Налгар намрын дулаахан өдөр Төв цэнгэлдэх хүрээлэнгийн талбайд хүний хөдөлгөөн тасрахгүй. Асар бүрийн өмнө тариаланчид ургацаа дэлгэж, худалдан авагчид үнэ асууж, зарим нь уут дүүрэн ногоо барин алхана. Төмс, лууван, сонгиноос эхлээд өнгө өнгийн нарийн ногоо эгнэн өрөгдөж, намрын ургацын дүр төрхийг бий болгожээ.
Энэ олон ногооны дундаас нэгэн хачирхалтай зүйл нүдэнд тусав. Том цагаан биетэй, чулуу шиг харагдах зүйлээс цагаан мөөг ургажээ. Ойртож харвал мөөг болох нь тодорхой ч ердийн мөөгнөөс хэлбэр төрхөөрөө содон.
Энэ бол хус модны цагаан мөөг.
Налгар намрын дулаахан өдөр Төв цэнгэлдэх хүрээлэнгийн талбайд хүний хөдөлгөөн тасрахгүй. Асар бүрийн өмнө тариаланчид ургацаа дэлгэж, худалдан авагчид үнэ асууж, зарим нь уут дүүрэн ногоо барин алхана. Төмс, лууван, сонгиноос эхлээд өнгө өнгийн нарийн ногоо эгнэн өрөгдөж, намрын ургацын дүр төрхийг бий болгожээ.
Энэ олон ногооны дундаас нэгэн хачирхалтай зүйл нүдэнд тусав. Том цагаан биетэй, чулуу шиг харагдах зүйлээс цагаан мөөг ургажээ. Ойртож харвал мөөг болох нь тодорхой ч ердийн мөөгнөөс хэлбэр төрхөөрөө содон.
Энэ бол хус модны цагаан мөөг.
Тус мөөгийг Б.Гамбаяр гурван жилийн өмнөөс тарьж эхэлжээ. Тэрээр унасан хус модыг дахин боловсруулж, түүн дээрээ мөөгөө ургуулдаг байна.
Мөөг хурдан ургадаг ч үүний хэрээр хурдан мууддаг онцлогтой. Б.Гамбаяр дотоодын хэрэгцээнд нийлүүлдэг мөөгийн үйлдвэрлэлийг нэмэгдүүлэхээр энэ жил “Атар” төслөөс зээл авч, үйлдвэрлэлээ өргөжүүлжээ.
Түүний хэлснээр өөрсдийн тарьж буй мөөгийг органик аргаар ургуулдаг бөгөөд одоогоор энэ төрлийн мөөг үйлдвэрлэдэг аж ахуйн нэгж, үйлдвэрлэгч цөөн байна. Тэд бүтээгдэхүүнээ томоохон сүлжээ дэлгүүрүүдээр худалдаалдаг гэнэ.
Үзэсгэлэн худалдаанд дарсан мөөг нь 11 мянган төгрөг, савласан нойтон мөөг нь 7000 төгрөгийн үнэтэй байв.
Тус мөөгийг Б.Гамбаяр гурван жилийн өмнөөс тарьж эхэлжээ. Тэрээр унасан хус модыг дахин боловсруулж, түүн дээрээ мөөгөө ургуулдаг байна.
Мөөг хурдан ургадаг ч үүний хэрээр хурдан мууддаг онцлогтой. Б.Гамбаяр дотоодын хэрэгцээнд нийлүүлдэг мөөгийн үйлдвэрлэлийг нэмэгдүүлэхээр энэ жил “Атар” төслөөс зээл авч, үйлдвэрлэлээ өргөжүүлжээ.
Түүний хэлснээр өөрсдийн тарьж буй мөөгийг органик аргаар ургуулдаг бөгөөд одоогоор энэ төрлийн мөөг үйлдвэрлэдэг аж ахуйн нэгж, үйлдвэрлэгч цөөн байна. Тэд бүтээгдэхүүнээ томоохон сүлжээ дэлгүүрүүдээр худалдаалдаг гэнэ.
Үзэсгэлэн худалдаанд дарсан мөөг нь 11 мянган төгрөг, савласан нойтон мөөг нь 7000 төгрөгийн үнэтэй байв.
Б.Гамбаярын асрын яг хажууд мөн л хусны цагаан мөөг худалдаалж байлаа. Монголд тарьж ургуулсан энэ төрлийн мөөгийг хоёрхон асар худалдаалж байсан нь анхаарал татна. Гэхдээ энэ асарт мөөг худалдаалахаас гадна хэрхэн гэрийн нөхцөлд тариалах талаар сургалт зохион байгуулдаг талаар тайлбарлаж байсан юм .

Сургалтын талаар А.Дэлгэрмаагаас тодруулахад “Хусны цагаан мөөгийг чийг, гэрэл, дулааныг нь тохируулснаар гэртээ, тагтан дээрээ тарих боломжтой. Хөргөгчид гурав хоног хадгална. Удаан хугацаагаар хадгалж хэрэглэх бол хэрэглэх хэмжээгээрээ хөлдөөгөөд хэрэглэж болно” гэв.
Түүний ярьснаар хусны цагаан мөөгийг монгол эрдэмтэд 10 гаруй жил судалжээ. Судалгаагаар мөөгөнд агуулагдах амин дэм, минерал болон гэрийн нөхцөлд тариалах боломжийг нь судалж, улмаар 2010 оноос дотооддоо тарьж эхэлсэн байна.
Харин 2018 оноос олон нийтэд зориулан гэрийн нөхцөлд мөөг тариалах сургалт зохион байгуулж эхэлжээ. А.Дэлгэрмаа өөрөө ч уг сургалтад анх хамрагдаж, түүнээс хойш мөөг тариалж эхэлжээ. Өдгөө тэрээр өөрийн ургуулсан мөөгөө худалдаалахын зэрэгцээ бусдад гэрийн нөхцөлд хэрхэн тариалахыг зааж байна.
Б.Гамбаярын асрын яг хажууд мөн л хусны цагаан мөөг худалдаалж байлаа. Монголд тарьж ургуулсан энэ төрлийн мөөгийг хоёрхон асар худалдаалж байсан нь анхаарал татна. Гэхдээ энэ асарт мөөг худалдаалахаас гадна хэрхэн гэрийн нөхцөлд тариалах талаар сургалт зохион байгуулдаг талаар тайлбарлаж байсан юм .

Сургалтын талаар А.Дэлгэрмаагаас тодруулахад “Хусны цагаан мөөгийг чийг, гэрэл, дулааныг нь тохируулснаар гэртээ, тагтан дээрээ тарих боломжтой. Хөргөгчид гурав хоног хадгална. Удаан хугацаагаар хадгалж хэрэглэх бол хэрэглэх хэмжээгээрээ хөлдөөгөөд хэрэглэж болно” гэв.
Түүний ярьснаар хусны цагаан мөөгийг монгол эрдэмтэд 10 гаруй жил судалжээ. Судалгаагаар мөөгөнд агуулагдах амин дэм, минерал болон гэрийн нөхцөлд тариалах боломжийг нь судалж, улмаар 2010 оноос дотооддоо тарьж эхэлсэн байна.
Харин 2018 оноос олон нийтэд зориулан гэрийн нөхцөлд мөөг тариалах сургалт зохион байгуулж эхэлжээ. А.Дэлгэрмаа өөрөө ч уг сургалтад анх хамрагдаж, түүнээс хойш мөөг тариалж эхэлжээ. Өдгөө тэрээр өөрийн ургуулсан мөөгөө худалдаалахын зэрэгцээ бусдад гэрийн нөхцөлд хэрхэн тариалахыг зааж байна.
Чулуу шиг харагдах цагаан биенээс ургасан мөөг хүмүүсийн сонирхлыг татсаар. Харин тэрхүү содон мөөгийг үзэсгэлэнгийн нэг хэсэгт зөвхөн худалдаалаад зогсохгүй, хэрхэн өөрийн гараар ургуулах мэдээллийг өгч байлаа.
Чулуу шиг харагдах цагаан биенээс ургасан мөөг хүмүүсийн сонирхлыг татсаар. Харин тэрхүү содон мөөгийг үзэсгэлэнгийн нэг хэсэгт зөвхөн худалдаалаад зогсохгүй, хэрхэн өөрийн гараар ургуулах мэдээллийг өгч байлаа.