Монголыг ойрын арван таван жилд диваажин болгох "Мянганы хөгжлийн зорилтод суурилсан үндэсний хөгжлийн цогц бодлого"-ыг олноороо хэлэлцээд дууссан бололтой. Хэлэлцэж дуусаад зогсохгүй хэрэгжээд дуусах шахаж байна гэнэ. Учир нь "Зууны мэдээ" сонины 289 дугаарт "Мянганы хөгжлийн зорилтуудын биелэлт 60 хувьтай байна" гэсэн мэдээ гарчээ. Тус мэдээнд мянганы хөгжлийн зорилтын хэрэгжилтийн тухай үндэсний хоёр дахь илтгэлийн нээлт төрийн ордонд болсныг дурьдаад, түүнд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Н.Энхбаяр, НҮБ-ын суурин төлөөлөгч Прабита Мета, төрийн болон төрийн бус байгууллагын төлөөлөгчид оролцсон гэжээ. Ноён Ерөнхийлөгч Н.Энхбаяр Монгол Улсын мянганы хөгжлийн зорилтын илтгэлээс Монгол Улсын мянганы хөгжлийн зорилтын биелэлт 60 хувь биелэгдсэн гэдэгт багагүй эргэлзсэн бололтой. "Ажил эрхлэлт, боловсролын болон байгаль орчны талаархи Мянганы хөгжлийн зорилт хангалтгүй, түүгээр ч барахгүй эмэгтэйчүүдийн ажил эрхлэлт, сүрьеэ зэрэг зарим өвчлөлийн түвшин, бага боловсролын сургалтын түвшингээр нэгэнт ухарсан байна. Эдгээр зорилтыг үндэсний түвшинд тодорхойлохоос гадна бүс нутаг, аймаг орон нутгийн хөгжлийн зорилтуудтай нягт уялдуулан тодорхойлж хэрэгжүүлэхэд нягт уялдуулан тодорхойлж хэрэгжүүлэхэд анхаарах шаардлагатай. Орлогын хомсдол, ажилгүйдэл ядуурлаас шалтгаалж хоол тэжээлийн дутагдалтай хүн амын тоо ч буурахгүй байна. Иймд цаашид манай орон ядуурлыг эрчимтэй бууруулах чиглэлээр тодорхой арга хэмжээ авч цаг алдалгүй хэрэгжүүлэх нь чухал" хэмээн энэ хөтөлбөрийг санаачлагч гэгддэг Монгол Улсын ерөнхийлөгч уулга алджээ. Санаачлаад байгаа зүйлийнх нь ихэнхи нь биелсэн гэсэн үгийг сонссон ерөнхийлөгчийн дүгнэлтээс харахад Монголчуудын тансаг хэрэглээний бүү хэл наад захын амь зуулгын амин хэрэгцээ хангагдаагүй байна. Асар том амлалттай "Мянганы төсөл" гээчийг хэн санаачлаад, хаана хэрэгжүүлээд байгаа нь ч ойлгомжгүй болж хувирч байна. Харин хэн нэгэн мянганы хөгжлийн зорилтын биелэлт 60 хувьтай яваа гэсэн далан худалч байгаа бололтой. Ажил эрхлэлт, боловсорлын түвшин буурч, орлогын хомсдол, ядуурлаас шалтгаалан хоол тэжээлийн хомсдолтой хүн амын тоо буурахгүй байхад жилд арван хоёр мянган доллараас доошгүй орлоготой болгох мянганы хөгжлийн зорилтын 60 хувь нь биелсэн гэдэгт шар хадны сэтгэцийн өвчтөнүүд, насаараа гяндлуулсан алуурчин ч итгэхгүй биз. Төр түмнийг доромжилсон ийм эргүү зүйлийг төрийн ордонд хийж, хэвлэлийн хэрэгсэлээр цацаж байгаа нь манай түшээд нийгмийн амьдралаас ямар хол тасарсныг харууллаа. Хамгийн сонирхолтой нь Мянганы хөгжлийн зорилтыг баталсан Аугаа их хурлын гишүүд Мянганы хөгжлийн зорилтуудын хэрэгжилтын тухай үндэсний хоёр дахь илтгэлийн нээлтэнд оролцсон, үг хэлсэн талаар мэдээлэл алга. Байнга хэдэн биенээ хулгайч худалчаар нь цоллож цагдаа биш юм гэхэд бурхан ганц руу ачна гэж нэгнийгээ байнга заналхийлдэг төрийн түшээд маань энэ илтгэлийг тавьсан хүнийг байх газарт нь аваачсан мэт дүмбийж байгаа нь гайхалтай. Эрхэм гишүүдэд сайд болох нь үнэн, сайдаас огцрох нь үнэн гэдгээс өөр үнэнийг сонирхох санаа сачий алга болсон бололтой. Хэрэв "Ардын эрх" сонины 187 дугаарыг эргэж сөхвөл "нэг хүнд ногдох ДНБ-ийг 12 мянган долараас багагүй болгоно, дэлхийн жишиг хот байгуулна, зэс хайлуулж холбооны кабель хийнэ, хос төмөр замтай болно, мянганы замын босоо, хэвтээ тэнхлэгүүдийг барьж дуусна” гэх мэт ямар ч зөгнөлт зохиолоос дутахгүй "Мянганы хөгжлийн зорилтод суурилсан үндэсний хөгжлийн цогц бодлого" хэмээх даажигнал хэвлэгдсэнийг ард түмэн ойлгох нь бүү хэл уншиж ч дуусаагүй байна. Гэтэл уншиж барахааргүй энэ диваажингийн төлөвлөгөөний ихэнхи нь биелчихээд байна гэнэ.
Нөгөө Л.И.Брежневийг галт тэргэнд суулгачихаад урагш нь биш хоёр тийш яажигнуулчихаад "Та коммунизмд тун их ойртож байна" гэж даапаалдаг шиг. Харин нэг үнэлүүштэй нь энэ "мангар" бичиг баримтын дор төрийн төмөр нүүрийн зарчим болсон айх ичих, нүүргүй 17 УИХ-ын эрхэм гишүүн болон хуульч, эдийн засагчийн нэр байна. Тэд дөрвөн жилд нэг удаа түмэнд хайраа илчилдэг. Энэ цагаар ард түмэн тэдэнд зориулж ямар диваажин босгож байгааг сонирхох боломж гарна.
Бас нэг сонирхолтой зүйл бол НҮБ-ын суурин төлөөлөгч П.Мета гэгч "Монгол улс мянганы хөгжлийн зорилтуудаа 2015 он гэхэд биелүүлэх бүрэн боломжтой. Үүний тулд Засгийн газраас хүчин чармайлт гаргах, хувийн хэвшлийн зүгээс дэмжих, олон улсын хөгжлийн байгууллагуудаас тусламж үзүүлэх нь чухал" гэжээ. Нэгэнт НҮБ-ын төлөөлөгч ингэж үзэж байгаа бол 2015 онд өнөөдөр 60 хувь нь биелэгдсэн Мянганы хөгжлийн зорилт Монголыг диваажин болгох нээ.
Х.Төгс
Монголыг ойрын арван таван жилд диваажин болгох "Мянганы хөгжлийн зорилтод суурилсан үндэсний хөгжлийн цогц бодлого"-ыг олноороо хэлэлцээд дууссан бололтой. Хэлэлцэж дуусаад зогсохгүй хэрэгжээд дуусах шахаж байна гэнэ. Учир нь "Зууны мэдээ" сонины 289 дугаарт "Мянганы хөгжлийн зорилтуудын биелэлт 60 хувьтай байна" гэсэн мэдээ гарчээ. Тус мэдээнд мянганы хөгжлийн зорилтын хэрэгжилтийн тухай үндэсний хоёр дахь илтгэлийн нээлт төрийн ордонд болсныг дурьдаад, түүнд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Н.Энхбаяр, НҮБ-ын суурин төлөөлөгч Прабита Мета, төрийн болон төрийн бус байгууллагын төлөөлөгчид оролцсон гэжээ. Ноён Ерөнхийлөгч Н.Энхбаяр Монгол Улсын мянганы хөгжлийн зорилтын илтгэлээс Монгол Улсын мянганы хөгжлийн зорилтын биелэлт 60 хувь биелэгдсэн гэдэгт багагүй эргэлзсэн бололтой. "Ажил эрхлэлт, боловсролын болон байгаль орчны талаархи Мянганы хөгжлийн зорилт хангалтгүй, түүгээр ч барахгүй эмэгтэйчүүдийн ажил эрхлэлт, сүрьеэ зэрэг зарим өвчлөлийн түвшин, бага боловсролын сургалтын түвшингээр нэгэнт ухарсан байна. Эдгээр зорилтыг үндэсний түвшинд тодорхойлохоос гадна бүс нутаг, аймаг орон нутгийн хөгжлийн зорилтуудтай нягт уялдуулан тодорхойлж хэрэгжүүлэхэд нягт уялдуулан тодорхойлж хэрэгжүүлэхэд анхаарах шаардлагатай. Орлогын хомсдол, ажилгүйдэл ядуурлаас шалтгаалж хоол тэжээлийн дутагдалтай хүн амын тоо ч буурахгүй байна. Иймд цаашид манай орон ядуурлыг эрчимтэй бууруулах чиглэлээр тодорхой арга хэмжээ авч цаг алдалгүй хэрэгжүүлэх нь чухал" хэмээн энэ хөтөлбөрийг санаачлагч гэгддэг Монгол Улсын ерөнхийлөгч уулга алджээ. Санаачлаад байгаа зүйлийнх нь ихэнхи нь биелсэн гэсэн үгийг сонссон ерөнхийлөгчийн дүгнэлтээс харахад Монголчуудын тансаг хэрэглээний бүү хэл наад захын амь зуулгын амин хэрэгцээ хангагдаагүй байна. Асар том амлалттай "Мянганы төсөл" гээчийг хэн санаачлаад, хаана хэрэгжүүлээд байгаа нь ч ойлгомжгүй болж хувирч байна. Харин хэн нэгэн мянганы хөгжлийн зорилтын биелэлт 60 хувьтай яваа гэсэн далан худалч байгаа бололтой. Ажил эрхлэлт, боловсорлын түвшин буурч, орлогын хомсдол, ядуурлаас шалтгаалан хоол тэжээлийн хомсдолтой хүн амын тоо буурахгүй байхад жилд арван хоёр мянган доллараас доошгүй орлоготой болгох мянганы хөгжлийн зорилтын 60 хувь нь биелсэн гэдэгт шар хадны сэтгэцийн өвчтөнүүд, насаараа гяндлуулсан алуурчин ч итгэхгүй биз. Төр түмнийг доромжилсон ийм эргүү зүйлийг төрийн ордонд хийж, хэвлэлийн хэрэгсэлээр цацаж байгаа нь манай түшээд нийгмийн амьдралаас ямар хол тасарсныг харууллаа. Хамгийн сонирхолтой нь Мянганы хөгжлийн зорилтыг баталсан Аугаа их хурлын гишүүд Мянганы хөгжлийн зорилтуудын хэрэгжилтын тухай үндэсний хоёр дахь илтгэлийн нээлтэнд оролцсон, үг хэлсэн талаар мэдээлэл алга. Байнга хэдэн биенээ хулгайч худалчаар нь цоллож цагдаа биш юм гэхэд бурхан ганц руу ачна гэж нэгнийгээ байнга заналхийлдэг төрийн түшээд маань энэ илтгэлийг тавьсан хүнийг байх газарт нь аваачсан мэт дүмбийж байгаа нь гайхалтай. Эрхэм гишүүдэд сайд болох нь үнэн, сайдаас огцрох нь үнэн гэдгээс өөр үнэнийг сонирхох санаа сачий алга болсон бололтой. Хэрэв "Ардын эрх" сонины 187 дугаарыг эргэж сөхвөл "нэг хүнд ногдох ДНБ-ийг 12 мянган долараас багагүй болгоно, дэлхийн жишиг хот байгуулна, зэс хайлуулж холбооны кабель хийнэ, хос төмөр замтай болно, мянганы замын босоо, хэвтээ тэнхлэгүүдийг барьж дуусна” гэх мэт ямар ч зөгнөлт зохиолоос дутахгүй "Мянганы хөгжлийн зорилтод суурилсан үндэсний хөгжлийн цогц бодлого" хэмээх даажигнал хэвлэгдсэнийг ард түмэн ойлгох нь бүү хэл уншиж ч дуусаагүй байна. Гэтэл уншиж барахааргүй энэ диваажингийн төлөвлөгөөний ихэнхи нь биелчихээд байна гэнэ.
Нөгөө Л.И.Брежневийг галт тэргэнд суулгачихаад урагш нь биш хоёр тийш яажигнуулчихаад "Та коммунизмд тун их ойртож байна" гэж даапаалдаг шиг. Харин нэг үнэлүүштэй нь энэ "мангар" бичиг баримтын дор төрийн төмөр нүүрийн зарчим болсон айх ичих, нүүргүй 17 УИХ-ын эрхэм гишүүн болон хуульч, эдийн засагчийн нэр байна. Тэд дөрвөн жилд нэг удаа түмэнд хайраа илчилдэг. Энэ цагаар ард түмэн тэдэнд зориулж ямар диваажин босгож байгааг сонирхох боломж гарна.
Бас нэг сонирхолтой зүйл бол НҮБ-ын суурин төлөөлөгч П.Мета гэгч "Монгол улс мянганы хөгжлийн зорилтуудаа 2015 он гэхэд биелүүлэх бүрэн боломжтой. Үүний тулд Засгийн газраас хүчин чармайлт гаргах, хувийн хэвшлийн зүгээс дэмжих, олон улсын хөгжлийн байгууллагуудаас тусламж үзүүлэх нь чухал" гэжээ. Нэгэнт НҮБ-ын төлөөлөгч ингэж үзэж байгаа бол 2015 онд өнөөдөр 60 хувь нь биелэгдсэн Мянганы хөгжлийн зорилт Монголыг диваажин болгох нээ.
Х.Төгс