УИХ-ын баасан гарагийн /2025.10.31/ нэгдсэн чуулганы танхимд Ерөнхий сайд Г.Занданшатар орж ирснээр Улсын Их Хурлын асуулгын цаг эхлэв.

УИХ-ын асуулгын цагт Ардчилсан намын бүлгийн гишүүд дундаж давхаргыг дэмжих, хавчигдал шахагдлыг арилгаж хувь хэмжээг нь тэлэх, орлогыг нэмэгдүүлж чинээлэг болгох талаар Засгийн газраас баримтлах бодлого, хэрэгжүүлэх үйл ажиллагаа ямар байх тухай сэдвийг хөндөн дэвшүүлсэн юм.



УИХ-ын гишүүн, Ардчилсан намын бүлгийн дарга О.Цогтгэрэл хүн амын орлогын түвшинг илэрхийлсэн статистик мэдээллийг танилцуулж, Монгол Улсын хүн амын 1/3 нь ядуу, мөн хэмжээний хүн ам ядуурах эрсдэлтэй, ердөө 20 хувь нь дундаж амьдралтай байгаагийн шалтгаан, төрийн бодлогын алдаа дутагдлыг хөндөж асуулаа.

Дэлхийн банкны судалгаагаар инфляцын түвшин 1.0 хувиар нэмэгдэхэд 350 мянган иргэн ядуурлын түвшин рүү унах эрсдэлтэйг тогтоосон тухай тэрбээр дурдаж, уул уурхайн салбараасаа олсон 100 тэрбум ам.долларын орлогыг яагаад иргэд, хүн амдаа тэгш шударга хуваарилаагүй вэ гэдгийг асуусан юм. Түүнчлэн үнийн өсөлт, хөдөлмөрийн үнэлэмжийн уналт, эрүүл мэндийн шалтгаант ядуурлаас дундаж давхаргыг хэрхэн хамгаалах, халамжаар асуудлыг шийдвэрлэх боломжгүй нь нэгэнт тодорхой болсон тул эдийн засгийн хөгжлийн бодлогыг хэрхэн өөрчлөх зэрэг өргөн хүрээтэй асуудлыг хөндсөн юм.



Мөн Улсын Их Хурлын гишүүн С.Эрдэнэболд, Ц.Мөнхтуяа, Д.Энхтуяа, Ж.Баясгалан, О.Алтангэрэл, Г.Хосбаяр, Д.Жаргалсайхан нар хөдөө аж ахуй, тэр дундаа газар тариалангийн салбарын дундаж давхаргынхан төрийн дэмжлэг, бодлогоос хаягдсан, өрхийн орлого инфляцыг гүйцэхгүй байгаа талаар болон багш, эмч нарын цалин хөлс, нийгмийн баталгааг зохих түвшинд хүргэхгүй хойшлуулсаар ирсэн нь дундаж давхаргын томоохон бүрэлдэхүүн хэсэг болсон эдгээр иргэдийн амьжиргааг ихээхэн дордуулсан тухай, бусад салбарынхны цалин хангамжийг нэмэгдүүлэх, Оюутолгой компаниас авах АМНАТ-ийг тус уурхайн олборлож буй эрдэс, баяжмалд агуулагдах үнэт метал тус бүрээр бодитой тооцож авах, уул уурхайн өгөөжийг тэгш, хүртээмжтэй хуваарилах, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн халамжийн тэтгэврийг 30 хувиар нэмэгдүүлэх, баялгийн хулгайтай тэмцэх ажлын хууль, эрх зүйн орчныг бий болгох, төгрөгийн ханшийг нэмэгдүүлэх, дотоодын аж ахуйн нэгж, ажил эрхлэгчдийг нэн тэргүүнд ажлаар хангах, эх оронч худалдан авалтыг дэмжих зэрэг зарчмын болон бодлогын асуудлаар асуулт асууж, Ерөнхий сайд Г.Занданшатар, Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Б.Энхбаяр нараас тодорхой хариулт авлаа. 



УИХ-ын гишүүн Б.Уянга, Сүүлийн өдрүүдэд бид Монгол Улсын Үндсэн хууль хөрсөн дээрээ хэр зэрэг хэрэгжиж байгааг тал талаас нь ярилцлаа. Үндсэн хуулиар монгол хүний нэр төр хамгаалагдсан байдаг.

Үндсэн хуулийн 17-р зүйлд хүний нэр төр, алдар хүнд, эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хүндэтгэн, ёсчлон биелүүлнэ гэж заасан. Гэтэл хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл ашиглан энэ танхимд сууж байгаа бидний нэр төр, үр хүүхэд, хань ижил садан төрлийг янз бүрийн нэг хоч өгч, нэр төрд бүдүүлгээр халддаг байдал нэгэнт тогтжээ. Ерөнхий сайд болон улс төрч хүний хувиар тань асуухад энэ шударга явдал уу?

Засгийн газрын 2024 оны 218-р тогтоолоор ЗГ-ын 2024-2028 онд хэрэгжүүлэх үйл ажиллагааны төлөвлөгөөг баталсан. Энэ төлөвлөгөөнд “Хэвлэл мэдээллийн хэрэгслийн чөлөөт, хараат бус, бие даасан байдлыг хангах, тэдгээрийн репакцыг эздийн нөлөөллөөс гаргах, сэтгүүлчийн хэвлэн нийтлэх эрх чөлөө болон мэргэжлээр ажиллах эрх зүйн орчин бүрдүүлнэ” гэж заасан. Энэ хүрээнд Монгол Улсад хүний эрхийг хангах үндэсний хэмжээний 2-р хөтөлбөрийг боловсруулна. Энэ ажлын явц ямар байна вэ?

ХЗДХ-ийн сайд Б.Энхбаяр, Хүний эрхийг хангах үндэсний хөтөлбөрийг ХЗДХЯ ХЭҮК-той хамтран боловсруулж, УИХ-ын даргын захирамжаар байгуулсан Хүний эрхийг хангах ажлын хэсэг санаачлан УИХ-д өргөн мэдүүлнэ. Ажлын хэсгийн УИХ-ын гишүүн Х.Баасанжаргал ахалж, ойрын үед УИХ-д өргөн барих байх.

Хүний нэр төрд хамгийн их халдаж байгаа нь улс төрийн нам, улстөрчид байдаг. Хэвлэлийн салбарт захиалгаар улс төрийн өрсөлдөгчөө намнадаг зах зээлийн ханш 10 дахин өссөн байна лээ. Энэ ханш яагаад нэмэгдэв? гэхээр нүүрсний хулгайчид асар их мөнгөтэй болсон байна.

Би зөвхөн өөртөө тулгарсан зүйлийг хэлэхэд, намайг нэг сарын турш харлуулахад тэрбум төгрөгийн зардал гаргаж санхүүжүүлсэн байна.



Ерөнхий сайд Г.Занданшатар, Үндсэн хуульд монгол хүн үг хэлэх, үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх эрхийг хангасан байдаг. Гэвч энэхүү эрх мэдлээ хэрэгжүүлэхдээ бусдын нэр төр, алдар хүнд хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчиж болохгүй. Тиймээс О.Алтангэрэл сайд байхдаа хүн гүтгэхийг эрүүгийн гэмт хэрэгт тооцох зохицуулалттай төсөл өргөн барьсан, УИХ-аар хэлэлцэгдэх байх.

Улстөрчид олон түмний хараанд байдаг учир шүүмжлэлд байнга өртдөг. Би есөн шидээр гүтгүүлж, доромжлуулж байсан ч цагдаад нэг ч удаа хандаж байсангүй. Хууль эрх зүйн орчин нь ийм учир.

Ил тод, иргэн илүү мэдээлэлтэй байх нь эрүүл нийгэм гэж үзнэ. Харин хүнийг илт гүтгэн доромжилсон бол хууль хяналтын байгууллагад хандаж шийдвэрлүүлэх эрх нь нээлттэй гэв.