4b:"/_next/static/chunks/2-_ackox_k9qi.js" 4c:"/_next/static/chunks/0zdyqq4axzkoe.js" 4d:"/_next/static/chunks/435phlmj27i65.js" 4e:I[59690,["$4","$5","$6","$7","$8","$9","$a","$b","$4b","$4c","$4d"],"default"] 50:I[27201,["$4","$5","$6","$7","$8","$9","$a","$b"],"IconMark"] 4f:T3912,

2020 оны эхний сараас эхлэн коронавирусын халдвартай холбоотой аливаа нэг хувь хүний эрхийг илүүд үзэх үү эсхүл үндэстний эрүүл, аюулгүй байх асуудлыг илүүд үзэх үү гэдэг маргаан, мэтгэлцээн эхэлсэн. Тухайлбал, гадаадад гацсан иргэдэдээ хилээ нээх эсэх нь энэ маргааны нэг сэдэв байв. Нэг талаас, ийм маргаан, мэтгэлцээн үүсэх боломжтой, ардчилсан улсад байгаадаа би хувьдаа баяртай байгаа. Харин нөгөөтээгүүр, хүний эрхийг дураа хүрэхээр яаж ч хязгаарлаж, хэрэгсэхгүй байж болдог мэтээр ойлгодог, тэгж ханддаг хүмүүс, албан тушаалтнууд байгааг аюул гэж үзэж байна.

Учир нь хүний эрх, үүний баталгааг хангах тогтолцоо, хууль тогтоомжийн зохицуулалтууд нэг өдөрт өөрөө бий болчихсон юм биш. Үүнийг бид нэг өдөр хэрэгсээд, маргааш нь үл тоож болохгүй. Хүний эрх гэдэг нь төрөлхөөс заяасан бөгөөд хамгийн эгэл утгаараа хүнд өөрт нь байдаг, нийгмийн дотор заавал эдлэх боломж мөн (Б.Чимид). Энэхүү төрөлхөөс заяасан эрхүү хуулиар зөвхөн баталгаажуулж л өгдөг гэж тайлбарлах нь бий.

Монгол Улсад дотоодод халдвар илэрч, халдварын хэд хэдэн өөр голомт бий болоод байгаа тухай ХӨСҮТ, УОК-ын мэдээллээс бид мэдэж авсан. Иймд үед төрийн байгууллагаас гаргаж буй хөл хорионы дэглэмийг даган, халдвар тараах болон халдвар авах нөхцөл, боломжийг хязгаарлах нь зөв. Үүнтэй маргах хүн байхгүй.

Иргэдийн эрүүл мэнд, хууль ёсны эрх ашигт хохирол учруулахгүй үүднээс” гэх нэг л шалтгаанаар хувь хүний нууцыг ил болгож болохгүй. УОК-оос энэ алдаагаа ойлгож, бусад иргэдийн мэдээллийг өмнөх жишээтэй адилаар задруулахгүй байгаа нь сайшаалтай.

Харин төрийн байгууллагаас авч буй арга хэмжээ үндэслэлтэй юу, төрийн байгууллага болон албан тушаалтнуудын шийдвэр, үйл ажиллагаа нь хүний эрхийг зөрчөөгүй биз гэж асуухад илүүдэхгүй. Үүнийг ч УОК-оос авсан зарим арга хэмжээ, хөл хорионы үеэр ажиллаж буй цагдаагийн алба хаагч нарын үйлдэл бататгав.

Тухайлбал, тээврийн жолооч гэх иргэн Д, түүний ойрын хавьтлын гэх иргэдийн хувийн мэдээллүүдийг ил тод тараасан, хөл хорионы дэглэм зөрчсөн гэх үндэслэлээр цагдаагийн алба хаагч иргэний толгой дээр өвдөглөж дарсан зэрэг зөрчлийг энд дурдаж болохоор байна.

2020.11.14-ний өдрийн хэвлэлийн хурлын үеэр УОК-ын дарга, шадар сайд Я.Содбаатар “эхний тохиолдлыг ил тод зарласан” тухайгаа буюу тус иргэний хувийн мэдээллийг нийтэд зарласан тухай дурдсан. Хувь хүний нууцын тухай хуульд ямар тохиолдолд, ямар хүрээнд хувь хүний нууцыг ил болгох тухай зохицуулсан:

6 дугаар зүйл.Хувь хүний нууцыг ил болгох

Монгол Улсын батлан хамгаалах болон үндэсний аюулгүй байдлын ашиг сонирхол, иргэдийн эрүүл мэнд, хууль ёсны эрх ашигт хохирол учруулахгүйн үүднээс зайлшгүй шаардлагатай онцгой тохиолдолд төрийн холбогдох эрх бүхий байгууллага /албан тушаалтан/ -ын шийдвэрээр хувь хүний эрүүл мэндийн болон бусад нууцыг хуульд заасан хүрээнд ил болгож болно.

Иргэдийн эрүүл мэнд, хууль ёсны эрх ашигт хохирол учруулахгүй үүднээс хувь хүний нууцыг ил болгохыг заасан ч энэ зохицуулалтын бичиглэлийг хууль зүйн техникийн үүднээс харвал хувь хүний нууцыг ил болгохдоо хуульд заасан хүрээнд байх гэсэн шаардлагыг мөн хангах ёстой. Өөрөөр хэлбэл, “нууцыг ил болгох хүрээ”-г хууль тогтоомжид тодорхой заасан байх шаардлагатай. Зөвхөн ингэж зааж өгсөн хүрээнд ил болгох боломжтой гэсэн үг.

Хэрвээ ийм хүрээг аливаа хууль тогтоомжид заагаагүй бол хувь хүний нууцыг энэ 6-р зүйлд заасан үндэслэлээр ил болгох боломжгүй гэсэн үг. “Иргэдийн эрүүл мэнд, хууль ёсны эрх ашигт хохирол учруулахгүй үүднээс” гэх нэг л шалтгаанаар хувь хүний нууцыг ил болгож болохгүй. УОК-оос энэ алдаагаа ойлгож, бусад иргэдийн мэдээллийг өмнөх жишээтэй адилаар задруулахгүй байгаа нь сайшаалтай ч ийнхүү өмнө нь хувийн мэдээллийг нь задруулсан иргэдэд хандан арга хэмжээ аваагүй байгаа нь харамсалтай.

Албадлагын арга хэмжээг бусдыг гутаан доромжлох, залхаан цээрлүүлэх, шийтгэх зорилгоор хэрэглэхийг хориглодог.

Цар тахлын цаг үеэр гарсан, хүний эрхийн зөрчил байж болзошгүй үйлдэл бол иргэнд хүч хэрэглэж буй цагдаагийн алба хаагчдын үйлдэл юм. Энэ сарын 18-ны өдөр Зайсангийн гудамжны “Сарнайх” салоны өмнөх уулзварт нэг иргэн цагдаагийн (болон хөл хорионы үед ажиллаж буй) алба хаагч нартай маргалдаж буй гэхээр бичлэг олон нийтийн сүлжээнд тавигдав. Бичлэгээс үзвэл, тусгай хувцас хэрэглэлтэй гурван алба хаагч иргэнийг засмал зам дээр дарж, цагдаагийн хувцастай нэг алба хаагч тус иргэний толгой дээр өвдөглөж буй нь харагдаж байна.

Тухайн иргэн хөл хорионы дэглэм зөрчсөн эсэхийг бид мэдэхгүй. Гэхдээ, иргэн хөл хорионы дэглэм зөрчсөн байсан ч цагдаагийн алба хаагчийн авсан арга хэмжээ хуульд заасан нөхцөл, журмын дагуу байх ёстой. Өөрөөр хэлбэл, хөл хорионы дэглэм зөрчсөн бол тухайн иргэнд яаж ч хандаж болно гэсэн үг биш. Энд тухайн иргэний үйлдлийг зөвтгөж, өмөөрөөгүй, харин түүний үйлдлийн эсрэг авсан цагдаагийн алба хаагчийн арга хэмжээ нь үндэслэлтэй юу, тухайн нөхцөлд таарсан уу гэдгийг л бичиж байна.

Цагдаагийн алба хаагчийн хууль ёсны шаардлагыг биелүүлээгүй эсхүл эсэргүүцсэн бол хүч хэрэглэх эрх цагдаагийн алба хаагчид бий. Цагдаагийн алба хаагчийн хууль ёсны шаардлагыг биелүүлээгүй, эсэргүүцсэн гэх үндэслэлээр цагдаагийн алба хаагчийг биеийн хүч хэрэглэхийг зөвшөөрдөг. (Цагдаагийн албаны тухай хуулийн 49.1.1). Гэхдээ ийнхүү биеийн хүч хэрэглэх тохиолдолд доорх болон бусад хуульд заасан шаардлагад нийцэж байх ёстой.

Юун түрүүнд, цагдаагийн албаны үйл ажиллагаанд хүний эрх, эрх чөлөөг хүндэтгэхийг зарчмыг баримтлах ёстой (5.1) бөгөөд цагдаагийн алба хаагч бусдад хүнлэг бус, хэрцгий хандаж, нэр төрийг нь доромжлохыг хориглодог (22.4). Цаашлаад, цагдаагийн алба хаагч албадлагын арга хэмжээ хэрэглэхдээ энэ арга хэмжээг “нэн тэргүүнд хэрэглэхгүй байх” (48.1.2), тухайн нөхцөл байдалд тохируулан хэрэглэх ба хамгийн бага хохирол учруулахыг эрмэлзэх (48.1.3) зэрэг шаардлагыг хангах ёстой.

Түүнчлэн, албадлагын арга хэмжээг бусдыг гутаан доромжлох, залхаан цээрлүүлэх, шийтгэх зорилгоор хэрэглэхийг хорилодог (48.2) бөгөөд цагдаагийн алба хаагч албадлагын арга хэмжээг шууд хэрэглэхээр хуульд зааснаас бусад тохиолдолд урьдчилан сануулж, хууль ёсны шаардлагыг биелүүлэх хангалттай хугацаа олгох (48.6) шаардлагатай.

Олон нийтийн сүлжээнд тавьсан бичлэгээс харвал, тухайн иргэн цагдаагийн алба хаагчийн тавьсан шаардлагыг биелүүлээгүй байсан байж болохоор нөхцөл харагдаж байгаа ч эсэргүүцэл үзүүлж байгаа нөхцөл харагдаагүй. Мөн урьдчилан сануулж, хууль ёсны шаардлагыг биелүүлэх хангалттай хугацаа олгосон гэж харагдсангүй. Иймд энэ тохиолдолд тус гурван алба хаагч нийлж иргэнийг газарт доош хэвтүүлсэн, толгой хэсэгт нь өвдөглөсөн нь дээр заасан “нэн тэргүүнд хэрэглэхгүй байх”, албадлагын арга хэмжээг тухайн нөхцөл байдалд тохируулан хэрэглэх зэрэг шаардлагыг хангаж байгаа эсэх нь эргэлзээтэйгээс гадна энэ үйлдэл нь хүнлэг бус байж, нэр төрийг нь доромжилсон буюу цагдаагийн үйл ажиллагаанд хориглосон шинжийг агуулж байж болзошгүй байна.

Энэ нийтлэлээр нийтлэлд дурдагдсан иргэдийн үйлдлийг зөвтгөх эсхүл буруутгах ямар нэгэн агуулга агуулаагүй. Харин төрийн эрх бүхий байгууллага, албан тушаалтан ямар ч үед зөвхөн хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу, хуульд заасан хүрээнд, хуульд заасан шалгуур, шат дараа бүхий алхмыг хэрэгжүүлэх замаар иргэний эрхэд халдаж, иргэний эрхийг хязгаарлах боломжтойг бид байнга анхаарах ёстой. Муугаар бодоход хуульд заасан хүрээ, хязгаарыг зөрчиж, дур зоргоороо аашилж иргэний, хүний эрхэд халдах үйлдэл нэг өдөр таны эсрэг ч чиглэж болох юм. Цаашлаад байдаг л нэг үйлдэл мэт болохыг ч үгүйсгэхгүй.

Хэдэн зууны турш үргэлжилсэн үйл явдал, тэмцлийн үр дүнд хуулиар баталгаажсан эдгээр эрхүүдээ хэрэгжих баталгааг бид хэвийн үед ч, цар тахлын үед ч сонор сэрэмжтэйгээр хамгаалах нь зөв. Цар тахал бол түр зуурын асуудал, харин хүний эрх бол мөнхийн асуудал юм.

16:[["$","script",null,{"type":"application/ld+json","dangerouslySetInnerHTML":{"__html":"{\"@context\":\"https://schema.org\",\"@type\":\"NewsArticle\",\"headline\":\"Цар тахал хэсэг хугацааны харин хүний эрх мөнхийн асуудал юм\",\"description\":\"2020 оны эхний сараас эхлэн коронавирусын халдвартай холбоотой аливаа нэг хувь хүний эрхийг илүүд үзэх үү эсхүл үндэстний эрүүл, аюулгүй байх асуудлыг илүү\",\"image\":[\"https://mgl.gogo.mn/newsn/np/2020/11/17/5143756/Hol_horio6-144202-8303414411.jpeg\"],\"datePublished\":\"2020-11-19T13:00:42.000Z\",\"dateModified\":\"2020-11-19T00:59:45.000Z\",\"author\":[{\"@type\":\"Person\",\"name\":\"Б.Мягмардорж\",\"url\":\"https://gogo.mn/p/9453\"}],\"publisher\":{\"@type\":\"Organization\",\"name\":\"GoGo.mn\",\"url\":\"https://gogo.mn\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"https://gogo.mn/logo/gogo-logo.png\",\"width\":211,\"height\":69}},\"mainEntityOfPage\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https://gogo.mn/r/dkj4x\"},\"inLanguage\":\"mn\"}"}}],["$","$L4e",null,{"lid":"dkj4x","initialData":{"id":264112,"title":"Цар тахал хэсэг хугацааны харин хүний эрх мөнхийн асуудал юм","headLine":"2020 оны эхний сараас эхлэн коронавирусын халдвартай холбоотой аливаа нэг хувь хүний эрхийг илүүд үзэх үү эсхүл үндэстний эрүүл, аюулгүй байх асуудлыг илүүд үзэх үү гэдэг маргаан, мэтгэлцээн эхэлсэн. Тухайлбал, гадаадад гацсан иргэдэдээ хилээ нээх эсэх нь энэ маргааны нэг сэдэв байв. Нэг талаас, ийм маргаан, мэтгэлцээн үүсэх боломжтой, ардчилсан улсад байгаадаа би хувьдаа баяртай байгаа. Харин нөгөөтэйгүүр, хүний эрхийг дураа хүрэхээр яаж ч хязгаарлаж, хэрэгсэхгүй байж болдог мэтээр ойлгодог, тэгж ханддаг хүмүүс, албан тушаалтнууд байгааг аюул гэж үзэж байна.","content":[{"contId":5143892,"newsId":264112,"youtubeid":null,"body":"$4f","daraalal":1,"createdDate":"2020-11-18T14:20:23.000Z","updatedDate":"2020-11-19T00:59:45.000Z","conttype":0,"title":"0","hasSlide":null,"isspecialtop":null,"hascontainer":1,"bagana":1,"margintop":null,"baganaTablet":1,"image":null,"imageNodomain":null,"providerId":9453,"shareText":null,"audiourl":null,"slideType":null,"notShowInShortRead":0,"pollId":null,"nwsContResources":[]}],"provider":{"id":9453,"name":"Б.Мягмардорж","descr":null,"image":"https://mgl.gogo.mn/newsn/provider/9453-18092020-1600421829-301381378.jpeg","categoryId":null,"active":1,"haruulah":0,"twitter":null,"facebook":null,"mail":null,"imageNodomain":"/provider/9453-18092020-1600421829-301381378.jpeg","mergejil":"Эрх зүйч","web":null,"isTranslator":0,"imageMid":null,"imageMidNodomain":null,"bannerimg":"642fa47967109_thumbnail_769x150 00.png","updatedDate":"2023-04-07T05:04:57.000Z","priority":null,"showInAboutUs":null,"workStartYear":null},"imageUrl":"https://mgl.gogo.mn/newsn/np/2020/11/17/5143756/Hol_horio6-144202-8303414411.jpeg","welcomePicNodomain":"/np/2020/11/17/5143756/Hol_horio6-144202-8303414411.jpeg","welcomePic":"https://mgl.gogo.mn/newsn/np/2020/11/17/5143756/Hol_horio6-144202-8303414411.jpeg","lid":"dkj4x","publishDate":"2020-11-19T13:00:42.000Z","shareCount":318,"commentCount":0,"totalFavCount":1469,"reactionIcon":"thumbs-up","shuud":0,"newsType":{"newstypeId":66,"newsTypeName":"Нийтлэлчийн булан","typeConst":null,"newsTypeDesc":null,"orderNum":null,"parentId":null,"engname":null,"menu":null,"showOnMenu":null,"type":null,"active":1},"viewedCount":8427,"showWelcomePic":1,"liked":1151,"commentable":0,"hideBanner":false,"brief":0,"layout":null,"link":null,"newtab":false,"reactions":null,"welcomePicTxt":null,"company":{"id":41,"name":"GoGo.mn","imageUrl":"https://mgl.gogo.mn/newsn/company/41-06042023-1680763602-730195431-phpz9wYf1.svg","url":"http://gstat.mn/newsn/company/61-27032017-1490605781-1626085787-phpr9UGM6.jpeg","newtab":false},"partnerCompany":null,"newsWidgets":[],"navigation":{"id":6808,"name":"Нийтлэлчийн булан","action":null,"orderNum":2,"newsTypeId":66,"parentId":2,"publishDate":"2015-01-31T16:00:00.000Z","expireDate":null,"isspecial":0,"isNuurend":0,"isRedaktsDeer":0,"titleBgColor":null,"isthumblist":0,"image":null,"imageicon":null,"iszuvhunicon":0,"isspecialevent":0,"imagehome":null,"isFullimagelayout":null,"fulllayoutLeftUrl":null,"fulllayoutTopUrl":null,"fulllayoutRightUrl":null,"tabColor":null,"tabBgcolor":null,"tabSelcolor":null,"tabSelbgcolor":null,"fulllayoutBgimg":null,"fulllayoutMobileBgimg":null,"hidefrommenu":0,"layout":null,"shareimage":null,"shareimageNodomain":null,"nuurendBigthumb":0,"nuurendBg":null,"nuurendHidename":0,"isRedaktsDoor":0,"hiddenInMobile":0,"icon":"build/images/itoim.png","orderNumV2":85,"faIcon":"*","groupName":null,"highlight":0,"newsId":null,"showfromDate":null,"showtoDate":null,"metaKeywords":null,"navigationMainId":null,"typeCode":null,"description":null},"liveEndDate":null}}]] 19:null 1f:[["$","title","0",{"children":"Цар тахал хэсэг хугацааны харин хүний эрх мөнхийн асуудал юм"}],["$","meta","1",{"name":"description","content":"2020 оны эхний сараас эхлэн коронавирусын халдвартай холбоотой аливаа нэг хувь хүний эрхийг илүүд үзэх үү эсхүл үндэстний эрүүл, аюулгүй байх асуудлыг илүү"}],["$","link","2",{"rel":"manifest","href":"/icons/site.webmanifest","crossOrigin":"$undefined"}],["$","meta","3",{"name":"og:logo","content":"https://gogo.mn/logo/gogo-logo.png"}],["$","link","4",{"rel":"canonical","href":"https://gogo.mn/r/dkj4x"}],["$","meta","5",{"property":"og:title","content":"Цар тахал хэсэг хугацааны харин хүний эрх мөнхийн асуудал юм"}],["$","meta","6",{"property":"og:description","content":"2020 оны эхний сараас эхлэн коронавирусын халдвартай холбоотой аливаа нэг хувь хүний эрхийг илүүд үзэх үү эсхүл үндэстний эрүүл, аюулгүй байх асуудлыг илүү"}],["$","meta","7",{"property":"og:url","content":"https://gogo.mn/r/dkj4x"}],["$","meta","8",{"property":"og:site_name","content":"GoGo.mn"}],["$","meta","9",{"property":"og:locale","content":"mn_MN"}],["$","meta","10",{"property":"og:image","content":"https://mgl.gogo.mn/newsn/np/2020/11/17/5143756/Hol_horio6-144202-8303414411.jpeg"}],["$","meta","11",{"property":"og:image:alt","content":"Цар тахал хэсэг хугацааны харин хүний эрх мөнхийн асуудал юм"}],["$","meta","12",{"property":"og:type","content":"article"}],["$","meta","13",{"name":"twitter:card","content":"summary_large_image"}],["$","meta","14",{"name":"twitter:site","content":"@newsGoGomn"}],["$","meta","15",{"name":"twitter:title","content":"Цар тахал хэсэг хугацааны харин хүний эрх мөнхийн асуудал юм"}],["$","meta","16",{"name":"twitter:description","content":"2020 оны эхний сараас эхлэн коронавирусын халдвартай холбоотой аливаа нэг хувь хүний эрхийг илүүд үзэх үү эсхүл үндэстний эрүүл, аюулгүй байх асуудлыг илүү"}],["$","meta","17",{"name":"twitter:image","content":"https://mgl.gogo.mn/newsn/np/2020/11/17/5143756/Hol_horio6-144202-8303414411.jpeg"}],["$","link","18",{"rel":"icon","href":"/icons/favicon-16x16.png","sizes":"16x16","type":"image/png"}],["$","link","19",{"rel":"icon","href":"/icons/favicon-32x32.png","sizes":"32x32","type":"image/png"}],["$","link","20",{"rel":"icon","href":"/icons/favicon.ico"}],["$","link","21",{"rel":"apple-touch-icon","href":"/icons/apple-touch-icon.png","sizes":"180x180","type":"image/png"}],["$","link","22",{"rel":"android-chrome-192x192","href":"/icons/android-chrome-192x192.png"}],["$","link","23",{"rel":"android-chrome-512x512","href":"/icons/android-chrome-512x512.png"}],["$","$L50","24",{}]]

Шинэ мэдээ

Цар тахал хэсэг хугацааны харин хүний эрх мөнхийн асуудал юм

Шинэ мэдээ

Энэ мэдээ танд ямар мэдрэмж төрүүлж байна?