Ерөнхий сайдыг огцруулсан үйл ажиллагаа нь Үндсэн хуульд нийцсэн эсэх маргааныг шийдвэрлэх Үндсэн хуулийн цэцийн их суудлын хуралдаан өнөөдөр 09.30 цагт эхэлсэн. Хуралдаан өндөрлөж, Үндсэн хуулийн цэцийн бүрэлдэхүүн хуралдааны танхимаас зөвлөлдөх танхимд шилжсэн бөгөөд 19.00 цагт шийдвэрээ сонсгоно гэж мэдээлж байсан бол 21.00 цаг болж хойшилсон. 

Тэгвэл шийдвэрийг танилцуулах тов дахин хойшлогдож, 22.30 цагт танилцуулна гэж Үндсэн хуулийн цэцээс мэдээлэв. Үндсэн хуулийн цэцийн Их суудлын хуралдааны шийдвэр гармагц хүчин төгөлдөр болох юм. 

22.50 цаг. 

Үндсэн хуулийн цэцийн шийдвэрийн Цэцийн гишүүн О.Мөнхсайхан уншиж танилцуулж байна.

Монгол Улсын Үндсэн хуулийн цэцийн 2025 оны 10 дугаар сарын 22-ны өдрийн их суудлын хуралдаанаар:

• Монгол Улсын Их Хурлын дэд дарга, гишүүн Х.Булгантуяагийн үйл ажиллагаа болон
• Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы 2025 оны 10 дугаар сарын 17-ны өдрийн нэгдсэн хуралдаанаас гарсан “Монгол Улсын Ерөнхий сайдыг огцруулах тухай” 95 дугаар тогтоол нь Монгол Улсын Үндсэн хуулийн холбогдох заалтыг зөрчсөн эсэх тухай маргааныг хянан шийдвэрлэж, 08 дугаар дүгнэлтийг гаргалаа. Тус дүгнэлтийн үндэслэл хэсгийн агуулга болон тогтоох хэсгийг бүхэлд нь уншиж сонсгов.

Хуралдаанаас Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн Х.Булгантуяа нь Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы нэгдсэн хуралдааныг даргалахдаа Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Нэгдүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн “Ардчилсан ёс, … хууль дээдлэх нь төрийн үйл ажиллагааны үндсэн зарчим мөн.”, Дөчин гуравдугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн “Улсын Их Хурлын гишүүдийн дөрөвний нэгээс доошгүй нь Ерөнхий сайдыг огцруулах саналыг албан ёсоор тавибал Улсын Их Хурал гурав хоногийн дараа хэлэлцэж эхлэн арав хоногийн дотор шийдвэрлэнэ. Улсын Их Хурлын нийт гишүүний олонхи уг саналыг дэмжсэн бол Ерөнхий сайдыг огцруулах тухай Улсын Их Хурлын тогтоол баталсанд тооцож, шинэ Ерөнхий сайдыг гуч хоногийн дотор томилно.” гэснийг зөрчсөн гэж дүгнэлээ.

Мөн Монгол Улсын Их Хурлын 2025 оны “Монгол Улсын Ерөнхий сайдыг огцруулах тухай” 95 дугаар тогтоол нь Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Нэгдүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн “Ардчилсан ёс, … хууль дээдлэх нь төрийн үйл ажиллагааны үндсэн зарчим мөн.”, Дөчин гуравдугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн “Улсын Их Хурлын гишүүдийн дөрөвний нэгээс доошгүй нь Ерөнхий сайдыг огцруулах саналыг албан ёсоор тавибал Улсын Их Хурал гурав хоногийн дараа хэлэлцэж эхлэн арав хоногийн дотор шийдвэрлэнэ.

Улсын Их Хурлын нийт гишүүний олонхи уг саналыг дэмжсэн бол Ерөнхий сайдыг огцруулах тухай Улсын Их Хурлын тогтоол баталсанд тооцож, шинэ Ерөнхий сайдыг гуч хоногийн дотор томилно.”, Далдугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн “Үндсэн хуульд хууль, зарлиг, төрийн байгууллагын бусад шийдвэр, нийт байгууллага, иргэний үйл ажиллагаа бүрнээ нийцсэн байвал зохино.” гэснийг зөрчсөн гэж шийдвэрлэв.

Шийдвэрт, 
Мөн УИХ-ын чуулганы дэгийн тухай хуульд нэгдсэн хуралдаан долоо хоногийн Пүрэв, Баасан гарагт 10.00-13.00, 14.00-18.00 цагт хуралдана. Гишүүд өглөө 09.00 цагаас эхлэн ирцэд буртгүүлж, хуралдаанаар асуудал хэлэлцэхэд бэлтгэнэ. Товлосон асуудлыг ажлын цагт багтаан хэлэлцэж дуусаагүй бол хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонхийн саналаар цагийг сунгаж болно.

7-р зүйлийн 7.1 дэх хэсэгт, Хуралдааныг гишүүдийн олонх хүрэлцэн ирсэн тохиолдолд хүчинтэйд тооцно гэж Үндсэн хуулийн 27-р зүйлийн 6 дахь хэсгийг нарийвчлан зохицуулжээ. Энэ нь УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдааны ирцэд бүртгүүлэх цаг 09.00-оос эхэлж, 18.00-д хуралдаан дуусах хүртэл үргэлжлэх бөгөөд товлосон асуудлын хэлэлцэх цагийг хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонхийн санал хураалтаар сунгаж болох талаар хоёрдмол утгагүй тодорхой тусгасан байна.

Өөрөөр хэлбэл, УИХ-ын чуулганы дэгийн тухай хуульд “Хуралдаан даргалагч тухайн өдрийн хуралдааныг нээж...” гэж зааснаас үзвэл пүрэв, баасан гарагийн хуралдааныг тус тусад нь ойлгохоор байна. УИХ-ын 2025 оны 10-р сарын 16, 17-ны өдрийн нэгдсэн хуралдаанд 09.00-18.00 цагийн хугацаанд 52 гишүүн, 18.00-24.00 цаг хүртэлх хугацаанд 9 гишүүн ирцээ бүртгүүлсэн гэж УИХ-ын 10-р сарын 16-ны өдрийн чуулганы хуралдааны тэмдэглэлд тусгажээ.

Дэгийн тухай хуулийн 7-р зүйлийн 7.1-рт заасны дагуу 64 гишүүн хүрэлцэн ирснээр хуралдаан хүчинтэйд тооцогдох боловч 10-р сарын 16-ны өдөр 09.00-18.00 цаг хүртэлх хугацаанд 52 гишүүн ирцээ бүртгүүлсэн байх тул тус өдрийн чуулганы  нэгдсэн хуралдаан хүчингүй буюу хуралдаан болоогүйд тооцогдоно. Мөн хуулийн 7-р зүйлийн 6.2 дахь хэсэгт заасны дагуу товлосон асуудлыг хуралдаанаар хэлэлцэж дуусаагүй бол хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх хуралдааныг сунгах санал өгснөөр хуралдааы цаг сунгагдах боломжтой. Гэвч 2025 оны 10-р сарын 16-ны өдрийн хуралдаан явуулха ирц бүрдээгүй бөгөөд хуралдааны цагийг сунгах санал хураалт явагдаагүй болох нь тус өдрийн нэгдсэн хуралдааны дүрс бичлэг болон гэрчийн мэдүүлгээр нотлогдож байна. Тиймээс 2025 оны 10-р сарын 17-ны өдрийн нэгдсэн хураллдааны ирц дангаараа бүрдсэн тохиолдолд тухайн өдрийн хуралдааныг хүчинтэйд тооцно.

УИХ-ын 2025 оны 10-р сарын 16, 17-ны өдрийн нэгдсэн хуралдаанд хүрэлцэн ирсэн гишүүдийн ирцийг нэгтгэн тооцсон нь Үндсэн хууль болон Монгол Улсын их хурлын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуулийн холбогдох заалтуудыг ноцтой зөрчсөн гэж үзэх үндэслэлтэй байна.

Үндсэн хуулийн цэц нь Үндсэн хуулийг чандлан сахиулах баталгаа болохын хувьд албан Үндсэн хууль зөрчсөн тухай асуудлаар гарсан Үндсэн хуулийн цэцийн шийдвэр эцсийн байна. Албан тушаалтны талаар гарсан Үндсэн хуулийн цэцийн дүгнэлт УИХ-д хянагдахгүй.