Аливаа төрлийн аж ахуйн үйл ажиллагааг чөлөөтэй эрхэлж, зөвшөөрөл олгох, сунгахтай холбоотой дарамтыг бууруулж, зах зээлийн чөлөөт өрсөлдөөнийг дэмжих эрх зүйн орчныг бүрдүүлэх Зөвшөөрлийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн бусад хуулийн төслийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх үүрэг бүхий ажлын хэсгээс “Зөвшөөрлийн тухай хуулийн хэрэгжилт, цаашид анхаарах асуудал, шийдэл” сэдэвт цуврал хэлэлцүүлгийг зохион байгуулж байна.

Гурван өдөр үргэлжлэх тус хэлэлцүүлэг өнөөдөр (2026.02.24) байгаль орчин; барилга, хот байгуулалт; зам, тээвэр; уул уурхай, хүнд үйлдвэр; эрчим хүч зэрэг салбарын хүрээнд зохион байгуулагдаж, Улсын Их Хурлын гишүүн, ажлын хэсгийн ахлагч Д.Энхтүвшин хэлэлцүүлгийн нээж үг хэлэв.

Улсын Их Хурлын гишүүн Х.Ганхуяг, Н.Учрал, Б.Заяабал нар 2025 оны 12 дугаар сарын 17-ны өдөр Зөвшөөрлийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай болон холбогдуулан боловсруулсан 89 төслийг өргөн мэдүүлсэн бөгөөд Улсын Их Хурал хэлэлцэхийг дэмжсэн юм. Иймд Улсын Их Хурлын даргын 2026 оны 22 дугаар захирамжаар хуулийн төслүүдийн хэлэлцүүлэг бэлтгэх үүрэг бүхий ажлын хэсгийг Д.Энхтүвшин гишүүнээр ахлуулан, 21 гишүүний бүрэлдэхүүнтэйгээр байгуулсан.

Иргэн, аж ахуйн нэгжид учирдаг хүндрэл, дарамтыг багасгаж, бизнес эрхлэгчдэд таатай орчин бүрдүүлэх, төрөөс олгодог зөвшөөрлийн тоог багасгаж, зөвшөөрөл олгох үе шатыг илүү хялбар хүртээмжтэй болгох замаар бизнес эрхлэгч, аж ахуйн нэгжүүдтэй дэмжих, зөвшөөрөл олгохтой холбогдуулан үүсдэг авлига, хээл хахууль, төрийн албаны хүнд суртлыг арилгах зорилгоор Улсын Их Хурал Зөвшөөрлийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгыг 2024 оны 6 дугаар сарын 14-ний өдөр баталсан юм. Ингэснээр хуулиар хориглоогүй буюу хуульд зааснаас бусад үйл ажиллагааг иргэн, аж ахуйн нэгж чөлөөтэй эрхлэх боломж бүрдсэн юм. Үүний зэрэгцээ хуулиас гадуур журам гарган, зөвшөөрлийн тоог нэмдэг байдлыг халж, зөвшөөрлийг цахимаар, олон нийтэд нээлттэй, ил тод олгох, байгалийн баялаг, төрийн, нийтийн өмчийг хязгаартайгаар ашиглуулахдаа шударга өрсөлдөөний зарчмын дагуу явуулах зэрэг томоохон өөрчлөлтийг хуульчилсан.

Энэхүү баримтыг Д.Энхтүвшин гишүүн дурдаад “Гэсэн хэдий ч хэрэгжилтийн явцад төр өөрт байгаа мэдээллийг иргэн, хуулийн этгээдээс хуулиар, захиргааны хэм хэмжээний акт журмаар олон давтамжтайгаар шаарддаг байдлыг халах шаардлага үүссэн. Салбарын хуулийн зарим зохицуулалт нь цахимжилтыг хязгаарладаг, зөвшөөрлийг хэрхэн, яаж олгох, ямар баримт, бичиг бүрдүүлэх нь тодорхойгүй байгаагаас зөвшөөрөл олгох явцад эрх бүхий этгээд үндэслэлгүй баримт шаардах, өөрийн үзэмжээр асуудалд хандах зэрэг нөхцөл үүсэж байгаа” хэмээсэн. Үүний зэрэгцээ зөвшөөрлийн шинжтэй бүртгэл, гэрчилгээ, эрх олголтыг бий болгож, зөвшөөрөл олгох хэрийн шаардлага тавьж, шат дамжлага бий болгож байгаа нь иргэн, аж ахуйн нэгжийн үйл ажиллагаанд сөргөөр нөлөөлж, хүнд суртал болж, авлигал, албан тушаалын гэмт хэрэг дахин өсөх шалтгаан болж байна хэмээн ажлын хэсгийн ахлагч хэлэлцүүлгийг эхэнд хэлсэн юм.

Иймд хууль санаачлагчид зарим тусгай болон энгийн зөвшөөрлийг мэдэгдэл хүргүүлсний үндсэн дээр эрхлэх боломжтой болгох; тусгай зөвшөөрлийн төрөл, ангиллыг дахин тодорхойлох, нэр томьёог жигдлэн хуульчлах, тодорхой төрлийн зөвшөөрөл олгох процессын журмыг хуульчлах нь зүйтэй хэмээн үзсэн байна. Мөн зөвшөөрөл эзэмшигчдэд тавих явцын хяналтыг сайжруулах замаар Зөвшөөрлийн тухай хуульд нийцээгүй захиргааны хэм хэмжээний акт, журмаар зөвшөөрлийн харилцааг зохицуулж, зөвшөөрөл олголтын процессыг хүндрүүлж байгаа нөхцөлийг арилгах; цахимжилтыг сайжруулах; хуульд заасан хугацаанд түргэн шуурхай, хүндрэл чирэгдэлгүй зөвшөөрөл авах нөхцөлийг бүрдүүлэхэд анхаарч, эрх зүйн орчныг өөрчлөхийг зорьсон байна.

Төслийг d.paliament.mn сайтаас үзэж, холбогдох санал, хүсэлтээ ирүүлэх боломж нээлттэй гэдгийг Д.Энхтүвшин гишүүн тэмдэглээд “Ажлын хэсэг хуулийн төслийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэхтэй холбогдуулан хууль хоорондын давхардал, хийдэл, зөрчлийг арилгах, хуулиас гадуур бий болгож байгаа зөвшөөрлийн шинжтэй үйл ажиллагааг тодорхойлж, түүнийг хуулиар оновчтой зохицуулах төрөөс олгож байгаа зөвшөөрлийн ангилал, төрлийг дахин нягтлах, зөвшөөрөл олгох, сунгах, түдгэлзүүлэх зэрэг харилцааг салбар хуулиар нарийвчлан тусгах зэрэг асуудалд анхааран ажиллаж ажиллаж байгаа. Энэ хүрээнд Зөвшөөрлийн тухай хуулийн хэрэгжилтийн талаарх цуврал хэлэлцүүлгийг зохион байгуулахаар төлөвлөөд өнөөдөр эхний таван салбарын танилцуулгыг сонсож иргэд, аж ахуйн нэгж, эрдэмтэн судлаачид, мэргэжлийн холбоодын саналыг сонсоно” хэмээлээ.

Тэрбээр эрдэмтэн, судлаач, иргэний нийгмийн болон салбарын төлөөллийг хэлэлцүүлэгт идэвхтэй оролцохыг урьж, хуулийн хэрэгжилтэд гарч буй алдаа зөрчлийг амьдралд нийцтэйгээр сайжруулахад үнэтэй санал дэвшүүлнэ гэдэгт итгэлтэй байгаагаа онцолсон. Үргэлжлүүлэн Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Энхтүвшин хэлэлцүүлгийн дэг, хөтөлбөрийг дэлгэрэнгүй танилцуулсан юм.

Хэлэлцүүлэгт Улсын Их Хурлын гишүүн, Монгол Улсын Их Хурлын даргын 2026 оны 01 дүгээр сарын 14-ний өдрийн 22 тоот захирамжаар Зөвшөөрлийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн бусад хуулийн төслийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх үүрэг бүхий ажлын хэсгийн гишүүн А.Ариунзаяа, Х.Баасанжаргал, С.Замира нар оролцов.

Хэлэлцүүлэг эхэлж, байгаль орчны салбар дахь зөвшөөрөл олголтын нөхцөл байдал, тус салбар дахь Зөвшөөрлийн тухай хуулийн хэрэгжилтийн танилцуулгыг Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яамны Бодлого төлөвлөлтийн газрын дарга Б.Бат-Өлзий танилцуулав.

Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яамнаас бүх үйлчилгээгээ e-business.mn, зөвшөөрлийн нэгдсэн сан license.mn системээр буюу цахимаар үзүүлж байгаа аж. Иргэн, аж ахуйн нэгжээс ийнхүү хүсэлтийг цахимаар хүлээн авч байгаа ч цаасаар зөвшөөрөл гарч байгаа учраас гарын үсэг зурах, тамга дарах зэрэг процессын хувьд зарим нэг үйлчилгээ энгийн шат дамжлагатай, уламжлалт аргаар явдаг хэвээрээ байгааг тэрбээр дурдав. Эдгээрийг үе шаттайгаар дахин инженерчлээд, цахимжуулахаар ажиллаж байгаа бөгөөд үр дүнд нь ямар нэгэн албан хаагчийн оролцоогүй, бүх үйл явц цахимаар шийдэгдэх юм байна.

Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яамнаас өнөөдрийн байдлаар 31 тусгай зөвшөөрлийг e-business.mn системээр олгож байгаа хэмээгээд Б.Бат-Өлзий дарга 2023, 2024 оны үйлчилгээ үзүүлсэн талаарх тоон мэдээллийг тайлбарлав. Тус яамнаас олгодог зөвшөөрлүүдээс байгаль орчин нөлөөллийн ерөнхий үнэлгээний дүгнэлт хамгийн их хандалттай байдаг аж.