4b:"/_next/static/chunks/1dm14wkjvkf5_.js" 4c:"/_next/static/chunks/0zdyqq4axzkoe.js" 4d:"/_next/static/chunks/435phlmj27i65.js" 4e:I[59690,["$4","$5","$6","$7","$8","$9","$a","$b","$4b","$4c","$4d"],"default"] 50:I[27201,["$4","$5","$6","$7","$8","$9","$a","$b"],"IconMark"] 4f:T304b,

Ойрх Дорнодын мөргөлдөөн нефтийн үнээс хальж, дэлхийн худалдаа, инфляц, ажлын байр, цаашлаад Монголын бизнесүүдэд нөлөөлөх эрсдэлтэй байна.

Дэлхийн эдийн засгийн хамгийн эмзэг цэгүүдийн зарим нь газрын зураг дээр бараг анзаарагддаггүй. Персийн булангийн гарц болох Хормузын хоолой, Улаан тэнгисийг Энэтхэгийн далайтай холбодог Баб-эль-Мандеб хоёр бол үүний хамгийн тод жишээ. Өнөөдөр энэ хоёр стратегийн гарц нэгэн зэрэг геополитикийн өндөр дарамтад орж байгаа нь Ойрх Дорнодын мөргөлдөөнийг зөвхөн газрын тосны зах зээлийн асуудал биш болгож дэлхийн худалдааны гацалт, тээврийн зардал, барааны үнэ, инфляц, хүү, хэрэглээ, хөрөнгө оруулалт, цаашлаад ажлын байрны цомхтголд ч хүргэж байна.

АНУ–Ираны мөргөлдөөний дараа Хормузын хоолойгоор дамжих худалдааны урсгал огцом буурсан. Үүнтэй зэрэгцэн Ираны дэмжлэгтэй Йемений Хути хөдөлгөөн Саудын Араб руу чиглэсэн пуужин, дроны довтолгоогоо эрчимжүүлж, Баб-эль-Мандеб орчим дахь стратегийн байр сууриа тэлэн, хоолойн яг төвд орших Перим буюу Майюн аралд хяналтаа тогтоож, Ханишийн арлууд хүртэл байр сууриа өргөжүүлээд байна.

Ингэснээр Персийн булангийн Хормуз болон Улаан тэнгисийн Баб-эль-Мандеб гэсэн дэлхийн худалдааны хоёр чухал chokepoint нэгэн зэрэг өндөр эрсдэлд орж, Ойрх Дорнодын мөргөлдөөн нефтийн зах зээлээс хальж дэлхийн худалдааны гинжин хэлхээний системийн эрсдэл болж хувираад байна.

НЕФТЬ БОЛ ЗӨВХӨН ЭХНИЙ ДОХИО

Нефтийн үнэ өсөхөд дизель, онгоцны түлш, усан тээврийн түлш, үйлдвэрийн эрчим хүчний өртөг дагаад нэмэгдэнэ. Үүн дээр тээврийн маршрут уртасвал компаниуд давхар дарамтад орно: үйлдвэрлэхэд илүү үнэтэй, тээвэрлэхэд бас илүү үнэтэй. Энэ нэмэгдэл зардал эцэстээ хэрэглэгчийн төлөх үнэд шингэнэ. Өөрөөр хэлбэл геополитикийн эрсдэл → эрчим хүч, тээврийн зардал → бизнесийн өртөг → инфляц → өндөр хүү → хэрэглээ, өсөлтийн сааралт гэсэн гинжин нөлөө үүснэ.

СУЭЦЭЭР ЯВАХГҮЙ БОЛ АФРИКИЙГ ТОЙРНО

Улаан тэнгисийн зам хэт эрсдэлтэй бол Ази–Европын хөлгүүд Африкийн өмнөд хэсгээр тойрох боломжтой. Ачаа хүрэх газартаа хүрнэ, гэхдээ илүү удаан, илүү өндөр өртгөөр.

Зам уртсах тусам түлшний хэрэглээ нэмэгдэж, хөлөг болон контейнер удаан хугацаанд эргэлтээс гарна. Импортлогч бараагаа удаан хүлээж, хөрөнгө нь нөөцөд илүү удаан түгжигдэнэ. Өмнөх Улаан тэнгисийн доголдлын үед Ази–Европын зарим маршрутын зай, хугацаа ойролцоогоор гуравны нэгээр нэмэгдэж байсан.

SUPPLY SHOCK ИНФЛЯЦ БОЛЖ ХУВИРАХ МӨЧ

Жишээ нь Европын үйлдвэрлэгч Азид тоног төхөөрөмж нийлүүлдэг гэж төсөөлье. Эрчим хүч, түүхий эд, тээвэр, даатгалын зардал өсөж, хүргэлтийн хугацаа 45 хоногоос 60 хоног боллоо. Дистрибьютор барааны тасалдлаас хамгаалахын тулд илүү их нөөц барина. Тэр нөөцийг санхүүжүүлэх зардал ч нэмэгдэнэ.

Эцэст нь компанид хоёр сонголт үлдэнэ: ашгийн хэмжээгээ багасгах эсвэл үнээ нэмэх. Олон компани үнээ нэмж эхлэх үед нийлүүлэлтийн доголдол инфляц болж хувирна.

ИМПОРТЫН ЭДИЙН ЗАСАГ ИЛҮҮ ЭМЗЭГ

Том эдийн засгууд нөөц, хүчтэй валют, санхүүгийн зах зээл, төсвийн бодлогоороо ийм цочролыг тодорхой хэмжээнд зөөлрүүлж чадна. Харин Монгол улс шиг импортын хамаарал өндөр жижиг эдийн засгууд түлш, хүнс, эм, тоног төхөөрөмж, өргөн хэрэглээний барааны үнийн өсөлтийг илүү хурдан мэдэрдэг. Үүн дээр үндэсний валют суларвал бараа болон тээврийн долларын өртөг давхар өснө.

БИД ДАЙНААС ХОЛ Ч ЗАХ ЗЭЭЛЭЭС ХОЛ БИШ

Монгол Улс Хормуз болон Баб-эль-Мандебээс хэдэн мянган километрийн зайтай. Гэхдээ Монголын эдийн засаг дэлхийн нийлүүлэлтийн сүлжээ эдгээрээс хол биш. Манай импорт Хятад, Орос, Солонгос, Япон, Европ, АНУ зэрэг олон зах зээлтэй холбогддог бөгөөд Хятадаас орж ирж байгаа барааны түүхий эд анги нь өөр улс, өөр тивээс ирсэн байх боломжтой.

Манай улсад хамгийн эмзэг тусах нь түлш. Манай газрын тосны бүтээгдэхүүний нийлүүлэлтийн дийлэнх нь ОХУ-аас хамаардаг учраас Хормузын хоолойгоор шууд орж ирдэггүй. Гэхдээ Оросын нефтийн зах зээл дэлхийн зах зээлээс тусгаарлагдсан биш. Ойрх Дорнодын нийлүүлэлт багасвал бусад худалдан авагчид Орос болон өөр эх үүсвэр рүү шилжиж, бүс нутгийн нефть, дизелийн үнэ, нийлүүлэлтийн нөхцөл өөрчлөгдөнө.

ИМПОРТЛОГЧДЫН АСУУХ ЁСТОЙ АСУУЛТ ӨӨРЧЛӨГДӨЖ БАЙНА

Монголын компаниудын хувьд “Тээврийн үнэ хэд болох вэ?” гэдэг асуулт дангаараа хангалтгүй. Илүү чухал нь “Энэ маршрут доголдвол манай бизнест юу зогсох вэ?” гэдэг асуулт.

Хүргэлтийн хугацаа 45 хоногоос 60 хоног болвол нөөц хүрэх үү? Далайгаар ирэх ачаа саатвал төмөр зам, авто зам, агаарын тээврээр орлуулах боломж бий юу? Нийлүүлэгч өөрөө ямар түүхий эд, маршрутаас хамааралтай вэ? Эдгээр нь зөвхөн тээврийн асуудал биш, бизнесийн тасралтгүй ажиллагааны асуудал болж байна.

Мөн хамгийн хямд тээвэр үргэлж хамгийн хямд шийдэл биш. Тээврээс 2,000 ам.доллар хэмнэсэн ч ачаа 20 хоног хоцорч, бараа тасарч, хэд дахин их борлуулалт алдвал тэр хэмнэлт утгаа алдана. Тиймээс логистикийн шийдвэрийг зөвхөн тээврийн үнээр биш, бизнесийн нийт өртөг, эрсдэлээр хэмжих шаардлагатай.

ЛОГИСТИК БОЛ ЗӨВХӨН ЗАРДЛЫН АСУУДАЛ БИШ

COVID, Ever Given, Украины дайн, Улаан тэнгис, Хормуз, Баб-эль-Мандеб-сүүлийн жилүүдэд нэг доголдол намжихаас өмнө дараагийнх нь гарч ирдэг болсон. Тиймээс логистикийн гол асуулт “Яаж хамгийн хямд зөөх вэ?” гэдгээс “Яаж бизнесээ тасалдуулахгүй зөөх вэ?” рүү шилжиж байна.

Нийлүүлэгчээ төрөлжүүлэх, маршрутаа урьдчилан төлөвлөх, нөөцөө зөв барих, өөр тээврийн хувилбартай байх нь цаашид зөвхөн логистикийн ажил биш. Энэ бол борлуулалт, мөнгөн урсгал, ашигт ажиллагаагаа хамгаалах бизнесийн шийдвэр.

ХОЁР ХООЛОЙ. НЭГ ЭДИЙН ЗАСАГ

Хормуз болон Баб-эль-Мандеб газрын зураг дээр жижигхэн харагддаг. Харин тэдгээрээр дамждаг эдийн засгийн урсгал асар том. Хоёр чухал гарц нэгэн зэрэг дарамтад орвол нөлөө нь зөвхөн тээврийн үнээр зогсохгүй. Эрчим хүч үнэд орно, үйлдвэрлэлийн өртөг нэмэгдэнэ, барааны үнэ өснө, инфляц нэмэгдэнэ, хүү өндөр хэвээр үлдэж, хэрэглээ болон хөрөнгө оруулалт саарна.

Монгол Улс дайны талбараас хол. Гэхдээ дэлхийн нийлүүлэлтийн сүлжээнээс хол биш.

NOMADEX LOGISTICS
Flow. Growth. Access.
Let’s move your business forward.

16:[["$","script",null,{"type":"application/ld+json","dangerouslySetInnerHTML":{"__html":"{\"@context\":\"https://schema.org\",\"@type\":\"NewsArticle\",\"headline\":\"Хоёр хоолой, Монгол Улсад ирэх нэг цохилт\",\"description\":\"Ойрх Дорнодын мөргөлдөөн нефтийн үнээс хальж, дэлхийн худалдаа, инфляц, ажлын байр, цаашлаад Монголын бизнесүүдэд нөлөөлөх эрсдэлтэй байна.\",\"image\":[\"https://mgl.gogo.mn/newsn/images/c/2026/09/-30092026-1790742410-637084136-gogo_banner_zassan.jpg\"],\"datePublished\":\"2026-09-30T04:40:30.000Z\",\"dateModified\":\"2026-09-30T09:10:41.000Z\",\"author\":{\"@type\":\"Organization\",\"name\":\"GoGo.mn\",\"url\":\"https://gogo.mn\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"https://gogo.mn/logo/gogo-logo.png\",\"width\":211,\"height\":69}},\"publisher\":{\"@type\":\"Organization\",\"name\":\"GoGo.mn\",\"url\":\"https://gogo.mn\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"https://gogo.mn/logo/gogo-logo.png\",\"width\":211,\"height\":69}},\"mainEntityOfPage\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https://gogo.mn/r/mlllvw\"},\"inLanguage\":\"mn\"}"}}],["$","$L4e",null,{"lid":"mlllvw","initialData":{"id":346487,"title":"Хоёр хоолой, Монгол Улсад ирэх нэг цохилт","headLine":"Ойрх Дорнодын мөргөлдөөн нефтийн үнээс хальж, дэлхийн худалдаа, инфляц, ажлын байр, цаашлаад Монголын бизнесүүдэд нөлөөлөх эрсдэлтэй байна.","content":[{"contId":5250192,"newsId":346487,"youtubeid":null,"body":"$4f","daraalal":1,"createdDate":"2026-09-30T04:39:46.000Z","updatedDate":"2026-09-30T09:10:41.000Z","conttype":0,"title":"1","hasSlide":null,"isspecialtop":null,"hascontainer":1,"bagana":1,"margintop":null,"baganaTablet":1,"image":null,"imageNodomain":null,"providerId":null,"shareText":null,"audiourl":null,"slideType":null,"notShowInShortRead":0,"pollId":null,"nwsContResources":[]}],"provider":null,"imageUrl":"https://mgl.gogo.mn/newsn/images/c/2026/09/-30092026-1790742410-637084136-gogo_banner_zassan.jpg","welcomePicNodomain":"/images/c/2026/09/-30092026-1790742410-637084136-gogo_banner_zassan.jpg","welcomePic":"https://mgl.gogo.mn/newsn/images/c/2026/09/-30092026-1790742410-637084136-gogo_banner_zassan.jpg","welcomePicWidth":1466,"welcomePicHeight":1073,"lid":"mlllvw","publishDate":"2026-09-30T04:40:30.000Z","shareCount":0,"commentCount":0,"totalFavCount":12,"reactionIcon":"grin-hearts","shuud":0,"newsType":{"newstypeId":61,"newsTypeName":"Бизнес","typeConst":null,"newsTypeDesc":null,"orderNum":null,"parentId":null,"engname":null,"menu":null,"showOnMenu":null,"type":null,"active":1},"viewedCount":7897,"showWelcomePic":1,"liked":12,"commentable":0,"hideBanner":false,"brief":0,"layout":null,"link":null,"newtab":false,"reactions":{"1":6,"2":3,"4":1,"5":1,"6":1},"welcomePicTxt":null,"company":{"id":1413,"name":"Бизнес","imageUrl":null,"url":null,"newtab":false},"partnerCompany":null,"newsWidgets":[],"navigation":{"id":8,"name":"Бизнес","action":null,"orderNum":103,"newsTypeId":61,"parentId":null,"publishDate":"2016-01-03T16:00:00.000Z","expireDate":null,"isspecial":0,"isNuurend":1,"isRedaktsDeer":0,"titleBgColor":null,"isthumblist":0,"image":null,"imageicon":null,"iszuvhunicon":0,"isspecialevent":0,"imagehome":null,"isFullimagelayout":0,"fulllayoutLeftUrl":null,"fulllayoutTopUrl":null,"fulllayoutRightUrl":null,"tabColor":null,"tabBgcolor":null,"tabSelcolor":null,"tabSelbgcolor":null,"fulllayoutBgimg":null,"fulllayoutMobileBgimg":null,"hidefrommenu":0,"layout":null,"shareimage":null,"shareimageNodomain":null,"nuurendBigthumb":null,"nuurendBg":null,"nuurendHidename":null,"isRedaktsDoor":null,"hiddenInMobile":0,"icon":"build/images/ibusiness.png","orderNumV2":100,"faIcon":"pen-fancy","groupName":"Сонирхолтой","highlight":0,"newsId":null,"showfromDate":null,"showtoDate":null,"metaKeywords":"бизнес, төлбөртэй, мэдээ, төлбөртэй мэдээ, ААН, шинэ, хөрөнгө оруулалт","navigationMainId":1,"typeCode":null,"description":null},"liveEndDate":null}}]] 19:null 1f:[["$","title","0",{"children":"Хоёр хоолой, Монгол Улсад ирэх нэг цохилт"}],["$","meta","1",{"name":"description","content":"Ойрх Дорнодын мөргөлдөөн нефтийн үнээс хальж, дэлхийн худалдаа, инфляц, ажлын байр, цаашлаад Монголын бизнесүүдэд нөлөөлөх эрсдэлтэй байна."}],["$","link","2",{"rel":"manifest","href":"/icons/site.webmanifest","crossOrigin":"$undefined"}],["$","meta","3",{"name":"og:logo","content":"https://gogo.mn/logo/gogo-logo.png"}],["$","link","4",{"rel":"canonical","href":"https://gogo.mn/r/mlllvw"}],["$","meta","5",{"property":"og:title","content":"Хоёр хоолой, Монгол Улсад ирэх нэг цохилт"}],["$","meta","6",{"property":"og:description","content":"Ойрх Дорнодын мөргөлдөөн нефтийн үнээс хальж, дэлхийн худалдаа, инфляц, ажлын байр, цаашлаад Монголын бизнесүүдэд нөлөөлөх эрсдэлтэй байна."}],["$","meta","7",{"property":"og:url","content":"https://gogo.mn/r/mlllvw"}],["$","meta","8",{"property":"og:site_name","content":"GoGo.mn"}],["$","meta","9",{"property":"og:locale","content":"mn_MN"}],["$","meta","10",{"property":"og:image","content":"https://mgl.gogo.mn/newsn/images/c/2026/09/-30092026-1790742410-637084136-gogo_banner_zassan.jpg"}],["$","meta","11",{"property":"og:image:width","content":"1466"}],["$","meta","12",{"property":"og:image:height","content":"1073"}],["$","meta","13",{"property":"og:image:alt","content":"Хоёр хоолой, Монгол Улсад ирэх нэг цохилт"}],["$","meta","14",{"property":"og:type","content":"article"}],["$","meta","15",{"name":"twitter:card","content":"summary_large_image"}],["$","meta","16",{"name":"twitter:site","content":"@newsGoGomn"}],["$","meta","17",{"name":"twitter:title","content":"Хоёр хоолой, Монгол Улсад ирэх нэг цохилт"}],["$","meta","18",{"name":"twitter:description","content":"Ойрх Дорнодын мөргөлдөөн нефтийн үнээс хальж, дэлхийн худалдаа, инфляц, ажлын байр, цаашлаад Монголын бизнесүүдэд нөлөөлөх эрсдэлтэй байна."}],["$","meta","19",{"name":"twitter:image","content":"https://mgl.gogo.mn/newsn/images/c/2026/09/-30092026-1790742410-637084136-gogo_banner_zassan.jpg"}],["$","link","20",{"rel":"icon","href":"/icons/favicon-16x16.png","sizes":"16x16","type":"image/png"}],["$","link","21",{"rel":"icon","href":"/icons/favicon-32x32.png","sizes":"32x32","type":"image/png"}],["$","link","22",{"rel":"icon","href":"/icons/favicon.ico"}],["$","link","23",{"rel":"apple-touch-icon","href":"/icons/apple-touch-icon.png","sizes":"180x180","type":"image/png"}],["$","link","24",{"rel":"android-chrome-192x192","href":"/icons/android-chrome-192x192.png"}],["$","link","25",{"rel":"android-chrome-512x512","href":"/icons/android-chrome-512x512.png"}],["$","$L50","26",{}]]

Шинэ мэдээ

Хоёр хоолой, Монгол Улсад ирэх нэг цохилт

Шинэ мэдээ

Энэ мэдээ танд ямар мэдрэмж төрүүлж байна?