Ерөнхий сайдыг огцруулах саналыг УИХ-ын Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны хуралдаанаар үргэлжлүүлэн хэлэлцлээ. Уг асуудлыг өнөөдөр чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцэхээр товлосон юм.

Тэгвэл Ерөнхий сайд Г.Занданшатарыг огцруулахыг дэмжье гэдэг саналын томьёоллоор санал хураалт явуулахад хуралдаанд оролцсон гишүүдийн 13.6 хувь нь дэмжиж, 86.4 хувь нь татгалзлаа.

Өөрөөр хэлбэл, Ерөнхий сайдыг огцруулахыг Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны гишүүдийн олонх дэмжсэнгүй.

Хуралдаанаар гишүүд, 

Сангийн сайд Б.Жавхлан: 
-1990 онд Монгол Улс парламентийн засаглалтай болсноос хойш УИХ-ын дарга Г.Занданшатар УИХ-ын индэр дээрээс байгуулсан Засгийн газраа хамгийн их хамгаалж, хамгийн урт удаан тогтвортой ажиллуулсан байдаг юм. Өмнөх Засгийн газар 1990 оноос хойш хамгийн удаан тогтвортой ажилласан.

Яагаад гэвэл Г.Занданшатар гэдэг хүн УИХ-ын дарга байхдаа энэ Засгийн Газрыг маш их дэмжиж, хамгаалж Үндсэн хуулийн тогтолцоонд хүртэл энэ өөрчлөлтүүдийг хийсэн байдаг. Гэтэл тэр Засгийн газарт нь ажиллаж байсан хүмүүс нь олонхоороо дэмжиж байгуулсан Засгийн газраа 100 дахь хоног дээр нь огцруулах гээд ганцааранг нь буланд шахаад, өнөөдрийн байнгын хороог хуралдуулж байна.

Өнөөдөр Засгийн газрыг огцруулах гэж буй нь нэг сандал ширээний явдал мэт боловч монголын улс төрд эмгэнэлт түүх болж үлдэнэ дээ. Засгийн газрын дундаж нас 35 жилийн хугацаанд 1.8 жил байж ирсэн. Өмнөх Засгийн газар хамгийн тогтвортой ажилласан. Би Л.Оюун-Эрдэнэ Ерөнхий сайдтай, бусад сайд нартай маш хүнд үеүдийг хамт туулсан.

Цар тахал, гадаад улс орнуудын дайн, түүхий эдийн үнэ өндөр байх үе, сонгуулийн ялалт гээд бүгдийг хамт туулсан нь УИХ тогтвортой байхад Засгийн газар нь энэ үеүдийг яаж туулдаг юм бэ гэдгийг л харуулж байсан юм шүү. Яриад байгаа шалтгуудыг тайлбарлаж болно оо. П.Сайнзориг гишүүн залуу, хуульч ирээдүйтэй хүн гэж би хардаг. Харин буруу ирээдүй рүү явчих вий гэж санаа зовниж байна. Би олон юм ярихгүй ээ. Энэ бүгдийг л хэлэх гэсэн юм. 

Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дарга С.Бямбацогт:
-Айл гэр болж тоглож байгаа юм шиг л дөнгөж 100 хонож байгаа Засгийн газраа огцруулна гээд л. Өвөлжилт хүндрэх гээд малчид бэлтгэлээ базааж, иргэд түлшээ бэлдэж байна. Ийм үед нь Засгийн газраа дэмждэггүй юм уу. Гадаа гал алдах гээд байна шүү нөхөд өө. Төр улсаа бодъё. 

Алх тамга барихаараа хуулийг өөрийнхөөрөө тайлбарладаг бол МУ-д хууль байгаад хэрэг байна уу. Энэ байдалд цэг тавья.

УИХ-ын гишүүн Б.Хэрлэн: 
-Хуулийг дээдлэх гэдэг зарчмыг бид харилцан адилгүйгээр ойлгоод байх шиг байна. ААН, Төрийн байгууллага, улс төрийн нам нь ч тэр хуульд юу гэж заасан түүний дагуу ажиллах ёстой.

Тэгвэл хуульд хориглосон заалт байхгүй болно гэх жишээгээр хандаад байна. Эндээс л давхар стандарт гэх зүйлийг үүсгэж, овжин, зальжин нь хожиж, хуулийн дагуу явснууд нь хожигддог ийм амьдралыг бид бий болгох гээд байна. 

Хууль тогтоож байгаа хүмүүс хуулийг өөрийнхөө дур зоргоор тайлбарлаж, өөртөө таатайгаар хэрэглэж яваад байвал энэ нийгэмд чинь хууль, дүрэм журам байхгүй боллоо. Хуулийн дагуу амьдардаг баймаар байна. Хуулиар хориглоогүй бол болно гэж аливааг тайлбарладаг байдлаар татмаар байна. Тэгээд энэ саналыг би дэмжихгүй. 

Батлан хамгаалахын сайд Д.Батлут: 
-Сүүлийн үед бид булайгаа дэлгэж байна даа. Нэг нь төрийн мөнгөнөөс хумсалж аваад нөгөөгөө гадны хэвлэлд өгч бичүүлдэг ч байх шиг. Өнгөн дээрээ нэг их шударга дүртэй хүмүүс. Оюу Толгойн гэрээг сайжруулъя гэж дарцагласан нөхдүүд байгаа. Гэтэл Оюу Толгойгоос мөнгө аваад Монголоо сурталчлах нэрээр гадныханд мөнгө өгөөд, мөнгө угаачихсан байгааг авлига авсан гэж хэлэхгүй өөр юу гэх юм.

Студиэ хэдэн сая төгрөгөөр тоноглоод, хөрөнгө оруулалт хийчихсэн. Английн хөл бөмбөгийн шигшээ багшийн хувцас хэрэглэл авч өгнө гээд 23 тэрбум төгрөг гаргачихсан. Ямар баян юм бэ. Монголын хөлбөмбөг ямар байгааг мэдэж байгаа юу та нар. Үүнийхээ дараа яаж Оюу Толгойн өгөөжийг сайжруулъя гэж ярьж байна. 

Төрийн байгуулалтын байнгын хороо нь хурлаа хийж чадахаа больчихсон. Дэгийн хуулиа зөрччихсөн. Алх байгаа болохоор цохиод цохиод явж байх шиг байна. Ийм зүйл хийхээ болимоор байна. Хүний мэдэх эрхийг хязгаарлахгүй, сонсгол хийдэг болсон нь зөв. Өнөөдөр манай УИХ-ын 67 гишүүн УИХ-ын даргыг нүүрсний асуудалд холбогдоод байна гээд шаардлага хүргүүлсэн чинь нөгөөх нь сүүлдээ юу болж хувирав.

Өгсөн цаасыг нь харсан чинь дата мэдээлэл хуулаад тавьчихсан. Админерал компани Бортээгийн уурхайг 100 хувь зарж борлуулахаар гэрээ хийчихсэн байгаа шүү. Дээрээс нь Тавантолгой дээр 35 га газар авчихсан. Админерал компанийн эцсийн өмчлөгч нь УИХ-ын даргын туслахтай, гэр бүлтэй нэгдмэл сонирхолтой нэг компани эзэмшиж байгаа. Энэ Админерал компанийн гүйцэтгэх захирал нь УИХ-ын даргын ахынх нь хүүхэдтэй нэг компани хамтарч эзэмшиж байгаа.

Үүнийг хамаарал гэхгүй яах юм. Энэ дотор олон асуудал гарна. Тэгээд тендер зарлахдаа 3 удаа зарлаад, Админерал компанид нь хөнгөлөлттэй нөхцөлөөр бүх зүйлүүдийг нь хангаж өгөөд шалгаруулчихдаг гэнэ. Та нар яах вэ байнгын хороон дээр олонх болж болох ч УИХ дээр ард түмэн олонх болно.  

УИХ-ын гишүүн М.Энхцэцэг: 
-Зүгээр л намын даргын сонгууль болсон. Бага хурлынх нь 420 гаруй гишүүд нь 22 цаг сууж байж намын даргаа сонгосон. Гэтэл бүх гишүүд нэг 100 хувь гараа өргөж дэмжсэнгүй ээ гээд нэр дэвшигч нь уурлаад төр засгийн ажлыг яаж гацааж болдгийг, төрийн түшээдээс нь эхлээд түмэн олныг яаж айлгаж, ичээд болдгийг жинхэнэ утгаар нь харуулсан өдрүүд байлаа. 

Сонгуулиас хойш "сурпрайзгүй" нэг ч өдөр байсангүй. Хууль биш хүн засаглах нь ямар аюултай болохыг, парламентын засаглал ямар чухал болохыг, ардчилал ямар чухал болохыг ойлгосон өдрүүд байлаа гэж харж байна. 

Ямар азаар бид 126 гишүүнтэй УИХ-тай болсон юм. Барьцаалагдах юмгүй бардам, нэр цэвэр олон гишүүнтэй болсон юм бэ гэж бодуулсан өдрүүд байлаа. Ганц хүн энхийн цагаан тагтаа, бусад нь нүүрсний хар хулгайч гэж гүтгүүллээ. Ямар ч баримтгүй, зүгээр л нэг гаднын нэг сайтын мэдээ дээр үндэслээд бүхэл бүтэн төрийн гурван өндөрлөгийнхөө нэгийг гүтгээд, гэмт хэрэгтэн мэтээр олон нийтийн сүлжээнд яллаад, ажлаа өг гэж айлган сүрдүүлээд Засгийн газрын сайдуудаараа УИХ-ын гишүүдийг турхираад ашиглаад зогсож байгааг харлаа. 

Парламентын бүрэн эрхэд халдаж байгааг жинхэнэ утгаар нь үзүүллээ. Парламентын бүлгийг нь даргынх зөвшөөрөлгүй хуралдуулаад, хоёр хуваагаад, өдөр болгон нэг дарга сонгоод тоглоод зогсож байхыг харлаа. Ийм байж болохгүй шүү дээ.

УИХ-ын гишүүн М.Мандхай: 
-Хууль бол эрх мэдэлтэй хүмүүст хэрэгждэггүй юм байна. Жагсаалтаар орсон шинэ гишүүдийг элдвээр хэлж, доромжилж болдог юм байна. Бид бол троллуудад элдвээр хэлүүлж дууслаа. Энэ улс орныхоо төлөө, салбараа төлөөлж үг хэлдэг гишүүдийг элдвээр хэлдэг. 

Энэ бол парламентаа барьцаалж байгаад, үндсэн хуулиа зөрчөөд, засгийнх нь аппарат нь, парламентынхаа аппарат дээр гарч байгаад нухчин дардаг юм байна. Өнөөдөр бид, дарангуйлал тогтлоо гэдгийг бодитой хэлж болно. 

Засгийн газар яагаад унах ёстой юм, яагаад Ерөнхий сайд ажлаа хийж чадахгүй байгаа гэдэг нь бодитой шүү дээ. Багш нар хоёр багшийн хөдөлмөрийг гүйцэтгээд 1.4 сая төгрөгийн цалинтай ажиллаж байгаа. Засгийн газрын гишүүдийн хүүхдүүд хувийн сургуульд явдаг. Энгийн иргэд хүүхдүүдээ улсын сургуульд зөөгөөд явж байгаа. 1.4 сая төгрөгийн цалинтай 12-14 цагаар илүү ажилладаг нөхцөлд цалингаа нэмүүлье гэж байхад ТҮК-ийн ажилчдаасаа доогуур цалинтай ажиллаж байна. Яагаад 3.5 сая төгрөгийн цалинд хүргэж чадахгүй гэж байгаа юм. 

2028 он хүртэл шаталж нэмнэ гэнэ ээ. Боль л доо та нар. 

П.Сайнзориг гишүүн яриад буй буюу олон улсын өндөр өртгөөр хэмжигдэх нүүрснийхээ экспортын бүтээгдэхүүнийг дотоодын доогуур үнэлгээтэй 25 хувьд нь дүйцүүлээд хууль зөрчиж, хувийн хэвшилд зөвхөн борлуулалтын ашиг болгож оруулаад, улсад оногдох татварыг нь буулгаж өгсөн. Бид маш олон аргаар орлогоо нэмэгдүүлэх, зардлаа хэмнэх боломж байхад, хулгай хийх боломжийг нь өөрсдөө бий болгосон атлаа, эмч, багш нарын цалинг нэмж чадахгүй ээ гээд хэлээд суухаас ичих хэрэгтэй. 

Хөдөө орон нутагт ургац хураалт, малын тэжээл, хүнсний хангамж хүрэхгүй байдалд оччихсон байгаа шүү. Өнөөдөр, Төв аймгийн Цээл сумын иргэн бичиж байна. Хөдөө 5л бензин олдохгүй байна. Бидний амьдрал хүндэрлээ гэж байна. Бодит байдал чинь энэ. Энэ өвөл бид маш хэцүү байдалд орох гээд байна. Яаж ичихгүй сандал суудлын хэрүүл хийж чадаж байна аа. Ичиж үхмээр юм. 

Энд байгаа зарим гишүүд хууль, дүрэм журмаа мэдэхгүй, зүгээр л улс төржөөд суугаад байх юм. Энэ Засгийн газар ямар ч чадамжгүй байгааг би ярьсаар ирсэн. Ажлаа хийж чадахгүй байгаа ийм нөхдийг яаралтай татаж буулгаад, төрийнхөө үндсэн ажлыг хэвийн явуулмаар байна. 

ШУУД ҮЗЭХ: