Монгол Улсын дээд шүүхийн хяналтын шатны эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдаанааар Хөгжлийн банкны гэх тодотголтой 540 хавтаст хэрэг бүхий 80 хүн, 4 хуулийн этгээдэд холбогдох хэргийг прокурорын эсэргүүцэл, шүүгдэгчид болон тэдний өмгөөлөгчдийн гаргасан 41 гомдлын хүрээнд  хоёр дахь өдрөө хэлэлцэж байна.

Шууд дамжуулалт үзэх: 

Шүүгдэгч Т.Мөнхтулга:
Прокурорын зүгээс Эрүүгийн хуулийн 22.2 дахь хэсэгт зааснаар намайг яллагдагчаар татсан. СБД-ийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхээс миний хийсэн гэх хэргийг гэмт хэргийн шинжгүй гэж үзэж цагаатгасан.

Харин Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шүүхээс надад холбогдох хэргийг анхан шатны шүүхээр дахин хэлэлцүүлэхээр шийдвэрлэсэн.

Прокурор намайг Хөгжлийн банкны Гүйцэтгэх захирал Б.Батбаяр, Зээлийн газрын захирал Ч.Мөнхбаяр нартай үйлдлээрээ санаатай нэгдэж, “Баруун баян транс" ХХК-д олгох зээлийн гүйлгээний шийдвэрийг боловсруулах хууль бус үүрэг даалгаврыг мэргэжилтэнд өгсөн, шийдвэрийг хянаж баталгаажуулсан, бусдад давуу байдал олгосон гэсэн үйлдлээр буруутгасан байдаг.
Гүйлгээ хийхийн тулд эхлээд мэргэжилтэн төслөө боловсруулдаг. Энэ төсөлд гүйлгээ хийхээс өмнө ямар шаардлагууд хангагдсан байх ёстой, түүнийг хангасан эсэхийг тодорхой болгох ёстой. Гүйлгээ хийх шийдвэр хянахтай холбоотой миний гол үүрэг бол тухайн шийдвэрт тусгасан мэдээлэл үнэн зөв, алдаагүй байгааг хянаж, шийдвэр гаргагчийг үнэн зөв мэдээллээр хангах юм. Бодит нөхцөлийг өөрчилж, хангаагүй нөхцөлийг хангасан мэтээр тусгах, алдаатай эсвэл төөрөгдүүлсэн мэдээллээр хангаж болохгүй.

Давж заалдах шатны шүүхээс зарим шүүгдэгчид холбогдох хэргийн хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан хойно яллагдагчаар татсан байх тул тэдэнд холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй гэж үзсэн атлаа надад холбогдох хэргийн хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан байхад яллагдагчаар татсан нь ямар нэг дүгнэлт хийгээгүй, хуулийг зөрүүтэй хэрэглэсэн гэж үзэж байна гэв.

“Энержи Ресурс” ХХК-ийн төлөөлөгч Д.Үүрцайх:
Манай компани Хөгжлийн банкнаас зээл аваагүй, ямар нэг харилцаанд ороогүй атлаа иргэний хариуцагчаар тогтоогдсоныг онцгойлж хэлмээр байна.

Бид гадаадын банк санхүүгийн байгууллагаас зээлийн санхүүжилт татаад 2011 онд барьсан нүүрс тээврийн зориулалттай, хүнд даацын 245 км авто замыг 2013 онд Төрийн өмчит Эрдэнэс Монгол компани шилжүүлэн авсантай холбоотойгоор тухайн үеийн Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг, Эдийн засаг, хөгжлийн сайд Н.Батбаяр, Төрийн нарийн бичгийн дарга Б.Шинэбаатар, Хөгжлийн банкны захирал Н.Мөнхбат нарыг эдийн засгийн давуу байдал манайд олгосон гэж үзээд эрүүгийн хариуцлагаар татсаныг хоёр шатны шүүх хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн.

Үүнтэй холбоотойгоор манай компанийг иргэний хариуцагчаар татсан байсан иргэний нэхэмжлэлийг мөн хэрэгсэхгүй болгосныг давж заалдах шатны шүүхээр хэлэлцэхгүй орхих гэж шийдвэрлэсэнтэй холбоотойгоор бид гомдлоо гаргасан.
Бидэнд давуу байдал олгосон гэх гол үндэслэл нь АТГ-ын шинжээчийн дүгнэлт байдаг. Дүгнэлтээ гаргахдаа тухайн үеийн Зам тээвэр, барилга, хот байгуулалтын сайдын 2011 оны долоодугаар сарын 18-нд гаргасан 200 дугаартай тушаалаар батлагдсан “Авто замын байгууламжийн барилга засварын ажлын төсөв зохиох заавар”-ыг баримталсан.

Үүнд “Авто замын үнэ өртгийг тооцохдоо санхүүжилтийн зардал буюу замыг барих зориулалтаар олж ирсэн зээлийн хүүгийн талаар заасан зүйл байхгүй байна” гэсэн. Манай компанийн хувьд энэ санхүүжилт 36.4 тэрбум төгрөг байсан. Энэ зөрүүгээр дээрх албан тушаалтнуудыг манайд давуу байдал олгосон гэж үзсэн.

Шинжээчийн баримталсан тэр заавар нь авто зам барих төсөөлөл байснаас барьчихсан авто замын үнийг тодорхойлох заавар биш. Гэтэл манай компанийн барьсан зам нь хэрэгжээд, үйл ажиллагаанд орчихсон, ашиг орлого олж байсан зам юм хэмээн гомдлоо танилцууллаа.  

Прокуроруудын эсэргүүцлийг сонсож байна:
Хөгжлийн банк нь үндэсний эдийн засгийн тогтвортой өсөлтийг хангах, тэргүүлэх салбаруудад хэрэгжүүлэх төсөл хөтөлбөрийг санхүүжүүлэх зорилготой. Мөн экспорт, орлого, үйлдвэрлэлийг нэмэгдүүлэхэд шаардлагатай санхүүгийн эх үүсвэрийг бүрдүүлэх ашгийн төлөө хуулийн этгээд.

2011-2022 онд 78 аж ахуйн нэгжийн төсөл хөтөлбөрт 3.2 их наяд төгрөгийн зээл олгосон. 50 хувийг нь 2022 оны хоёрдугаар сард буюу хэргийг шалгах явцад чанаргүй зээл олгосон гэж тогтоосон.

Прокурорын байгууллагаас гаргасан эсэргүүцлийн үндэслэл:

1. СБД-ийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 2023.07.07-ны өдрийн 704 дугаартай шийдэх тогтоолоор 48 хүний хэргийг гэмт хэргийн шинжгүй гэсэн үндэслэлээр цагаатгасан. Үүнийг давж заалдах шатны шүүхээс 27 хүнд холбогдох хэсгийг нь хэвээр үлдээж 21 хүнд холбогдох хэсгийг хүчингүй болгосон. Хоёр шатны шүүхээр зөрүүтэй шийдвэрлэсэн зөрүүг арилгах,
2. Шүүх хэргийг шийдвэрлэхдээ Эрүүгийн хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн. Улсын дээд шүүхийн тогтоол, албан ёсны тайлбараас буруу тайлбарлаж шийдвэрлэсэн,
3. Анхан болон давж заалдах шатны шүүх нь хэргийн бодит байдалд нийцсэн хууль зүйн үндэслэл бүхий дүгнэлтийг хийж чадаагүй. Шүүхийн шийдвэр нь тодорхой, ойлгомжтой байх хуулийн шаардлагыг хангаагүй гэв.