Эдийн засаг, хөгжлийн яамны дэргэдэх Хөрөнгө оруулагчдын эрх ашгийг хамгаалах төвд “Уул уурхайн салбарын 7 хоног” арга хэмжээ өнөөдөр зохион байгуулагдаж байна. 

Энэ үеэр Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн сайд Г.Дамдинням сэтгүүлчдийн асуултад хариуллаа. 

Тэрээр, "Ерөнхий сайдын санаачилсан “Эрс шинэчлэлийн 300 хоногийн төлөвлөгөө”-ний хүрээнд Эдийн засаг, хөгжлийн яамнаас салбарын яамдтай хамтран хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх, хөрөнгө оруулагчдын эрх ашгийг хамгаалах бодлогын талаар мэдээлэл хийж, олон нийтэд нээлттэй ажиллаж байна.

Манай салбарын хувьд гадаадын нийт хөрөнгө оруулалтын 80 орчим хувь нь хамаардаг, аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн салбар юм. Томоохон гадаадын хөрөнгө оруулалт ихэвчлэн манай салбарт төвлөрдөг.

Иймд бид 2026 онд хэд хэдэн томоохон хуулийн өөрчлөлт оруулахаар бэлтгээд байна.

Нэгдүгээрт, шигт малтмалын тухай хуулийн шинэчлэл. Олон жил хүлээгдсэн Ашигт малтмалын тухай хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийг ирэх гуравдугаар сард УИХ-д өргөн барина. Энэ хуулийн үндсэн үзэл баримтлал нь түүхий эд олборлоод шууд экспортлодог биш, дотооддоо боловсруулж, нэмүү өртөг шингээдэг улс болох, ган, зэс, хөнгөн цагаан зэрэг бүтээгдэхүүнийг дотооддоо үйлдвэрлэдэг тогтолцоонд шилжих юм. 

Татвар, роялтийн бодлогоор дамжуулан боловсруулах үйлдвэрүүдийг илүү дэмжих, түүхий эдээ боловсруулж гаргах нь илүү үр өгөөжтэй байх зохицуулалтыг тусгана.

Хоёрдугаарт, лицензийн бодлогын шинэчлэл. Хөрөнгө оруулагчдын хамгийн их асуудаг асуудал бол лицензтэй холбоотой. лицензийг хэн бүхэнд олгодог бус, хариуцлагатай, бодит хөрөнгө оруулалт хийх чадвартай, хамтын баялаг бүтээх боломжтой хөрөнгө оруулагчдад чиглүүлнэ. Олон жил хадгалдаг лицензийн оронд авахад нэлээн шалгууртай, авсны дараа богино хугацаанд үр дүн гаргах, хайгуулын ажлаа амжилттай хийвэл хугацааг нь сунгадаг олон улсын жишгийг хэрэгжүүлнэ.

Гуравдугаарт, орон нутгийн иргэдэд өгөөжтэй байх зохицуулалт, ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрөөс (АМНАТ), тухайн төсөл хэрэгжиж буй орон нутгийн иргэдэд шууд хүртээмжтэй хуваарилалт хийх зохицуулалтыг оруулна. Энэ зохицуулалт байхгүйгээс орон нутгийн эсэргүүцэл их гардаг. Олон мянган жил нутагласан газраа ухуулчихаад сургууль, цэцэрлэг, эмнэлэггүй үлдэх ёсгүй.

Канад, Австрали, АНУ зэрэг улс ийм бодлогыг хэрэгжүүлснээр уул уурхайн салбараа амжилттай хөгжүүлж, бусад салбараа дэмжиж чадсан.

Дөрөвдүгээрт, газрын ховор элемент ба чухал түүхий эд, газрын ховор элемент, стратегийн чухал түүхий эдтэй холбоотой зохицуулалт манай хууль тогтоомжид хангалтгүй байна. Тиймээс,

Ашигт малтмалын тухай хуульд тусгайлан оруулж, яаж ашиглах, хэрхэн зохицуулах, удирдахыг олон нийт, олон улсад ойлгомжтой, нээлттэй болгоно.

Бусад хуулийн өөрчлөлт, төслүүд, ган, зэс, хөнгөн цагааны үйлдвэр барих эрх зүйн орчныг бүрдүүлнэ. Газрын тосны салбарын хууль, хайгуул, олборлолт, боловсруулах үйлдвэрийг дэмжих шинэчлэл хийнэ.

Алт боловсруулах үйлдвэрдотооддоо нэмүү өртөг шингээж, валютын урсгалыг гадагш алдахгүй байх зорилготой.

Хайгуулын асуудлаар гэвэл, өнөөдөр хайгуулын лиценз ашиглалтын лицензээс 5 дахин бага байна. 

Манай эдийн засаг 1990 оноос өмнөх хайгуулын үр дүнгээр амьдарч байна. Ирээдүйн үеийнхээ төлөө одоо хайгуул хийх, шинэ орд нээх, эдийн засгийн сууриа бэхжүүлэх ёстой.

Оюу толгойн хувьд, төслийн хэлэлцээрийг хэрэгжүүлэх 2 ажлын хэсгийг Сангийн сайд Б.Жавхлан бид хоёр ахалж байна.

Одоогоор 7 жилийн түгжээг цуцалсан, зээлийн хүүг бууруулах, менежментийн төлбөрийг багасгах амлалтыг авсан. УИХ-ын тогтоолын дагуу үнэлгээ хийгдэж, хэлэлцээрийг үргэлжлүүлнэ.

ОХУ, БНХАУ-тай хийсэн айлчлалын тухайд гэвэл, БНХАУ-д Петрочайна компанитай үүссэн маргааныг шийдвэрлэхээр хамтарсан ажлын хэсэг байгуулсан.

Дорноговийн газрын тос боловсруулах үйлдвэрийг дотоодын түүхий эдээр хангах хайгуулыг нэмэгдүүлэхээр тохирсон. 

ОХУ-д айлчилснаар нефтийн бүтээгдэхүүний хомсдол давтагдахгүй байх, хадгалалтын сав нэмэгдүүлэх талаар тохиролцсон" гэлээ.