Сэтгэл судлалын үндэсний төвийн  /ССҮТ/ сэтгэл судлаач Д.Лхамсүрэнгийн өгсөн зөвлөгөөг хүргэж байна.

-Хүүхдэдээ бэлгийн боловсролыг олгохдоо юунаас эхлэх вэ?

-Ээж аавууд багш нарт найддаг. Гэтэл багш эсвэл эмч өвчин ярихаа урьтал болгодог.  Энэ сэдэв бол бэлгийн боловсролын хойно тавигдах ёстой. Эхлээд хүнтэй яаж харилцах, яагаад үгүй гэж хэлэх ёстой, өвдсөн бол өвчнөө яагаад эмчлэх ёстойг ойлгуулах хэрэгтэй. Бэлгийн боловсрол бол хүн хоорондын харилцаа. Үүнийг заагаагүй байж харилцаанаас үүдэх асуудлыг зааж болохгүй.

Аавыгаа орж ирэхэд хүндлэх ёстой, ажил хийж сурах ёстой гэдэг хүмүүжил шиг бэлгийн боловсролыг  ч мөн адил  эн тэнцүү олгох ёстой. Бэлгийн боловсролын зөв ойлголттой хүн амьдралд таагүй асуудалтай орооцолдох нь бага.

-Тэгэхээр хүүхэдтэйгээ багаас нь илэн далангүй харилцаатай байж л өсвөр насандаа ийм асуудлыг гэнэт ярилцах гэж тэвдэхгүй байх?
-Хэрвээ таны хүүхэд юу ч тохиолдсон хамгийн түрүүнд танд хэлж байвал та сайн аав ээж гэсэн үг. Тэрийг эхлээд найздаа хэлээд, тэр үг гурав дөрөв дамжиж  асуудал тодорхой хэмжээнд шийдэгдчихсэний дараа хүрч байвал та хүүхдээ сонсдоггүйн илрэл. Хүн хамгийн түрүүнд итгэдэг хүндээ л ханддаг.

Хүүхдээ багаас нь юу ч хийсэн бай хамгийн түрүүнд чамайг ойлгох, сонсох, итгэх, дэмжих, туслах хүн нь би шүү гэдгийг ойлгуулж бай. Тэр үгэндээ үнэнч бай. Хэлчихээд үгнээсээ зөрвөл танд хүүхэд итгэхгүй.

Битгий загнахаа урьтал болго. Та хэзээ ч загнаж амжина. Хамгийн гол нь танд үнэнээ хэлдэг хүүхэд байлгана гэдэг маш хэцүү. Охиддоо чи бол сайхан, онцгой гэдгийг хэлж байгаарай. Учир нь эмэгтэй хүүхэд эрэгтэй хүүхэдтэй харьцуулахад маш хурдан өөртөө итгэх итгэлээ алддаг.  Эрэгтэй хүүхэд  ч мөн адил хүчирхийлэлд өртдөг. Тиймээс хүүхдэд ХҮҮХЭД гэдгийг нь ойлгуулж, ХҮҮХЭД учраас таны туслалцаа хэрэгтэй байгаа гэсэн үг.

-Бэлгийн боловсрол олгохын тулд юуг анхаарах вэ?

-Хүүхэд ямар мэдээлэл авч ямар мэдээлэл авахгүй байгааг судлах хэрэгтэй. Өөрөөр хэлбэл гэр бүлийн хүмүүжил хамгийн чухал.

Эрэгтэй хүүхдүүд эмэгтэй хүний сарын тэмдгийг яаж ирдэг, ирэхээр юу болдгийг сайн мэддэггүй. Тэгсэн хэрнээ эмэгтэй хүүхэдтэй бэлгийн харьцаанд орохыг хүсдэг. Хөвгүүд охидын цүнхнээс ариун цэврийн хэрэглэлийг нь  гаргах, биеийн тамирын хичээлд орохгүй байгаа охидыг шоолох гэх мэт хэвийн мэт асуудлууд өнөөдөр ч байна. Хэвийн хэрнээ ярихгүй байгаа нь өнөөдөр тэр асуудлыг хүлээн зөвшөөрч байгаа, эсвэл санаа зовоосон үйлдэл гэж бодохгүй байна. Тэр бүх асуудлыг ойлгохгүй, мэдэхгүй, шийдвэрлэхгүй байснаар ирээдүйн амьдралд нь сөрөг нөлөөлөл үзүүлдэг.

Хүүхдүүд эм эр хүйсийн нарийн ширийн асуудлыг 100 хувь мэддэг байх албагүй  ч тодорхой мэдээлэлтэй байх ёстой. Ээжүүд охиддоо, аавууд хөвгүүддээ тайлбарлах хэрэгтэй. Хөвгүүдтэйгээ хамт цагаа өнгөрөөж байхдаа тэр зүйлийг ярьж болно.