Хүйтний улирал эхэлж буйтай холбогдуулан томуу, томуу төст өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх зөвлөмж мэдээллийг эрүүл мэндийн байгууллагын ажилтнууд хүргэлээ. 

Вакцины талаарх ташаа ойлголт болон, томуу, томуу төст өвчний идэвхжилтийн үеийн тухай дэлгэрэнгүй мэдээлсэн юм. 

ХӨСҮТ-ийн Томуугийн үндэсний нэгжийн тархвар судлаач эмч Ч.Уртнасан, "Вакциныг судалгаа шинжилгээ, олон жилийн ажлын үр дүнд гаргадаг зүйл. Олон шат дамжлага, найрлагын туршилт хийснээр баталгааждаг учраас вакцин бол аюулгүй бүтээгдэхүүн.

Жишээ нь, гепатитын вакцин гарахаас өмнө хүүхдийн байгууллагуудад гепатит А-ийн халдвар маш түгээмэл байсан. Харин товлолд орж эхэлснээс хойш жилдээ хоёр, гуравхан тохиолдол бүртгэгддэг болсон. Энэ бол вакцины үр дүнг харуулж байгаа хамгийн тод жишээ.

Тэгэхээр вакцины үр дүн маш өндөр. Зарим хүмүүс ковидын вакцин хийлгээд тэгээд өвдөж л байна гэх мэтээр ярьдаг. Гэхдээ тийм судалгаагаар батлагдсан, нотолгоотой эх сурвалж байхгүй. Иргэд баталгаатай, шинжлэх ухаанч эх үүсвэрээс мэдээлэл авах нь зүйтэй.

Хүүхдийн эрүүл мэнд бол маш эмзэг сэдэв. Эрүүл мэндийн сайд сая улирлын вакцины нээлтийн үеэр “Та нар хүүхдээ ухаангүй хайрладаг, одоо жаахан ухаантай хайрлая. Ямар өвчнөөс сэргийлэх вакцин байна, ямар өвчин хүүхдэд хамгийн их дарамт болж байна вэ гэдгийг бодъё” гэж хэлсэн. Энэ үнэхээр чухал санаа. Хүүхдээ өвдөхийг хүсэхгүй л байвал, вакцины талаарх мэдээллээ шинжлэх ухааны үндэслэлтэй эх сурвалжаас авч шийдвэр гаргах нь зөв.

Өнгөрсөн 2024-2025 онд томуу, томуу төст өвчний улмаас 67 хүн нас барсан тоо байна. Тэгэхээр “зүгээр ханиад” гэж тоохгүй орхиж болохгүй. Томуу гэдэг чинь өөрөө хүнд өвчин. Томуугийн вирус дэлхий даяар цар тахлын хэмжээнд хүрч байсан тохиолдлууд ч бий.

Хүндрэл, эндэгдлийн эрсдэл өндөртэй бүлгүүд бол 5 хүртэлх насны хүүхдүүд, 65-аас дээш настай ахмад хүмүүс, архаг хууч өвчтэй, дархлал дарангуйлагдсан хүмүүс. Манай улсын хувьд жил бүр томуу, томуу төст өвчнөөр 50–60 хүн нас бардаг бөгөөд дийлэнх нь 50-аас дээш настай, архаг хууч өвчтэй хүмүүс байдаг.

Цэцэрлэгт хамрагдаагүй, гэрээр хүмүүжиж байгаа хүүхдүүдийг ч мөн дархлаажуулдаг.

Томуугийн вирус жил бүр хувьсан өөрчлөгдөж, илүү “ухаалаг” болж байгаа. Тиймээс жил бүр вакцинжуулалт хийх шаардлагатай байдаг. Энэ жил яг ямар вирус давамгайлж байгааг хэлэхэд хэцүү. Томуу, томуу төст өвчнийг 200 гаруй төрлийн вирус үүсгэдэг.

Яг аль вирус давамгайлж байгаа нь тухайн орон, улирал, хөрш орнуудын нөхцөл байдалтай холбоотой байдаг. Бид хөрш орнуудын дунд ямар вируст орчил давамгайлж байна вэ гэдгийг харж, таамаглал гаргадаг.

Гэхдээ яг “энэ жил ийм вирус орж ирнэ” гэж тодорхой хэлэх боломжгүй. Учир нь томуугийн вирус маш хувьсамтгай. Тиймээс урьдчилан сэргийлэх цорын ганц арга нь вакцин.

Манай улс жил бүр 6 сартайгаас 5, 6 нас хүртэлх бүх хүүхдийг томуугийн вакцинд хамруулдаг. Вакцинжуулалт цэцэрлэг, сургууль дээр явагддаг. Эцэг эхийн зөвшөөрөл авч байж хийдэг. Цэцэрлэгт хамрагдаагүй, гэрээр хүмүүжиж байгаа хүүхдүүдийг ч мөн дархлаажуулдаг.

Хугацааны хувьд бид жил бүр есдүгээр сарын дунд үеэс вакцинжуулалтыг эхлүүлдэг. Хүмүүс хожимдож хийдэг гэж шүүмжлэл ч, энэ хугацаа нь олон жилийн судалгаа, хөдлөл зүйн дүн дээр үндэслэсэн хамгийн оновчтой үе юм.

Вакцины найрлагыг ДЭМБ хоёрдугаар сард тодорхойлж, үйлдвэрлэл эхэлдэг. Түгээлт долдугаар сараас эхэлж, манай улс ЮНИСЕФ болон Засгийн газрын шугамаар худалдан авдаг. Есдүгээр сарын эхээр манайд орж ирээд, дунд үеэс дархлаажуулалт эхэлдэг юм.

Томуугийн вирус жил бүр 11 дүгээр сарын орчимд идэвхжиж эхэлдэг тул бид нэг сарын өмнө буюу есдүгээр сард вакцин хийснээр дархлаа тогтоох хугацаа болох 14 хоногийг хангаж чаддаг гэсэн үг. Өөрөөр хэлбэл, оройтох асуудал байхгүй.

Өмнөх онд наймдугаар сард дархлаажуулалтыг хийж хийсэн. Гэвч сургууль, цэцэрлэг хараахан эхлээгүй байсан болохоор хамралт бага, зохион байгуулалт хүндрэлтэй байсан. Тиймээс олон жилийн туршлагаар есдүгээр сард эхлүүлэх нь хамгийн тохиромжтой гэдэг нь батлагдсан.

Аливаа шийдвэрийг судалгаа, нотолгоонд үндэслэж гаргадаг. Шууд “вакцин орж ирлээ, хийе” гэж шийддэггүй. Судалгаанд тулгуурладаг гэсэн үг" гэв. 

Чингэлтэй нэгдсэн эмнэлгийн дархлаажуулалт хариуцсан их эмч Г.Эрдэнэтуяа, "Одоогоор Чингэлтэй дүүргийн томуугийн дархлаажуулалтад хамрагдах 13 мянган зорилтот бүлгээс 12,414 хүн буюу 96 хувийн хамралттай явж байна. Манайх дүүргийн хэмжээнд дархлаажуулалтыг 38 цэцэрлэг, ӨЭМТ-ийн 16 нэгж, дүүргийн Эрүүл мэндийн нэг төвөөр дамжуулан зохион байгуулж ажиллаж байгаа.

Улсын хэмжээнд ч, дүүргийн хэмжээнд ч энэ жил томуугийн вакцины хамралт богино хугацаанд маш сайн явж байгаа. Улсын хэмжээнд 85 хувь, харин манай дүүрэг 96 хувийн хамралттай байна. Төвийн дүүрэг болохоор ч нөлөөлж байгаа байх. Иргэдийн оролцоо, идэвх сайн байна.

Онцгой анхаарах бүлэг гэвэл 0-5 хүртэлх насны хүүхдүүд, мөн жирэмсэн эхчүүд. Энэ хоёр бүлгийн хүмүүсийн өвчлөл, халдвар авах эрсдэл өндөр байдаг. Энэ жил жирэмсэн эхчүүдийн дархлаажуулалтын хамралт өмнөх жилүүдээс илүү сайн байна. 

Дархлаажуулалт хийхдээ хориглох заалт, анхаарах зүйл дээр бид маш нарийн ажилладаг. Вакцин хийхийн өмнө бүх хүүхэд, зорилтот бүлгийн хүмүүсийг эмчийн үзлэгт оруулж, тухайн хүний эрүүл мэндийн байдал болон вакцины зааварт заасан эсрэг заалт байхгүй гэдгийг шалгаж байж дархлаажуулдаг.

Эрүүл мэндийн сайд саяхан “Нэг ч хүүхдийг оргүй үлдээхгүй, коридорт хэвтүүлэхгүй” гэж мэдэгдэл хийсэн.

Вакцин хийлгэсэн хүмүүс эхний хоёр гурван хоногтоо тарьсан газартаа ус хүргэхгүй, ямар нэгэн тос түрхэхгүй, цэвэр ариун байлгах ёстой. Хэсэг газрын улайх, загатнах зэрэг хөнгөн урвал гарч болох ч халуурах, өвдөх зэрэг шинж тэмдэг илэрвэл эмчид хандах хэрэгтэй. Ерөнхийдөө урвал хүндрэл маш бага гардаг. Одоогоор томуугийн вакцинд хамрагдаад эмийн эмчилгээ шаардлагатай болсон, эмнэлэгт хандсан тохиолдол бүртгэгдээгүй. 

Манай дүүргийн хүүхдийн тасаг хоёр давхартаа байрладаг, нийт 80 орны хүчин чадалтай. Өнөөдрийн байдлаар 58 хүүхэд томуу, томуу төст өвчнөөр хэвтэн эмчлүүлж байна. Эдгээрийн 80-90 хувь нь 0-5 хүртэлх насны хүүхдүүд.

Өвдсөн хүүхдүүдийн дунд вакцинд хамрагдаагүй хүүхэд ч байгаа. Учир нь томуугийн дархлаажуулалт энэ жил 9 сарын 12-ноос улсын хэмжээнд эхэлсэн. Хамрагдаагүй хүүхдүүдийн дийлэнх нь дархлаа тогтоогүй байх үедээ өвчилдөг. Амбулаторийн үзлэгийн статистикаар авч үзвэл, 40-60 хувь нь вакцинд хамрагдаагүй хүүхдүүд байна гэсэн судалгаа гарсан.

Өмнөх жилүүдэд томуу, томуу төст өвчний дэгдэлтийн үед орны ачаалал маш өндөр байдаг. Зарим үед коридорт хүүхэд хүлээн авч, бусад тасаг руу зохион байгуулалт хийдэг үе ч бий. Манай дүүрэг төвийн бүсэд байрладаг болохоор хүн амын нягтаршил, урсгал зохион байгуулалт жаахан хүндрэлтэй байдаг ч аль болох дотоод зохион байгуулалтаа сайн хийж, нийслэлийн бусад дүүрэгтэй хамтарч ажилладаг.

Эрүүл мэндийн сайд саяхан “Нэг ч хүүхдийг оргүй үлдээхгүй, коридорт хэвтүүлэхгүй” гэж мэдэгдэл хийсэн. Тэгэхээр бид тэр чиглэлд бэлтгэлээ бүрэн хангаж, бэлэн байдалтай ажиллаж байна. Томуугийн улиралд ор дэлгэх, нэмэлт зохион байгуулалт хийх төлөвлөгөө гарсан. Хүндрэл, нас баралт гаргахгүй гэсэн зорилтын дагуу ажиллаж байна" хэмээн ярилаа.