2023 оны наймдугаар сарын 5. Улаанбаатар хот, Дарь-Эх, Шинэ Монелын гудамж, 19:30 цаг. Хүчтэй аадар бороо орж эхлэв. Бороо ороод 20-30 минут өнгөрөхөд айлуудын хашааг уулнаас буусан ус даван орж ирэв. Энэ усанд монгол гэрүүд налчийж, байшингуудын цонх хагарч, гэр доторх эд зүйлс эвдэрч, хог, шавар, усаар дүүрэв. Гэртээ байсан хүмүүс гадагш гарч, хашаан дээгүүр дамнан явсаар аюулгүй газарт буужээ.

Шинэ Монелоос Дарь-Эх лүү уруудах авто замыг даган урссан тус үерийн өндөр нь 160 см-ийн өндөр байсан гэдгийг Геодизи усны барилга байгууламжийн газрын сурвалж мэдээлж байв. Уулын ус айлууд руу ийн урссан шалтгаан нь хог хуримтлагдаж, шороо овоорсноос болж замын хажуугийн ус зайлуулах шуудуу, сувгууд бөглөрч уг нөхцөлд хүрсэн гэж тайлбарласан. Тиймээс ч зам, жалга дагасан айлууд усанд автжээ.

БЗД-ийн 21, 27, 29-р хорооны нийт 360 айл өрх үерт автсан бол 47 нь орон гэргүй болов. Үерийн дараах нөхцөл байдлыг өмнө сурвалжилсныг унших бол энд дарна уу. Тус нөхцөл байдлыг үнэлсний дараа Нийслэлийн ЗДТГ-аас эхний ээлжид 20 өрхөд бүрэн тавилгатай таван ханатай гэр өгөв. Мөн тэдэнд шинэ суурьшлын бүсэд газар өгч, нүүлгэсэн юм.

Тэд худаг ус, тог цахилгаангүй, нийтийн тээврээс хол, жорлонгүй, гэрэлтүүлэггүй газарт буюу "БЗД-ийн 21 дүгээр хороо Жамсран уулын ард Богдын ам гэх газарт бууж байв.

Тэгвэл тэдний одоогийн нөхцөл байдлыг сурвалжлахаар очиход нийт 16 гэр байсан бол дөрөв нь эзэнтэй буюу байнга оршин сууж байв. Ямартай ч тэд тог цахилгаантай, үзэх телевизтэй, солих сувагтай болжээ. Гаднаа ч мөн гэрэлтүүлэгтэй болсон байна. Харин өглөө ажилдаа явах, орой харихад хамгийн бэрхшээлтэй. Учир нь багадаа л гурван км газар алхаж байж нийтийн тээвэрт суудаг.

Худаг ус байхгүй тул заавал машинаар усаа зөөх шаардлагатай аж. Мөн өвөл түлшээ нэг дор их хэмжээгээр авахаас өөр сонголтгүй болдог байна. Ингэж бөөнд нь түлш авахын тулд ачааны машин түрээслэх шаардлагатай болдгыг тэндхийн оршин суугчид хэлэв.

Тиймээс тэнд амьдарч байгаа хүмүүс ус, түлшээ зөөх, ажил, хичээлтэй хүмүүсээр зөөвөрлөх машинтай байх шаардлага гарч иржээ.

Эдгээр шалтгааны улмаас машингүй, бага насны хүүхдээ хичээлд нь тогтмол зөөвөрлөх шаардлагатай айлууд хамгийн түрүүнд гэрээ буулгаад хотын төв рүү дөхжээ.

БЗД-ийн 21 дүгээр хорооны оршин суугч Г.Энх-Өлзий "Үерт гэрээ урсгаад, юу ч үгүй болсон. Хамгийн азтай нь цахилгаан зуух маань ажиллаж байсан. Сайтар угааж, хатааж байгаад асаахад хэвийн ажилласан. Цахилгаан зуух байгаа тулдаа л түлш авахгүй өвөлжсөн. Түүнээс түлш зөөх шаардлагатай бол манайх ч гэсэн энд суурьшиж чадахгүй. Одоо унд, хэрэглээний ус байхгүй байгаа нь хүндрэлтэй байна. Нааш ирэх зам муу. Уул өөд мацах, шаварт суух эрсдэл байдаг болохоор ус зөөврийн машин ирэх боломжгүй байдаг. Ус зөөврийн машин нь муу зам дээр хазайж унах гээд байдаг болохоор усаа маш багаар зөөж авдаг.

Зам тэгшилж өгнө гэж хорооны ажилтан хэлсэн. Дулаан орох хүртэл хүлээж байгаарай гэж хэлсэн.

Өөр нэг асуудал нь энд интернетийн сүлжээ байх битгий хэл гар утасны сүлжээ ч байхгүй. Их сургуулийн оюутан маань хичээл, даалгавраа гэрээсээ хийх боломжгүй. Гэртээ л хүрээд ирвэл сүлжээний асуудлаас болоод хэн бүгдээс холбоогоо тасалж байна гэсэн үг.

Манайх нэг машинтай болохоор ажил, хичээлдээ явахдаа заавал бүгд хамт явна. Увж цуврах боломжгүй. Одоо зам, ус, түлшний асуудлаа л шийдэх хэрэгтэй байгаа юм" хэмээн ярилаа.   

Тэд хэлэхдээ энд залуу хүмүүс амьдрахад маш хүнд газар. Тиймээс л айлууд нийтийн байр түрээслэх гэж, ах эгчийндээ амьдрах гээд хотын төв рүү нүүсэн гэв.