-БНХАУ-аас Монгол Улсад суугаа Элчин сайд Шэнь Миньжуанаас илгээсэн нийтлэлийг хүргэж байна-

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх саяхан БНХАУ-д айлчилж, Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллагын Тяньжиний дээд хэмжээний уулзалт болон Хятадын ард түмний Японы түрэмгийллийн эсрэг дайны ялалт, Дэлхийн фашизмын эсрэг дайны ялалтын 80 жилийн ойн баярын арга хэмжээнд оролцож, БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпинтэй уулзалт хийлээ.

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх тэмдэглэхдээ, БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин “ШХАБ+” уулзалтын үеэр Даян дэлхийн засаглалын санаачилга дэвшүүлж, хөгжиж буй орнуудын эрх тэгш оролцоог нэмэгдүүлэх НҮБ-д төвтэй олон улсын засаглалын тогтолцоо байгуулахаар уриалж буйг Монгол Улс өндрөөр сайшаасан.

Даян дэлхийн засаглалын санаачилга гэж юу вэ? Тус санаачилга Монгол Улс зэрэг хөгжиж буй орнуудад ямар чухал ач холбогдолтой вэ?

Дэлхийн фашизмын эсрэг дайны ялалт болон Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага байгуулагдсаны 80 жилийн ой тохиож буй нь дэлхийн засаглалын хувьд “Том жил” болж байна.

Өнөө цагийн дэлхий дахинд зуун жилд тохиолдоогүй өөрчлөлтүүд хурдацтай өрнөж, энх тайвны алдагдал, хөгжлийн алдагдал, аюулгүй байдлын алдагдал, засаглалын алдагдал улам даамжирч байна. НҮБ-ын бүрэн эрх, үр нөлөө, төлөөллийн чанар доройтож, сорилтод өртөж байгаа энэ цаг үед хүн төрөлхтөн дахин нэг чухал сонголтын уулзвар дээр ирээд байна. Дэлхийн засаглалын ямар тогтолцоог байгуулах, хэрхэн шинэчлэн сайжруулах вэ гэх асуудал олон улсын хамтын нийгэмлэгийн өндөр анхаарал татсан томоохон сэдэв болж байна.

Энэ жил Дэлхийн фашизмын эсрэг дайны ялалт болон Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага байгуулагдсаны 80 жилийн ой тохиож буй нь дэлхийн засаглалын хувьд “Том жил” болж байна. Даян дэлхийн засаглалын санаачилга нь таван гол үзэл баримтлалыг багтаасан бөгөөд НҮБ-ын Дүрмийн зорилго, зарчимтай нягт уялдаатай, улс орнуудын нийтлэг хүсэл эрмэлзэл, дэлхийн цаг үеийн тулгамдсан хэрэгцээ шаардлагыг нийцсэн юм.

Нэгдүгээрт, бүрэн эрхт байдал, эрх тэгш байдлыг эрхэмлэхийг нэн тэргүүний нөхцөл болгох. Аливаа улс орон том жижиг, хүчтэй сул, чинээлэг буурайгаас үл хамааран дэлхийн засаглалын үйл явцад тэгш эрхтэй оролцож, эрх тэгш шийдвэр гаргах, эрх тэгш ашиг хүртэх эрхтэй. Олон улсын харилцааны ардчилсан зарчмыг ахиулж, дэлхийн засаглалын тогтолцоонд ихэнх улс орнуудын ашиг сонирхол, хүсэл эрмэлзэл илүүтэй илэрч, тусдаг байхын төлөө чармайж, хөгжиж буй орнуудын төлөөлөх байдал, дуу хоолойг нь нэмэгдүүлэх хэрэгтэй.

Хоёрдугаарт, олон улсын хууль, эрх зүйг дээдлэхийг үндсэн баталгаа болгох. Олон улсын хууль, дүрэм бол нийтээр дагаж мөрдөх жишиг бөгөөд улс орнууд хамтдаа боловсруулж, хамгаалж, хэрэгжүүлэх хэрэгтэй. Онцгой тохиолдол гэж байхгүй, байх ч ёсгүй. Шинээр гарч буй салбаруудад өргөн хүрээний нийтийн зөвшилцлийн үндсэн дээр олон улсын дүрэм журам тогтоох хэрэгтэй. Олон улсын хууль, дүрэм нь бүх улс оронд ижил тэгш, нэг мөр үйлчлэлийг хангаж, давхар стандарт хэрэглэхгүй, хүчээр тулгахгүй байх ёстой.

Гуравдугаарт, олон талт үзлийг хэрэгжүүлэхийг үндсэн чиг зам болгох. Дэлхийн засаглал бол хүн бүхний, улс орнуудын амин ашиг сонирхолд хамаарах том асуудал тул зөвхөн хамтаар зөвлөлдөх, хамтран байгуулах, хамтдаа хуваалцах зарчмыг баримтлах ёстой бөгөөд нэг талын ноёрхол, дээрэнгүй үзэл байж болохгүй. Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага бол олон талт үзлийг хэрэгжүүлэх, дэлхийн засаглалыг урагшлуулах гол тавцан бөгөөд үр нөлөө нь зөвхөн бэхэждэг байхаас бус сулардаг байх ёсгүй.

Дөрөвдүгээрт, хүн төвтэй хандлагыг үнэт чиг баримжаа болгох. Дэлхийн засаглал нь улс орнуудын ард иргэдийн сайн сайхан амьдралд тэмүүлэх хүсэл эрмэлзлийг бодит болгох явдал юм. Ялангуяа хөгжиж буй орнуудын хэрэгцээ шаардлагад онцгойлон анхаарч, дэлхийн хойд, өмнөд бүсийн хөгжлийн тэнцвэргүй байдлыг шийдвэрлэхэд чиглэж, хүн бүр элбэг хангалуун, амар амгалан ертөнцөд амьдрахуйц нөхцөлийг хамтдаа бүрдүүлэх хэрэгтэй.

Даян дэлхийн засаглалын санаачилгыг Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллагын Тяньжиний дээд хэмжээний уулзалтаар дэвшүүлсэн

Тавдугаарт, бодит үйл ажиллагаанд чиглэхийг чухал зарчим болгох. Дэлхийн засаглал үр нөлөөтэй эсэх нь бодит асуудлуудыг шийдвэрлэж чадаж буй эсэхээр тодорхойлогдоно. Шалтгаан, үр дагаврыг хамтад нь шийдвэрлэхэд анхаарч, тогтвортой шийдлийг эрэлхийлэх хэрэгтэй. Өнөөгийн нэн тулгамдсан асуудлуудад төвлөрөхийн зэрэгцээ ирээдүйн урт хугацааны сорилтуудад анхаарлаа хандуулах шаардлагатай. Хөгжингүй орнууд үүргээ бодитоор биелүүлж, илүү их нөөц боломж, олон нийтийн бүтээгдэхүүнийг нийлүүлэх хэрэгтэй. Хөгжиж буй орнууд мөн нэгдэн хүчирхэгжиж, боломжит хувь нэмрийг оруулах хэрэгтэй.

Даян дэлхийн засаглалын санаачилга нь БНХАУ-аас Даян дэлхийн хөгжлийн санаачилга, Даян дэлхийн аюулгүй байдлын санаачилга, Даян дэлхийн соёл иргэншлийн санаачилгуудаас хойш үргэлжлүүлэн дэлхий дахинд дэвшүүлж буй өөр нэгэн чухал нийтлэг олон нийтийн бүтээгдэхүүн юм. Эдгээр дөрвөн том санаачилга нь тус тусын онцлогтой, өөр хоорондоо саадгүйгээр хэрэгжих буюу тус бүрийн хөгжил дэвшил, аюулгүй байдал, соёл иргэншил, засаглал гэсэн дөрвөн хэмжээсээр хамтатган авч үзвэл хүн төрөлхтний хувь заяаны хамтын нийгэмлэгийг цогцлоон байгуулах бат бөх тулгуур болон бүрдэж, хүн төрөлхтний нийгмийн цаашдын хөгжлийн чиглэлийг тодорхойлж буй Хятадын мэргэн ухаан болон үүрэг хариуцлагыг харуулж байна.

Даян дэлхийн засаглалын санаачилгыг Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллагын Тяньжиний дээд хэмжээний уулзалтаар дэвшүүлсэн нь уг уулзалтын хамгийн том онцлох үйл явдал болов. Саяхан НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблей “НҮБ болон ШХАБ хоорондын хамтын ажиллагаа”-ны тухай тогтоолыг саналын өндөр дүнгээр баталж, энх тайван, тогтвортой хөгжлийг хамгаалах, бүс нутгийн хамтын ажиллагааг дэмжих, хөрш орнуудын харилцаа, харилцан итгэлцлийг бэхжүүлэхэд ШХАБ-ын гүйцэтгэж буй бүтээлч үүргийг хүлээн зөвшөөрсөн бөгөөд НҮБ-ын тогтолцоонд ШХАБ-тай хамтран ажиллаж, хөтөлбөр, зорилтуудыг хамтран хэрэгжүүлэхийг санал болгосон юм.

БНХАУ болон Монгол Улс нь адилхан хөгжиж буй орнуудын хувьд олон улсын болон бүс нутгийн асуудалд өргөн хүрээний нийтлэг ойлголттой бөгөөд хамтын хүчин чармайлт гаргасаар ирсэн.

Хятадын тал Монголын талтай хамтран “Бүс ба Зам” санаачилгын хамтын ажиллагааг тууштай гүнзгийрүүлж, дөрвөн том санаачилгыг хэрэгжилтийг ахиулж, хоёр талт хамтын ажиллагаа болон НҮБ, ШХАБ зэрэг олон талт платформын хүрээнд Дэлхийн II дайны дараах олон улсын дэг журмыг хамтдаа сахин хамгаалж, жинхэнэ олон талт үзлийг дахин сэргээж, дэлхийн засаглалын тогтолцооны шинэчлэлийг урагшлуулан, хөгжиж буй орнуудын эрх ашгийг баталгаажуулж, дэлхий нийт энх тайван, аюулгүй, хөгжиж цэцэглэсэн, ахиц дэвшилтэй гэрэлт ирээдүйд хүрэхэд хувь нэмрээ оруулахад бэлэн байна.