Монголын Барилгачдын нэгдсэн холбоо болон “Зөвийг шүгэлдэгчид” ТТБ-аас Шүгэл үлээгчийн эрх зүйн байдлын тухай анхдагч хуулийг УИХ-ын намрын чуулганаар хэлэлцэж батлахыг шаардлаа.
Энэ талаар Монголын барилгачдын нэгдсэн холбоо дэд ерөнхийлөгч Б.Өлзийбат “УИХ, Засгийн газар нийгэмд шударга ёс тогтоохын төлөө байгаа л бол “Шүгэл үлээгчийн эрх зүйн байдлын тухай хууль”-ийг батлах ёстой. Монгол Улс 2005 онд НҮБ-ын өмнө шүгэл үлээгчийг хамгаалах эрх зүйн орчин бүрдүүлэх үүрэг хүлээсэн ч өнөөдрийг хүртэл хэрэгжүүлээгүй байна.
Нийгмээ илүү тунгалаг, авлигагүй, шударга байлгахын төлөө шүгэл үлээх хүсэлтэй олон залуус бий.
Бид 2022 оноос хойш Засгийн газарт энэ талаар удаа дараа шаардлага хүргүүлж ирсэн. Нийгэмд шударга дуу хоолой хэрэгтэй байна. Салбар бүрд шударга бус байдал бий. Энэ хууль батлагдсанаар иргэд шударга бус явдлын эсрэг дуу хоолойгоо хүргэх боломж бүрдэх юм. Түүнчлэн залуус, эгэл жирийн ажилчид, иргэний нийгмийн байгууллагууд шударга нийгэмд амьдрах орчныг бүрдүүлэхэд бодит дэмжлэг болно.
УИХ 2024 онд Засгийн газрын үйл ажиллагааны хөтөлбөр, үндсэн чиглэлийг батлахдаа Шүгэл үлээгчийн эрх зүйн байдлын тухай хуулийг намрын чуулганаар хэлэлцүүлж батлах чиглэл өгсөн. Гэтэл хоёр жил өнгөрөхөд уг хууль батлагдсангүй. Одоогийн Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дарга Б.Энхбаяр Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдаар ажиллаж байхдаа 2025 оны 12-р сарын 8-нд уг хуулийг Засгийн газарт өргөн мэдүүлж батлуулна гэсэн албан бичиг ирүүлж байсан.
Шүгэл үлээсэн иргэн эрх зүйн байдлаараа хохирох ёсгүй.
Мөн Хууль зүй, дотоод хэргийн дэд сайд Д.Мөнх-Эрдэнэ уг хуулийг УИХ-д удахгүй өргөн мэдүүлнэ гэж мэдэгдэж байсан. Иймд УИХ-ын дарга С.Бямбацогтоос Засгийн газарт чиглэл өгч, хуулийн төслийг өргөн мэдүүлэх асуудлыг шахаж шаардахыг хүсэж байна. Шүгэл үлээсэн иргэн эрх зүйн байдлаараа хохирох ёсгүй. Эрх зүйн орчинд хамгаалагдаагүй үед Монголд хэн ч шүгэл үлээхгүй.
Монголд өнөөдөр хоёр төрлийн шүгэл үлээгч байна. Нэг нь шударга бус явдлыг илчилснийхээ төлөө даруулдаг, нийгмээрээ чичлүүлдэг. Нөгөө нь дарга, сайд, удирдах албан тушаалтны өмнөөс дуугарч, албан тушаал ахидаг. Нийгмээ илүү тунгалаг, авлигагүй, шударга байлгахын төлөө шүгэл үлээх хүсэлтэй олон залуус бий. Гэвч шударга ёсны төлөө дуугарч буй иргэдийг хамгаалах эрх зүйн орчин өнөөдөр алга. Монголд шударга ёс, тэгш байдал хэрэгтэй байна” гэв.
Монголын Барилгачдын нэгдсэн холбоо болон “Зөвийг шүгэлдэгчид” ТТБ-аас Шүгэл үлээгчийн эрх зүйн байдлын тухай анхдагч хуулийг УИХ-ын намрын чуулганаар хэлэлцэж батлахыг шаардлаа.
Энэ талаар Монголын барилгачдын нэгдсэн холбоо дэд ерөнхийлөгч Б.Өлзийбат “УИХ, Засгийн газар нийгэмд шударга ёс тогтоохын төлөө байгаа л бол “Шүгэл үлээгчийн эрх зүйн байдлын тухай хууль”-ийг батлах ёстой. Монгол Улс 2005 онд НҮБ-ын өмнө шүгэл үлээгчийг хамгаалах эрх зүйн орчин бүрдүүлэх үүрэг хүлээсэн ч өнөөдрийг хүртэл хэрэгжүүлээгүй байна.
Нийгмээ илүү тунгалаг, авлигагүй, шударга байлгахын төлөө шүгэл үлээх хүсэлтэй олон залуус бий.
Бид 2022 оноос хойш Засгийн газарт энэ талаар удаа дараа шаардлага хүргүүлж ирсэн. Нийгэмд шударга дуу хоолой хэрэгтэй байна. Салбар бүрд шударга бус байдал бий. Энэ хууль батлагдсанаар иргэд шударга бус явдлын эсрэг дуу хоолойгоо хүргэх боломж бүрдэх юм. Түүнчлэн залуус, эгэл жирийн ажилчид, иргэний нийгмийн байгууллагууд шударга нийгэмд амьдрах орчныг бүрдүүлэхэд бодит дэмжлэг болно.
УИХ 2024 онд Засгийн газрын үйл ажиллагааны хөтөлбөр, үндсэн чиглэлийг батлахдаа Шүгэл үлээгчийн эрх зүйн байдлын тухай хуулийг намрын чуулганаар хэлэлцүүлж батлах чиглэл өгсөн. Гэтэл хоёр жил өнгөрөхөд уг хууль батлагдсангүй. Одоогийн Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дарга Б.Энхбаяр Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдаар ажиллаж байхдаа 2025 оны 12-р сарын 8-нд уг хуулийг Засгийн газарт өргөн мэдүүлж батлуулна гэсэн албан бичиг ирүүлж байсан.
Шүгэл үлээсэн иргэн эрх зүйн байдлаараа хохирох ёсгүй.
Мөн Хууль зүй, дотоод хэргийн дэд сайд Д.Мөнх-Эрдэнэ уг хуулийг УИХ-д удахгүй өргөн мэдүүлнэ гэж мэдэгдэж байсан. Иймд УИХ-ын дарга С.Бямбацогтоос Засгийн газарт чиглэл өгч, хуулийн төслийг өргөн мэдүүлэх асуудлыг шахаж шаардахыг хүсэж байна. Шүгэл үлээсэн иргэн эрх зүйн байдлаараа хохирох ёсгүй. Эрх зүйн орчинд хамгаалагдаагүй үед Монголд хэн ч шүгэл үлээхгүй.
Монголд өнөөдөр хоёр төрлийн шүгэл үлээгч байна. Нэг нь шударга бус явдлыг илчилснийхээ төлөө даруулдаг, нийгмээрээ чичлүүлдэг. Нөгөө нь дарга, сайд, удирдах албан тушаалтны өмнөөс дуугарч, албан тушаал ахидаг. Нийгмээ илүү тунгалаг, авлигагүй, шударга байлгахын төлөө шүгэл үлээх хүсэлтэй олон залуус бий. Гэвч шударга ёсны төлөө дуугарч буй иргэдийг хамгаалах эрх зүйн орчин өнөөдөр алга. Монголд шударга ёс, тэгш байдал хэрэгтэй байна” гэв.
