Төрийн болон орон нутгийн өмчит үйлдвэрийн бүтээмж, ил тод байдал, засаглалыг сайжруулах тухай хуулийн төслийн эхний хэлэлцүүлгийг хийж байна. 

УИХ-ын гишүүн Ө.Шижир "Энэ хуулийг батлах шаардлагагүй. Компанийн тухай хууль байсаар байтал яагаад ийм хуулийн төсөл оруулж ирэв? Хувийн хэвшил тусдаа хуультай, төрийн компаниуд тусдаа хуультай байх нь зөв юм уу? 

Сайд нар эрх мэдлээ булаацалдаад ийм хуулийг оруулж ирлээ. Яагаад гэхээр төрийн өмчит компанийн захирлаар өөрийнхөө хүнийг томилох гэж улайрдаг. Хамгийн сүүлд л гэхэд Дарханы төмөрлөгийн үйлдвэрийн захирлаар МАН-ы Залуучуудын байгууллагын хүн томилсон. Ямар сонгон шалгаруулалт явуулсан бэ? 

Төрийн өмчит 465 орчим компани бий. Нийт ажилтнуудынх нь тоо 57 мянга. Захирлууд нь хамгийн багадаа 10 сая төгрөгийн цалинтай. Эрдэнэт үйлдвэр гэхэд л захирал нь 20 сая төгрөгийн цалинтай. Энэ үйлдвэрийн маркетингийн зардал маш өндөр. Ямар шаардлагаар маркетингийн өндөр зардал гаргадаг вэ? Та нар төрийн мөнгөнд хүний юм шиг хандаж байна.

Төрийн болон орон нутгийн өмчит компаниудын ТУЗ-ийг мөн л намаас томилдог. Энэ хуулийг батлаад байдал өөрчлөгдөхгүй. Сайд нар өөрийн мэдлийн компаниудаасаа салахыг хүсэхгүй. Учир нь төрийн өмчит компаниудаар дамжуулж сайд нар өөрийнхөө пи арыг хийлгэдэг. Нэг л сайд 1 тэрбум төгрөгийг өөрийнхөө пи арт зарцуулсан шүү дээ" гэж шүүмжлэв. 

УИХ-ын гишүүн С.Цэнгүүн: ТУЗ болон гүйцэтгэх захиралд УИХ хяналт тавьж чадахгүй байна. Би эрчим хүчний салбарын байгууллагууд руу албан бичиг илгээсэн ч надад ТУЗ-ийн гишүүдийнхээ мэдээллийг өгөөгүй. Ийм хаалттай байдаг. Мөн эрчим хүчний салбарын болон зарим компанийн захирлын цалин маш өндөр. Жишээ нь УБ цахилгаан дамжуулах, Диспетчерийн үндэсний төвийн дарга нар сард 20-25 сая төгрөгийн цалинтай. Энэ хүмүүсийн бүтээмжид суурилж урамшуулал өгдөггүй.            

"Эрдэнэс Монгол"-ын гүйцэтгэх захирал Б.Даваадалайгийн сарын цалин 64,9 сая төгрөг гэв. 

Энэ хуулийн төсөлд төрийн болон орон нутгийн өмчит үйлдвэрүүдийн ТУЗ-ийн 40 хувь нь хараат бус гишүүд байх, ТУЗ-ийн гишүүдэд тавих шаардлагыг тодорхой болгох, ямар тохиолдолд урамшуулал авах зэргийг тодорхой тусгасан гэж ажлын хэсгийн ахлах, УИХ-ын гишүүн Б.Үүрийнтуяа танилцуулав. 

УИХ-ын гишүүн Ж.Баярмаа: Төрийн болон орон нутгийн өмчит үйлдвэрүүдийн захирлаар та нар сонгуулийн менежерүүдээ томилдог. Мөн эдгээр байгууллагаас сонгуулийн мөнгөө гаргаж авдаг. Төрийн болон орон нутгийн өмчит үйлдвэрүүдийг сайжруулах гэсэн зорилго нь зөв. Гэхдээ хувийн хэвшил рүү шилжүүлэх, татан буулгах нь хамгийн зөв шийдэл. Төр хүнсний зах ажиллуулдаг биз дээ. Хувийнхан энэ ажлыг хийж чадахгүй гэж үзэж байна уу? Төрийн өмчийг шимэгчилж амьдардаг, бүхэл бүтэн арми бий. Та нар үүнийг хүлээн зөвшөөрсөнд баярлалаа.                

УИХ-ын гишүүн, ажлын хэсгийн гишүүн П.Сайнзориг: Огт өмчгүй төр гэж байхгүй. Ямар өмчөө авч үлдэх үү гэдэг нь чухал. Иргэдийн хяналтад оруулахын тулд зарим компанийг хувьчилна. Олон нийт хувьцааг нь авснаар хяналт тавих боломж бүрдэнэ. Мөн зарим байгууллагын хувьцааг ажилчид нь эзэмших боломжийг нээнэ.   

УИХ-ын гишүүн Д.Үүрийнтуяa: Захирлууд өндөр цалинтай гэж гэмт хэрэг хийсэн мэтээр бичдэг. үүрэг хариуцлага хүлээж байгаа бол хувийн хэвшил ямар цалин авч байна, түүнтэй ижил түвшинд цалин авах нь зөв. Улс төрчид төрийн өмчит компаниуд ру их дайрдаг. Эрдэнэс Монгол бүх удирдлагаа ил тод, нээлттэй сонгон шалгаруулсан. Энэ их зөв жишиг байсан ч удалгүй намууд бүтээмжийн, хяналтын менежерүүд томилсон. Эдгээр хүмүүс 10 сая төгрөгийн цалинтай, машинтай, жолоочтой, том өрөөнд суусаар байгаа.          

Орон нутгийн өмчит болон орон нутгийн өмчийн оролцоотой 472 байгууллагын засаглалыг сайжруулах, үр ашгийг нэмэгдүүлэх, ногдол ашгийг хуваарилдаг байх зэрэг асуудлыг энэ хуулиар шийдвэрлэнэ.

Төр эдийн засгийн харилцаанд зохицуулагчийн хувиар оролцох, эдийн засаг, нийгмийг хөгжүүлэх томоохон төсөл хэрэгжих, компанийн засаглалыг сайжруулах зэрэг чухал өөрчлөлтүүд тусгагджээ. Түүнчлэн тус хуулийн төсөлтэй холбогдуулан боловсруулсан төрийн хэмнэлтийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл анхны хэлэлцүүлгийг хийж, санал хураалтыг үдээс хойших чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар явуулахаар тогтов.