 дахь хэсэгт “Цэцийн хуралдаанд оруулахаар маргаан үүсгэн шалгасан бүх асуудлыг анхлан шийдвэрлэх хуралдааныг 5 гишүүний бүрэлдэхүүнтэй;” шийдвэрлэхээр хуульчилжээ.

Тэгэхээр, цэц “их суудал”-ын хуралдаан гэдгээр 7-9 гишүүний бүрэлдэхүүнтэй уг асуудлыг шийдвэрлэх үү эсвэл анхлан шийдвэрлэх хуралдаан тул 5 гишүүний бүрэлдэхүүнтэй шийдвэрлэх үү гэдгийг маргаашийн цэцийн хуралдаанаас тодорхой харагдахаар байна.

Улмаар, мөн хуулийн 30 дугаар зүйлийн 30.1 дэх хэсгийн 30.1.1 заалтад зааснаар хэрвээ цэцийн дүгнэлтийг УИХ хүлээн зөвшөөрөөгүй бол цэц бүрэн бүрэлдэхүүнтэй хуралдаанаар маргааныг эхнээс нь дахин хэлэлцэж шийдвэрлэхээр байна.

Мөн, Цэцийн хуралдаанаас гаргасан дүгнэлтийг УИХ 15 хоногийн дотор чуулганы хуралдаанаар шийдвэрлэх бөгөөд хэрвээ УИХ цэцийн дүгнэлтийг хүлээн зөвшөөрөөгүй бол цэц уг асуудлыг бүрэн бүрэлдэхүүнтэй хянан шийдвэрлэхээр хуульд заажээ (ҮХЦМХШАтХ 3.3). Ингэхдээ, хуулийн мөн хэсэгт зааснаар бүрэн бүрэлдэхүүнтэй шийдвэрлэхээр хуульчилсан маргааны хувьд цэцийн зарим гишүүн хүндэтгэн үзэх шалтгаанаар хуралдаанд оролцох боломжгүй бол цэц маргааныг 7-гоос доошгүй гишүүний бүрэлдэхүүнтэй шийдвэрлэхээр заасан байна.

Дээр дурдсан 30.1.1 заалтад зааснаар УИХ цэцийн дүгнэлтийг хүлээн зөвшөөрөөгүй үндэслэл зөв болох нь нотлогдвол цэц өмнөх дүгнэлтээ хүчингүй болгох, эсвэл хэрэв УИХ-ын тийнхүү хүлээн зөвшөөрөөгүй үндэслэл нь батлагдахгүй бол цэц УИХ-ын тогтоолыг хүчингүй болгож цэцийн тогтоол гаргах бөгөөд тус тогтоол нь уг асуудлаарх эцсийн шийдвэр байхаар байна.

Аравдугаар сарын 17-ны өдөр УИХ-аас Ерөнхий сайд Г.Занданшатарыг огцруулах тогтоол баталсан билээ. Харин, үүнтэй холбоотой Үндсэн хуулийн цэц маргаан үүсгэсэн төдийгүй цэцийн их суудлын хуралдаанаар нээлттэй хэлэлцэхээс болсны зэрэгцээ Ерөнхийлөгч мөн хориг тавьж буйгаа мэдэгдэж, танилцуулсан. Эдгээртэй холбоотой хууль зүйн үндэслэлийг уг нийтлэлээр дэлгэрүүлэн хүргэе.

Үндсэн хуулийн цэцэд маргаан үүсгэсэн тухай, мөн цэцийн их суудлын хуралдаанаар хэлэлцэх болсон тухайд:

Хэн, ямар үндэслэлээр цэцэд хандав?
Ерөнхий сайд Г.Занданшатар 10 сарын 17-ны өдөр Үндсэн хуулийн цэцэд хандан хүсэлт гаргажээ. Тодруулбал, “Монгол Улсын Их Хурлын дэд дарга, гишүүн Х.Булгантуяа Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Дөчин гуравдугаар зүйлийн 1, Далдугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг зөрчсөн эсэх” асуудлаар анх хандсан байна. Цэцийн вэб сайтад 10 сарын 20-ны өдөр оруулсан мэдээллээс харвал “Ерөнхий сайдыг огцруулах асуудлыг хэлэлцсэн Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы 2025 оны 10 дугаар сарын 17-ны өдрийн нэгдсэн хуралдаан” Үндсэн хууль зөрчсөн эсэхийг хянуулахаар хандсан байна.

Улмаар, УИХ-ын дээрх өдрийн хуралдаанаар Ерөнхий сайдыг огцруулах тухай 95 дугаар тогтоол баталагдан гарсан тул уг тогтоол Үндсэн хуулийг зөрчсөн эсэхийг хянуулахаар “хүсэлтийн шаардлага” – аа нэмэгдүүлсэн буюу ихэсгэсэн байна.

Үндсэн хуулийн Жаран зургадугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 1 дэх заалтад “хууль, зарлиг, Улсын Их Хурал, Ерөнхийлөгчийн бусад шийдвэр, түүнчлэн Засгийн газрын шийдвэр, Монгол Улсын олон улсын гэрээ Үндсэн хуульд нийцэж байгаа эсэх;” гэж заасан нь цэцээс УИХ-ын шийдвэр (буюу тогтоол) Үндсэн хууль зөрчсөн эсэхийг хянах агуулгатай.

Түүнчлэн, мөн хэсгийн 3 дахь хэсэгт “Ерөнхийлөгч, Улсын Их Хурлын дарга, гишүүн, Ерөнхий сайд, Засгийн газрын гишүүн, Улсын дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгч, Улсын ерөнхий прокурор Үндсэн хууль зөрчсөн эсэх;” гэж заасан нь цэцээс УИХ-ын дарга, УИХ-ын гишүүний үйл ажиллагаа Үндсэн хууль зөрчсөн эсэхийг хянах агуулагтай.

Өөрөөр хэлбэл, Үндсэн хуулийн цэцийн хяналтын обьектыг хэлбэрээр нь дээрх дурдагдсан байдлаар буюу “шийдвэр” болон “үйл ажиллагаа” – нд хяналт тавих гэж ангилж болдог ба Ерөнхий сайдын зүгээс энэ хүрээнд тус өдрийн УИХ-ын гишүүн, УИХ-ын дэд дарга Х.Булгантуяагийн үйл ажиллагааг болон тус өдрийн УИХ шийдвэр/тогтоолыг Үндсэн хууль зөрчсөн эсэхийг хянуулахаар цэцэд хүсэлт гаргасан байна.

Цэц яагаад шууд маргаан үүсгэв?
Үндсэн хуулийн цэцэд маргаан хянан шийдвэрлэх ажиллагааны тухай хууль (“ҮХЦМХШАтХ”)-ийн 15 дугаар зүйлийн 15.3 дахь хэсэгт зааснаар Цэц маргаан хянан шийдвэрлэх ажиллагааг зөвхөн өргөдөл, мэдээлэл, хүсэлтээр үүсгэн явуулдаг. Иргэд цэцэд хандахдаа “өргөдөл” болон “мэдээлэл” гаргадаг бол Ерөнхийлөгч, Улсын Их Хурал, Ерөнхий сайд, Улсын дээд шүүх, Улсын ерөнхий прокурор зэрэг албан тушаалтнууд цэцэд хандахдаа “хүсэлт” гаргадаг (ҮХЦМХШАтХ 16.1). Уг агуулгыг мөн Үндсэн хуулийн Жаран зургадугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт тодорхой баталгаажуулсан байдаг.

Тэгвэл, дээрх үндэслэлээр Г.Занданшатар цэцэд хандан “хүсэлт” гаргажээ (жич: УИХ-ын 95-р тогтоолд заасанчлан дараагийн Ерөнхий сайд томилогдох хүртэл Г.Занданшатар Ерөнхий сайдыг ажил, үүргийг үргэжлүүлж байгааг энд дурдах нь зүйтэй болов уу).

ҮХЦМХШАтХ-ийн 21 дүгээр зүйлийн 3 дахь хэсэгт “Цэцэд хандах эрх бүхий байгууллага, албан тушаалтнаас гаргасан хүсэлтийг хүлээн авсан Цэцийн гишүүн маргаан шууд үүсгэж шалгана.” гэж заасны дагуу Ерөнхий сайд Г.Занданшатарын гаргасан хүсэлтийн дагуу цэц шууд маргаан үүсгэж шалгах хуулийн зохицуулалттай байна.

Өөрөөр хэлбэл, цахим орчин зарим хүмүүсийн бичиж, тайлбарлаж буй шиг цэц хэн нэгний нөлөөнд орсны улмаас Ерөнхий сайд Г.Занданшатарын хүсэлтээр шууд маргаан үүсгэж шалгаагүй, харин холбогдох хуулийн зохицуулалт нь ийм болохыг эндээс харж болно.

Цэцийн хуралдаан 10 сарын 22-нд товлогдсон тухай:
УИХ-ын гишүүн П.Сайнзоригын зүгээс цэц ийнхүү үүсгэсэн маргаанаа яаралтай буюу 22-ны өдөр шийдвэрлэх гэж байгаатай шүүмжлэлтэй хандаж “Онц болон дайны байдал зарласан, түүнчлэн цэрэг хөдөлгөх шийдвэртэй холбогдсон маргаан” – тай адилтгаж үзэж байна гэж шүүмжилсэн.

ҮХЦМХШАтХ-ийн 23 дугаар зүйлийн 23.3 дахь хэсэгт зааснаар “Онц болон дайны байдал зарласан, түүнчлэн цэрэг хөдөлгөх шийдвэртэй холбогдсон маргаан” – ыг хянан шийдвэрлэх бэлтгэл ажиллагааг 3 хоногийн дотор гүйцэтгэх зохицуулалттай байдаг.

Харин, дээрхээс гадна, мөн зүйлийн 23.4 дэх хэсэгт “Онц хүндрэлтэй, яаралтай шийдвэрлэх асуудлыг хянан хэлэлцэх хуралдааны бэлтгэлийг хангахын тулд Цэцийн даргын тогтоолоор хоёр буюу хэд хэдэн гишүүнийг томилон ажиллуулж болно.” гэж мөн заасан байдаг.

10 сарын 20-ны өдөр цэцээс вэб сайт дээрээ уг маргааны талаар мэдээлэхдээ “уг маргаан нь онц хүндрэлтэй, яаралтай шийдвэрлэх асуудал тул Үндсэн хуулийн цэцийн их суудлын хуралдаанд хэлэлцүүлэх бэлтгэл ажиллагааг нэн даруй гүйцэтгэж дуусгалаа.” гэж тайлбарласан.

Өөрөөр хэлбэл, П.Сайнзориг гишүүний шүүмжлээд байгаа шиг ҮХЦМХШАтХ-ийн 23.3-т зааснаар буюу онц болон дайны байдал зарласан, эсхүл цэрэг хөдөлгөх шийдвэртэй адилтгаж байгаа бус, харин уг хуулийн 23.4 дэх хэсэгт заасны дагуу яаралтай шийдвэрлэх асуудал гэж үзэн бэлтгэл ажлыг шуурхай хангасан гэдэг нь цэцийн тайлбараас харагдаж байна.

Үүнийг ч буруутгах, эсхүл үндэслэлгүй гэж шүүмжлэх аргагүй. Тухайлбал, цэц маргаан шийдвэрлэтэл дараагийн Ерөнхий сайдыг томилж болох эсэх, хэрвээ томилогдвол мөн Ерөнхий сайдын асуудал хэрхэн шийдвэрлэгдэх эсэх зэргээс гадна улсын төсвийн тухай хэлэлцүүлэг, улс төрийн нөхцөл байдал зэрэг олон, олон хүчин зүйлсийг харвал уг асуудлыг яаралтай шийдвэрлэвэл зохих асуудал гэж үзэх үндэслэлтэй харагдаж байгаа юм.

Цэц уг асуудлыг их суудлын хуралдаанаар шийдвэрлэх болсон тухайд:
ҮХЦМХШАтХ-ийн 3 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт “Цэц энэ хуулийн 13 дугаар зүйлийн 2,3 дахь хэсэгт заасан албан тушаалтан Үндсэн хууль зөрчсөн эсэх, түүнийг огцруулах болон эгүүлэн татах үндэслэл байгаа эсэх асуудлыг их суудал буюу 7-9 гишүүний бүрэлдэхүүнтэй хянан шийдвэрлэнэ.” гэж заажээ.

Харин, мөн хуулийн 13 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт “Цэц дор дурдсан албан тушаалтан Үндсэн хууль зөрчсөн эсэх тухай асуудлаар гарсан маргааныг хянаж дүгнэлт гаргана:” гээд, уг хэсгийн 2 болон 3 дахь хэсэгт УИХ-ын дарга болон УИХ-ын гишүүн зэргийг тусгасан байна. Иймд, цэц уг асуудлыг их суудлын хуралдаанаар хэлэлцэхээр болжээ.

Цэцийн шийдвэр гаргах бүрэлдэхүүн буюу гишүүдийн тоо, шийдвэр гаргасны дараах процесс:
ҮХЦМХШАтХ-ийн 3 дугаар зүйлийн 3.2 дахь хэсэгт зааснаар “их суудал” 7-9 гишүүний бүрэлдэхүүнтэй байна гэжээ. Харин, хуулийн 3 дугаар зүйлийн 3.3 дахь хэсэгт “Цэцийн хуралдаанд оруулахаар маргаан үүсгэн шалгасан бүх асуудлыг анхлан шийдвэрлэх хуралдааныг 5 гишүүний бүрэлдэхүүнтэй;” шийдвэрлэхээр хуульчилжээ.

Тэгэхээр, цэц “их суудал”-ын хуралдаан гэдгээр 7-9 гишүүний бүрэлдэхүүнтэй уг асуудлыг шийдвэрлэх үү эсвэл анхлан шийдвэрлэх хуралдаан тул 5 гишүүний бүрэлдэхүүнтэй шийдвэрлэх үү гэдгийг маргаашийн цэцийн хуралдаанаас тодорхой харагдахаар байна.

Улмаар, мөн хуулийн 30 дугаар зүйлийн 30.1 дэх хэсгийн 30.1.1 заалтад зааснаар хэрвээ цэцийн дүгнэлтийг УИХ хүлээн зөвшөөрөөгүй бол цэц бүрэн бүрэлдэхүүнтэй хуралдаанаар маргааныг эхнээс нь дахин хэлэлцэж шийдвэрлэхээр байна.

Мөн, Цэцийн хуралдаанаас гаргасан дүгнэлтийг УИХ 15 хоногийн дотор чуулганы хуралдаанаар шийдвэрлэх бөгөөд хэрвээ УИХ цэцийн дүгнэлтийг хүлээн зөвшөөрөөгүй бол цэц уг асуудлыг бүрэн бүрэлдэхүүнтэй хянан шийдвэрлэхээр хуульд заажээ (ҮХЦМХШАтХ 3.3). Ингэхдээ, хуулийн мөн хэсэгт зааснаар бүрэн бүрэлдэхүүнтэй шийдвэрлэхээр хуульчилсан маргааны хувьд цэцийн зарим гишүүн хүндэтгэн үзэх шалтгаанаар хуралдаанд оролцох боломжгүй бол цэц маргааныг 7-гоос доошгүй гишүүний бүрэлдэхүүнтэй шийдвэрлэхээр заасан байна.

Дээр дурдсан 30.1.1 заалтад зааснаар УИХ цэцийн дүгнэлтийг хүлээн зөвшөөрөөгүй үндэслэл зөв болох нь нотлогдвол цэц өмнөх дүгнэлтээ хүчингүй болгох, эсвэл хэрэв УИХ-ын тийнхүү хүлээн зөвшөөрөөгүй үндэслэл нь батлагдахгүй бол цэц УИХ-ын тогтоолыг хүчингүй болгож цэцийн тогтоол гаргах бөгөөд тус тогтоол нь уг асуудлаарх эцсийн шийдвэр байхаар байна.

Twitter logoPost
gogo logo
gogo logo   Бидний тухай gogo logo   Сурталчилгаа байршуулах gogo logo   Редакцийн ёс зүй gogo logo  Нууцлалын бодлого gogo logo   Холбоо барих

© 2007 - 2026 Монгол Контент ХХК   •   Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан