УИХ-ын чуулганы нэгдсэн худалдаан болж байна.
Хэлэлцэх асуудлын дарааллаар “Төрийн өмчит хуулийн этгээдийн хувьцааг 2026-2028 онд биржээр олон нийтэд нээлттэй худалдах, төрийн өмчийг хувьчлах, өөрчлөн байгуулах үндсэн чиглэл батлах тухай” асуудлыг хэлэлцэж байна.
Энэ үеэр УИХ-ын гишүүн Л.Мөнхбаясгалан асуулт асуулаа.
-Өнөөдөр хэлэлцэж буй асуудлаар төрийн өмчтэй 101 компанийн 33 компанийг худалдах, хувьчлах, татан буулгах, заримынх нь статусыг өөрчлөх асуудлыг үндсэн чиглэл болгон оруулж ирсэн байна.
Энэ бол ядуу ч гэсэн Монголын ард түмний өмч гэдгийг бид бүгд мэднэ. Өнөөдөр бид эзнийг нь солих гэж байна, тийм үү? Ард түмний өмчийг өөр хүмүүст өгч, эзнийг нь солих асуудлыг өнөөдөр Улсын Их Хурал хэлэлцэж байна. Тиймээс бид үүнд маш болгоомжтой хандах ёстой.
Сая УИХ-ын даргын хэлсэнчлэн, ямар ч бэлтгэл ажил алга байна. Энэ асуудлыг оруулж ирсэн хүмүүс өөрсдөө байнгын хороо, Их хурал дээрх хэлэлцүүлгүүдээс харахад бэлтгэл хангагдаагүй нь илт байна.
Жишээлбэл, цахилгаан станцуудыг Шивээ, Багануур, Шивээ-Овоо компаниуд, ДЦС-3, ДЦС-4-ийг хувьчлах гэж байна. Эдгээр нь нийгмийн суурь үнэ дээр хамгийн их нөлөө үзүүлдэг, инфляц нэмэгдэхэд шууд хөшүүрэг болдог байгууллагууд. Тэгээд яагаад заавал ийм цаг үеийг сонгож байгаа юм бэ? 2026-2028 он.
Яг одоо энэ үндсэн чиглэлийг батлуулахад хамгийн тохиромжгүй үе гэж би үзэж байна. Учир нь эдийн засаг муудсан, төсөв тасарсан, дээрээс нь 2026–2028 он бол сонгуулийн мөчлөгтэй давхцаж байна.
Одоо ярьж байгаагаар бол эхлээд үндсэн чиглэлийг УИХ-ын тогтоолоор батлуулъя, дараа нь хуулиа баталъя, араас нь бэлтгэл ажлаа хангая гэж байна. Бид Оюу толгой дээр яг ингэж алдсаныг монголчууд бүгд харсан. Эхлээд гэрээ байгуулчихъя, дараа нь ТЭЗҮ гээд орсон. Алдаа тэндээс эхэлсэн. Өнөөдөр дахиад яг ийм алдаа хийх гэж байна.
Дээрээс нь төрийн өмчит компаниуд ашиггүй, асар их өртэй ажиллаж байна гээд төр муу менежер гэж байна. Тэгвэл ашиггүй ажиллуулсан хүмүүст, тухайн Засгийн газарт яагаад хариуцлага тооцохгүй байгаа юм бэ? Дахиад л хариуцлагаас зугтаж байна.
Муужруулж, үнэгүйдүүлж, ашиггүй ажиллуулж байгаад хувьчлах технологи бол олон улсад байдаг хамгийн шалгарсан технологи. Яг одоо бид дахиад энэ замаар явах гэж байна.
Ашиггүй, асар их өртэй компаниудыг ямар байгууллага худалдаж авдаг вэ? Энэ нь оффшорт нуусан мөнгөө биежүүлж, ийм компаниудыг худалдаж авах технологи байх магадлалтай гэж би харж байна. Тэрнээс биш ийм их өртэй компанийг шууд аваад ашигтай ажиллуулна гэж байхгүй.
Мөн яг одоо ашиггүй байгаа ч ирээдүйд ашигтай ажиллах компаниуд бий. Жишээ нь Эрдэнэт үйлдвэр. Энэ бол ашигтай компани. Тэгэхээр хувийн компаниуд өрсөлдөгчгүйгээр худалдаж аваад монопол тогтоох эрсдэл бий.
Ковидын үед хил хаагдсан үед төр өөрөө хувийн компанид бойкот хийж байсан түүх бий. Би компанийн нэр дурдахгүй, тухайн үед төрд ажиллаж байсан хүмүүс бүгд мэдэж байгаа. Ийм эмзэг байдал тодорхой нөхцөлд үүсдэг гэдгийг бид харсан, үүнийг анхаарах ёстой.
Тийм учраас төрийн өмчит компаниудыг хувьчлах энэ үндсэн чиглэлийг энэ удаа гишүүд дэмжихгүй, буцаагаад бүх стратеги төлөвлөгөөтэй нь, бүх бэлтгэл ажлыг нь хангаад дахин өргөн барих ёстой.
Бид заавал шинэ жилийн өмнө ийм том асуудлыг шийдэх албагүй. Баяр ёслолын үеэр, анхаарал суларсан үед ийм асуудал оруулж ирмээргүй байна.
Тиймээс Н.Учрал дарга аа, би таныг дэмжиж байна. Бүх нөхцөл байдлаа бэлтгээд, хуулиа батлаад, тэгсний дараа энэ үндсэн чиглэлээ оруулж ирэх нь зүйтэй.
ШУУД ҮЗЭХ:
УИХ-ын чуулганы нэгдсэн худалдаан болж байна.
Хэлэлцэх асуудлын дарааллаар “Төрийн өмчит хуулийн этгээдийн хувьцааг 2026-2028 онд биржээр олон нийтэд нээлттэй худалдах, төрийн өмчийг хувьчлах, өөрчлөн байгуулах үндсэн чиглэл батлах тухай” асуудлыг хэлэлцэж байна.
Энэ үеэр УИХ-ын гишүүн Л.Мөнхбаясгалан асуулт асуулаа.
-Өнөөдөр хэлэлцэж буй асуудлаар төрийн өмчтэй 101 компанийн 33 компанийг худалдах, хувьчлах, татан буулгах, заримынх нь статусыг өөрчлөх асуудлыг үндсэн чиглэл болгон оруулж ирсэн байна.
Энэ бол ядуу ч гэсэн Монголын ард түмний өмч гэдгийг бид бүгд мэднэ. Өнөөдөр бид эзнийг нь солих гэж байна, тийм үү? Ард түмний өмчийг өөр хүмүүст өгч, эзнийг нь солих асуудлыг өнөөдөр Улсын Их Хурал хэлэлцэж байна. Тиймээс бид үүнд маш болгоомжтой хандах ёстой.
Сая УИХ-ын даргын хэлсэнчлэн, ямар ч бэлтгэл ажил алга байна. Энэ асуудлыг оруулж ирсэн хүмүүс өөрсдөө байнгын хороо, Их хурал дээрх хэлэлцүүлгүүдээс харахад бэлтгэл хангагдаагүй нь илт байна.
Жишээлбэл, цахилгаан станцуудыг Шивээ, Багануур, Шивээ-Овоо компаниуд, ДЦС-3, ДЦС-4-ийг хувьчлах гэж байна. Эдгээр нь нийгмийн суурь үнэ дээр хамгийн их нөлөө үзүүлдэг, инфляц нэмэгдэхэд шууд хөшүүрэг болдог байгууллагууд. Тэгээд яагаад заавал ийм цаг үеийг сонгож байгаа юм бэ? 2026-2028 он.
Яг одоо энэ үндсэн чиглэлийг батлуулахад хамгийн тохиромжгүй үе гэж би үзэж байна. Учир нь эдийн засаг муудсан, төсөв тасарсан, дээрээс нь 2026–2028 он бол сонгуулийн мөчлөгтэй давхцаж байна.
Одоо ярьж байгаагаар бол эхлээд үндсэн чиглэлийг УИХ-ын тогтоолоор батлуулъя, дараа нь хуулиа баталъя, араас нь бэлтгэл ажлаа хангая гэж байна. Бид Оюу толгой дээр яг ингэж алдсаныг монголчууд бүгд харсан. Эхлээд гэрээ байгуулчихъя, дараа нь ТЭЗҮ гээд орсон. Алдаа тэндээс эхэлсэн. Өнөөдөр дахиад яг ийм алдаа хийх гэж байна.
Дээрээс нь төрийн өмчит компаниуд ашиггүй, асар их өртэй ажиллаж байна гээд төр муу менежер гэж байна. Тэгвэл ашиггүй ажиллуулсан хүмүүст, тухайн Засгийн газарт яагаад хариуцлага тооцохгүй байгаа юм бэ? Дахиад л хариуцлагаас зугтаж байна.
Муужруулж, үнэгүйдүүлж, ашиггүй ажиллуулж байгаад хувьчлах технологи бол олон улсад байдаг хамгийн шалгарсан технологи. Яг одоо бид дахиад энэ замаар явах гэж байна.
Ашиггүй, асар их өртэй компаниудыг ямар байгууллага худалдаж авдаг вэ? Энэ нь оффшорт нуусан мөнгөө биежүүлж, ийм компаниудыг худалдаж авах технологи байх магадлалтай гэж би харж байна. Тэрнээс биш ийм их өртэй компанийг шууд аваад ашигтай ажиллуулна гэж байхгүй.
Мөн яг одоо ашиггүй байгаа ч ирээдүйд ашигтай ажиллах компаниуд бий. Жишээ нь Эрдэнэт үйлдвэр. Энэ бол ашигтай компани. Тэгэхээр хувийн компаниуд өрсөлдөгчгүйгээр худалдаж аваад монопол тогтоох эрсдэл бий.
Ковидын үед хил хаагдсан үед төр өөрөө хувийн компанид бойкот хийж байсан түүх бий. Би компанийн нэр дурдахгүй, тухайн үед төрд ажиллаж байсан хүмүүс бүгд мэдэж байгаа. Ийм эмзэг байдал тодорхой нөхцөлд үүсдэг гэдгийг бид харсан, үүнийг анхаарах ёстой.
Тийм учраас төрийн өмчит компаниудыг хувьчлах энэ үндсэн чиглэлийг энэ удаа гишүүд дэмжихгүй, буцаагаад бүх стратеги төлөвлөгөөтэй нь, бүх бэлтгэл ажлыг нь хангаад дахин өргөн барих ёстой.
Бид заавал шинэ жилийн өмнө ийм том асуудлыг шийдэх албагүй. Баяр ёслолын үеэр, анхаарал суларсан үед ийм асуудал оруулж ирмээргүй байна.
Тиймээс Н.Учрал дарга аа, би таныг дэмжиж байна. Бүх нөхцөл байдлаа бэлтгээд, хуулиа батлаад, тэгсний дараа энэ үндсэн чиглэлээ оруулж ирэх нь зүйтэй.
ШУУД ҮЗЭХ:
